378 HERBARII AMBOINENSIS Liber IX. cap. XXV. 
CAPUT VIGESIMUM 
QUINTUM. 
Cacara, five Phafeolus perennis. Cacara. 
Acara Indicum prebet officulum , quod ubique 
C ob familiarem cjus ufum in culina notum eft. Eo- 
dem crefcit modo, quo Phafeoli noftrates, fed 
ftipitem profert multo craífiorem , qui aliquot peren- 
nat annos, ac multo latius fefe extendit, unde neque 
palis neque fuftibus contenta eft hzc planta, fed as- 
ferculis inponenda eít hic loci Parparren dictis. 
Folia terna fimul locantur brevibus infidentia petio- 
Jis, atque hzc tria fimul longiori fuffulciuntur pedun- 
culo, fupra parum excavato , & concavo , quique 
in una fpecie, qua vulgaris, vel rubra vocatur, ex 
fufco viridis eft, in altera modo viret. 
Cundi caules, & rachides ad taétum rugofz funt, 
& pungentes, immo fere fcindentes , praefertim fu- 
periores. 
- Folia formam habent vulgarem Phafeolorum, vel 
paulo latiora funt, tres quatuorque pollices longa, 
ac fere ejusdem latitudinis, per longitudinem tribus 
nervis notata, bina vero lateralia folia non directe ge- 
runt nervum per mediam partem . fed hic propiusad 
fuperiorem adcedit oram , uti in reliquis Pnafeoli fpe- 
ciebus , coloris obfcure virentis fine ullo fulgore, 
flaccida, & ad tactum parum rugofa. Ipforum petio- 
li prope ortum ex caulibus quatuor angufta gerunt 
foliola, feu fquamas, atque ad has tuberculum , feu 
geniculum locatur. Ex alis folioforum petiolorum , 
atque ex ipfa planta multi excrefcunt alii rotundi, & 
firmi pedunculi , fpithamam , vel pedem longi, in ex- 
tremo plurimos gerentes flofculos inftar longorum ra- 
cemorum , quivis vero peculiari infidet. pedunculo 
per ftrata quafi. 
Flores hi funt uti in Phafeolis vulgaribus, feu paulo 
majores, ingens, ac fere duplicatum gerentes peta- 
lum, extrorfum flexum, & late purpureum , fub hoc 
bina alia locantur minora intenfe purpurea, quz in- 
{tar alarum medium obtegunt corniculum, quod vi- 
ride eft, & furfum elevatum, & albis quibusdam fta- 
minulis obduétum aréte huic adcumbentibus. 
Per totum diem aperti funt hi flores, ac.raro deci- 
dunt; & quivis fuam fere profert filiquam , ita ut fer- 
tiliffima fit fpecies omnium Phafeolorum: Silique he 
fafciculatim quoque fimul dependent, digitum lon- 
ge, ac transverfalem late digitum , feu paulo minus, 
plane, & parum incurvz, adorasdenticulatz parum, 
quum tenere funt, latoque fulco ad internam, feu 
re&tam partem notatz, in tot diftinétæ ifthmos, quot 
intus locantur officula. Diu virent, quam diu coétio- 
ni aptae funt. Maturae fumei funt coloris, & aequa- 
les gerunt oras. Intus tria, vel quatuor locantur os- 
ficula, craffiora, & rotundiora vulgaribus Fabis, nec 
ita reniformia, fedrectiora, inftar volvellorum, lon- 
gitudinem habentia unguis digiti, maximaque ipforum 
pars foveolis excavata eft, acfi inmatura fuiffent de- 
cerpta. Haec tricoloria funt, juxta tres, quae ex 
his formantur, fpecies... - edo 
Prima fabas profert nigras punêtulis albis, & hilo 
albo notatas. Secunda ogricoloria exhibet officula 
pun&ulis, & hilis nigris diftincta, atque hae binae 
vulgares funt fpecies. Tertiararior eft, alba nempe, 
quam mox peculiariter defcribemus. 
Haec planta multos perdurare poteft annos, quod 
prae reliquis Phafeolorum fpeciebus peculiare in hac 
eft, fex nempe, vel feptem per annos, fi aliquando 
amputetur, vetuftaque abfcindantur farmenta, & ra- 
dict nova adponitur terra, tum ad decem perfiftere 
poteft annos, atque finuofum dein format ftipitem , 
KE immo majorem habentem craffitiem , qui angu- 
ofus eft, ex multis quafi ftipitibus compofitus. 
‚Nomen. Latine Cacara , five Pbafeolus perennis. Ma- 
laice Cacara , quo nomine ubique nota eft haec plan- 
ta. Bandice Culombo. Vox Cacara generaliter defcen- 
dit ab Arabico Girgir , quod fignificat omnem fa- 
bam, eftque idem cum Hzbreorum Ful, € Phul A- 
rabum, unde Belgicum Peulen, Cacara noítri Belgi 
appellitant Karkarren, 
Locus, 
XXV. HOOFDSTUK. 
De overblyvende Cacara of Bone- Plant. 
