372 HERBARII AMBOINENSIS 
CAPUT DECIMUM NONUM. 
Glans terreflrisCoftenfis. Daun Sabran, 
Aun Sabran fpecies effe videtur glandis terreftris, 
D non autem eft herba convolvulacea , fed repens, 
breves emittens, & quadratos fragiles caules 
juxta terram prorepentes. a 
Ejus folia pufilla fant, craffa, & fragilia, contra- 
ta, & rugofa, illis Nepete fimilia, feu hifce in terris 
cum illis Pangcage conveniant, fed minora, rotun= 
diora, & craffiora, transverfalem digitum longa, € 
lata, ad oras craflis dentibus notata. Longiutculis 
infident petiolis, quaedam folitaria, alia bina fibi ob- 
pofita ad nodofa genicula , & ex ipforum alis latera- 
les fepe emittunt: ramulos. Ad caulium extremum, 
maxime rugofa funt, & compaéta, fine notabili odo- 
re, faporis amaricantis, & ingrati, fere inftar Bru- 
nella. i E i 
Flores raró progerminant, qui parvi funt, & fufci, 
ex barbatis eminentes caliculis, ac fine fruétibus pe- 
reunt. Ex nodis terre incumbentibus , breves, & 
albe in terfam demittuntur fibrille, quarum eraf. 
ma rädiculam format bulbofam magnitudine glandis , 
fed que maxime inregularis , bulbofa, & nodofa elt, 
lurime ‘autem herüm oblonge funt, oviformes, & 
in longum, ac tenue excürrentes filum, unde opti- 
me referunt glandes iffas, quas in Europa mures cau- 
datos vocamus, externe nigra funt , terrei coloris , in- 
terné albe , & füccof& uti Raparum „fed durioris fub- 
ftantie. Propagatur per ramulos nodofos, & fibrillis 
gaudentes in folo pingüi argillaceo, in arenaceo enim 
parvas tantum profert radices, & femi-annus requiris 
tur, antequam ejus exfodiantur radices. 
Nomen. Latine Glans terreftris Coftenfis. Malaice 
Daun Sabran, vel Daun Hode, vulgo Portugallicono- 
mine” Gotte jum 
multum colitur in ora Cormandelenfi, cujus incola 
Kelin, feu Quellin vocantur. Baleyice Sabrang. 
Locus. In Amboina exotica eft, & ex Java, & Ba- 
leya nuper tranflata , unde forte ex aliis Malaienfi- 
ver d deducta regionibus , terre enim tractus cir- 
ca Malaccam , & Jotior ipfis dicitur Tuna Sabrang , h. 
e. regio ad alteram partem fita. 
Ujus. Radices jufto tempore effoffe inftar cztera-: 
rum glandium terre-eduntur, primum in aqua ebulli-- 
te, vel fub eineribüs tofte,-atque poft potum Thee. 
plurimum eduntur. Folia aliis adrnifcentur oleribus, 
ac fimul coquuntur, Laétuce quoque adduntur inftar: 
Nepetz, item unguento Boborri admifcentur contri- 
ta, que pro infantibus preparantur contra Sawan, 
feu malum halitum. Javani, & Daleyenfes hanc mule. 
tum plantant if folo rubro argillaceo lapillis mixto, 
prius rite preparato, & in humilibus grumis divifo, 
quibus füreulos inponunt. Quum hi jam fefe exten- 
dere incipiant, tum accumulant terram in medio plan- 
te’, ita üt plurimi caules, ac folia tegantur, unde 
melius fefe explicat, ac plüres generat radices , quas 
aque incoquunt, & edunt, foliaque aliis addunt o- 
leribus. Hec quoque contritacorporiinliniuntur, & 
propinantur, que conducunt in febribus ardentibus, 
fed plerumque in infantibus, uti & etiam ad Chole- 
re quandam fpeciem Upas dictam. 
Tabula Centefima Trigefima Secunda 
Ad Figuram Primam plantam exhibet, que Glans terreffris 
Coftenfis Rumpbio dicituts ` Loren 
Figura Secunda Cacaram exhibet bulbofam, cum ejusradice 
Rapaceg A feparata. 
OBSERVATIO. 
Binz he plante ad lesumitiofarum pertinentclaffem,quarum 
prima ad illas, que foliis fant conjugatis , altera, que foliis 
gaudent trifoliatis, ac floribus papitionaceis. 
"CAPUT 
Kelingan , vel Gotte Kelin, quum forte: 
Liber IX. cap. XIX. 
AIX, HOOFDSTUK 
De Coftenfe Aardaker. 
Aun Sabran /cbynd een flag te zyn van Aardakers 
D en bet is geen omflingerend, maar een kruipend 5s 
was, met korte vierkante, en brofJe 5 
de aarde kruipende. 