Acara is een regt Ooft-Indifche bone wegens baar 
C groot gebruik in de keuken over al bekend. Ze 
waft op dezelve manier gelyk onze gemene bonen 
dog met een veel dikker ftam, die eenige jaren over. 
blyft, en breid zig veel verder uit, dies xe ook met geen 
palen, of flokken te vreden is, maar moet op latten ge- 
leid werden, die men bier Parparren noemd. 
De bladeren ftaan drie, en drie by malkander op kor- 
te fleeltjes , en dezelve alle drie t’zamen op een langer 
Deel, die boven wat hol is, en aan de eene zoorte , wel. 
ke men de gemeene, of roode noemd, uit den groenen 
bruinagtig, aan de andere flegts groen. 
Alle de fielen, en ryskens zyn ruig, en fcberp in ’t 
aantaften , fchier fnydende , zonderlyk de voorfte. 
De bladeren zyn van gemeene bonen fatfoem , of wel 
zoo breed, drie en vier duimen lank, en jcbier ook zoo 
breed, in de lengte met drie zenuwen doortogen, dog de 
twee zyde bladeren bebben de middelzenuwe niet regt door 
de midden, maar den voor[len rand nader gelyk alle bone 
zoorten doen, van verwe donker en doodsgroen zonder 
eenige glans, flap, en wat ruig in "t aantaflen. Hare 
fielen bebben by baren oorfpronk aan den flam vier fpit- 
ze blaadjes , of [cbubben , en daar by een bultje, of knie- 
tje. Uit de fchoot van de bladdragende fielen, en uit 
den flam zelfs waffen andere ronde en flyve fleelen , een 
/pan of een voet lank, aan haar uiterfte veele bloempjes 
dragende, als een lange tros, dog ider op een byzonder 
steel, en boven malkander. 
De bloemen zyn ook als aan de gemeene boonen , of wel 
zoo groot, bebbende een groot, of fcbier dubbeldt blad, 
uitwaarts gebogen, ligt paars; daar onder flaan twee 
kleendere van booger purper, die als wangen bet middel- 
fre borentje bedekken , "t welk groen is , opwaarts gebogen, 
en bekleet met eenige witte draatjens digtdaar tegen aan- 
Re 
y ftaan den gebeelen dag geopent , wallen ook weinig 
af, en febier ieder brengt bare bouwen voort; zoodat bet 
de vrugtbaarfte onder alle bone zoorten is: de bouwen 
bangen ook met bosjes by malkanderen , een vinger lang, 
en een dwers vinger breed; of wat minder, plat, en 
wat gekromt , aan de kanten gekertelt, als zy jong Zyn, 
en meteen breede naat aan de binnenfte of regte zyde, 
in zoo veel bultjens afgedeelt, als daar bonen van bin- 
nen fchuilen. Zy blyven langen tyt groen , zoo lange 
zy ook tot bet koken bequaam zyn. De rype werden 
Rookverwig, en bebben evene kanten. Binnen leggen 
drie en vier bonen, dikker en ronder als gemeene bo- 
nen; ook zoo niere-formig niet , maar regter als rolletjens, 
in delengte van een ep aaneen vinger, bet Se 
vol kuiltjens , als of xy onryp afgeplukt waren. Heze 
zyn van driederly coleur , na de driezoorten, diemen 
daar van maakt, . 
De ‘eerfte beeft zwarte bonen met witte pun&jens, 
en een wit maveltje. De tweede beeft Oocker geele 
boonen , met zwarte punttjens, of plekjes, en dit zyn 
de twee gemeene zoorten ; de derde is wat raarder, na~ 
mentlyk de witte, die wy flraks bier na in ’t byzonder 
zullen befchryven. 
Deze plante kan veele jaren overblyven, *t welk ze 
onder alle bone zoorten byzonder beeft, te weten zes G 
zeven, zoo men ze zomtyts befnoeit , van de oude Ranken 
zuivert, en om de wortel nieuwe aarde legt, zoo kan ze 
tot tien jaren duuren, en gewint als dan een De, 
ge flam , zoo dik als een been, en meer, boekig en a5 
uit veele flammen t?’ zamengezet. 
Naam. In ’t Latyn Cacara of Phafeolus perennis. 
In't Maleyts Cacara , met welken naam zy over al be end 
is. In ’t Bandaas Culombo. Het woort Cacara flamt 
duidelyk af van bet Arabifche Girgir , bet geen in tge- 
neraal alle bonen betekent , en bet zelfde is eens met der He- 
breuwen Ful en Phul der Arabieren, waar van daan bet 
duitfcbe Peulen, ende onze noemen Cacara eht rd 