De bladeren zyn kleen, dik, en breukzaam, zeer 2 
rimpeld, en ruig in’t aantaften, die van Nepte, en Er 
tekruid gelyk, of bier te lande die van Pangcaga, doch 
kleender „ronder , en dikker , een: dwers -duim lank, en 
breed, aan de kanten grof gezaagd. Zy. flaan op rg 
achtige fteeltjes, zommige enkeld, zommige twee tegens 
malkander aan knobbelachtige knietjes 5 en uit baren {choot 
andere zyde-takjes uitgevende. Aan "t uiterfte der zelver 
fielen flaan zy zeer gefronft , en gedrongen op malkan. 
der, zonder merkelyken reuk, bitteracbtig , en onaange. 
naam van fmaak, Jcbier als Brunella. 
De bloemen komen zelden voort, zynde kleen, en bruins. 
tu[Jcben de gebaarde kelkjes uitkykende , en vergaan zon- 
der vruchten. Uit de knien, die op de aarde leggen 
Jchieten korte wiste vazelingen in dé aarde, waar van bet 
Stelen langs 
dikfte een knobbelachtige worteltje formeerd , in de gro» - 
te van een Aaker, doch zeer ongefchikt, bulti. 
knobbelen bezet , doch de meefte cdi van zyn linteo 
Eyvormig, en met een lange dunne draad onder aam. 
waar door ze zeer wel gelyken na ?t geen wy in Europa 
Muize met fleerten noemen, van buiten zwart, of aard~ 
verwig , vam binnen wit, en zappig als Rapen , doch 
barder van fubftantie. Men plant bet met de takjes, daar: 
dikke*knietjes aan zyn, met-eenige vazelingen in een vet 
te kleigrond , want in zandige wil bet geen groote wore 
telen geven „en bet moet wel een halfjaar ftaan eer men 
dezelve uitgraaft. 
Naam. Jn’t Latyn Glans terreftris Coftenfis, 
"+ Maleyts Daun Sabran, of Daun Hode, in "t gemeen; 
met een Portugeeze naam: Gotte Kelingan, of Gotte 
Kelin, om dat bet miffchien veel geoffend werd op de kufé 
Coromandel, wiens Inwoonders men Kelin 
noemd, Baleys Sabrang. 
Plaats. Het is in Amboina vreemd, en. uit Fava, en 
Baley onlangs aangebragt , dewelke bet zelve miffcbien onte, 
In 
, of Quellin ` 
fangen bebben van andere Maleytze landen , want de | 
landftreeke omtrent Malacca, en Fobor noemen zy Tana ` 
Sabrang dat is: bet land aan de overzyde. "ër 
Gebruik. De wortelen op zyn tyd uitgegraven; wer- 
den gegeeten gelykrandere Aardakers, eerfk in water op: 
gezoden , of in a[Jcbe gebraden. Men: fchaft-ze meeft op. 
by den Tbee-bak. De bladeren werden onder andere 
Moeskruiden gedaan, en t'zamen gekookt, ook onder:Sa- 
lade gemengd, gelyk bet Kattekruid, als mede onder Boe 
bory gewreeven, die men maakt voor kinders tegens bet. 
Sawan, of kwade lucht. De S'avanen „en: Big 
planten "t veel in een roode klei-grond , daar kleene fteena 
tjes onderlopen , eerft wel toebereid , en in lage heuvel- 
tjes verdeeld, daar ze dam de ryskens in fteken. Als 
bun dezelve beginnen uit te breiden , zoo bopen zy deaare 
de op de midde des plants , dat de meefte.ftelen ,.enblade- 
ren bedekt werden, zoo-breid bet zig beter uit, engewind 
meer Wortelemmedie zy im water koken, en eeten „ ook de 
bladeren ondersander Sajor gebruiken. De bladeren; en 
bet lyf daar mede befireken, als mede ingenomen, zm 
goed in brandende Koortzen ‚doch gemeenelyk by kinderen s 
werdende ook gebruikt tot een zeker flag van Bord vof Upas- 
De Hondert en twee en dertig ffe Plaat 
Vertoont in de Eerffe Figuur een plant, welke de Coftenfe 
Aardaker van Rumpbius genaamt werd. RON 
De Tweede Figuur vertoont de bolachtige Cacara-plant , met 
deszelfs Raapachtige wortel A afzonderlyk. 
AANMERKING. 
Deze twee planten behooren tot de geflagten van depeul- 
dragende planten „ waar van de eerfte tot die behoort, die 
‚de bladeren zamen gevoegt hebben, de tweede, die drie 
bladeren draagen, met kapelvormige bloemen. 
5.8.8 
