IX Boek. XXV Hoofift. 
Locus. Hec officala per totam coluntur Indiam. 
Cultara. Quum hac pianta tani ample fefe exten. 
dit, hinc in hortis circa alia olera tolcrari nequit, u- 
bique enim fua emittit hagella, arbores, & fepes ad- 
fcendit, & miram format jntricatamque congeriem , 
unde in apertis areis plantari hanc oportet, & fuper 
afferculos duci, quos cito obcupat, & denfa obtegit 
fronde, quum rite fefe extenderit, tum fructus pro- 
ferre incipit, atque inferiora abjicienda ejus funt far- 
menta, quedamque hic, &illicexfcindenda, ut ven- 
tus perflare, ac Sol radiis filiquas tangere poffit, tum 
per totum annum ejus fruêtus conquiri poffunt. Ter: 
tio anno plurima vetufta abfcindenda funt farmenta, 
ac nova terrà radix obtegenda, & quotannis affercu- 
li renovandi , quum hi per denfam frondem facile 
putrefcunt. 
Hec autem planta plerumque obducta eft pedicu- 
lis arboreis nigris, & fplendentibus, qui eque tetrum 
fundunt odorem , ac Cimices , fi adtingantur, ad 
quos minuendos, & propellendos ignis fumans ali- 
quando fub hac planta exftruendus eft, & diligenter 
vetufta flagella, & folia depuranda. In Amboina non 
ultra quatuor, vel quinque perfiftit annos , in aliis 
autem regionibus per plures perennat annos. 
In omni excrefcit folo, fi modo antea parum fue- 
rit crematum. Hec officula non mox plantanda fünt, 
quum e planta fuerint defumpta, fed prius per unum 
alterumve menfem in domo fervanda funt. Optime 
autem terre conmittuntur menfe Augufto, qui ulti- 
mus eft menfium pluvioforum, fi enim nimis tenera 
terre conmittantur, copiofiores generant iftos pedi- 
culos, nec oflicula completa funt, fedrugofa, &fo- 
veolis excavata, Alioquin tam fertilis eft hac plan- 
ta, ut in uno eodemque ramo uno tempore fimul 
confpiciantur flores, femi, &penitus maturi fructus, 
quod. cum Aurantio ipfis eft commune. 
Ujus. Vulgaris eft cibus per totam Indiam , fed 
multo vilioris faporis quam Phafeoli noftri Europzi, 
ac pingue requirunt carnium jus, virides enim ejus fi- 
lique in conchides fcinduntur , mature enim raro 
eduntur. Tenera folia inter olera quoque adhibentur, 
fed raro numero, quum vilis fint faporis, & fragilia, 
ita ut hzc planta culinz tantum inferviat, cui quo- 
tidianum prebet conmodum. 
Rochefort. Hiflor. de Antillis cap. 11. hec defcribit 
officula fub nomine Feve de fept ans, h. e. Phafeoli 
feptem annorum , quum per feptem continuos annos 
fru&us proferant, flagella fua extendentes per arbo- 
res, & fupra rupes, continuo flores, ac fructus ges 
rentes. 
Tabula Centefima Trigefima Sexta 
Pbafeolum exhibet perennem , qui Cacara vulgo dicitur. 
OBSER VA TED. 
Plurime horum Indicorum Phafeolorum fpecies obcurrunt 
in Hort. Malab. part. 8. quarum illa, que Tab. 42. expri- 
mitur, & Karu Peru vocatur, cum hac convenire videtur, 
eftque Phafeolus Indicus trifoliatus filveftris, flore purpura- 
fcente, fru&u majore Commel. in notis & Pluka, Almag. p. 
291. & Phafeolus maximus perennis, femine compreffo, la- 
to, nigris maculis notato Sloan. Cat. pl. Fam. p. 66. qui plu- 
res alios adlegat auctores, & in ejus AO, Fam. Vol. II. Tab. 
111. Fig. 1. exprimitur. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
379 
A p Deze bonen werden door gebeel Indien geba- 
ent. 
Quecking. Vermits zich dit gewas zoo geweldig uit. 
breidt, zoo kan men "t in de tuinen by andere moes- 
kruiden niet lyden, want bet zend overal zyne ranken 
uit, beklimt bomen, en beiningen, en maakt een won- 
derlyke verwerringe , daarom men ze inopene plynen plan- 
ten, en op parparren lyden moet , dieze met ter baaft be- 
klimt, en met een digt lof bedekt, als zy baar ter degen 
uitgebreit beeft, dan begint xy eerft vrugten te dragen 5 
men moet als dan de onderfte ranken weg fmyten , ook 
bier en daar eenige uitfnyden, dat bet doorlugtig werde, 
en de Zonne de bouwen raken kan , zoo kan men bet 
gebeele jaar vrugten daar aan bebben, In ^t. derde jaar 
moet men de oude Ranken affnyden , en nieuwe aarde 
om de wortel dragen, ook jaarlyks de Parparren vernieu- 
wen, om dat die door bet digte loof vérrotten. 
Zoo is ook dit gewas gemeenelyk bezet met zwarte en 
glimmende boomluizen , die 200 euvel flinken als weeglui- 
zen, als men ze aanraakt, om welke te verminderen men 
zomtyts een fmookend vier onder deze ftokken moet floken, 
ook neerftigb van de oude Ranken en bladeren fuiveren. 
Het wil in Amboina niet meer dan vier of vyf jaren duu- 
ren, dog in andere geweften blyft bet meer jaren over. 
Zy willen anders in alderbande gront opkomen, als by 
maar te vooren een weinig gebrant is. Deze bonen moet 
men niet firaks planten, als zy van den flok komen , maar 
eerfl een maand of twee in buis bewaaren. Ook plant 
men ze befl in de maand Auguftus, zynde de laatfte re- 
genmaandt , en als men ze te jong plant, zyn zy de voore 
noemde wandtluizen meer onderworpen , en de bonen wer- 
den niet vollyvigb, maar rimpelig, en vol kuilen: An- 
ders zyn zy 200 vrugtbaar , dat men aan eenen tak, en 
op eenen tyd te gelyk kan zien, de bloemen , balve, en 
gebeel rype orugten , "t welke ze met den Oranjeboom ge= 
meen bebben. 
Gebruik. Het is een gemeene koft door gebeel Indien, 
dog vry flegter van fmaak dan onze Europi[fe bonen, en 
zy vereis/chen een vette zop; werdende de groene bouwen 
in ruitjens gefneeden , want de rypen eet men zelden. 
De jonge bladeren werden ook onder de moeskruiden 
gebruikt , dog weinig in't getal , om datze flegt van fmaak, 
en breizelig zyn, zvu dat dit gewas alleentyk «or. de 
keuken dient, die daar van een dagelyks gerief beeft. 
Rochefort Hiftorie van de Antillis cap. 11. be/cbryfe 
deze bonen onder de naam van Feve de fept ans, dat is 
bonen van zeven jaren, om dat ze zeven jaren na mal- 
kanderen vruchten dragen , bare ranken werfpreidende 
door de bomen, en over de klippen, geduurig bloemen, en 
vruchten voortbrengende. 
De Hondert en fes en dertig fle Plaat 
Vertoont de overblyvende Bone-Plant, Cacara in 't gemeen 
genaamt. 
AANMERKING. 
Zeer veel zoorten van Indifche Bonen komen voor inhet 
achtfte deel van de Hort. Malab. waar van die geene, welke 
op de 42. plaat uitgedrukt, en Katu Peru genaamt werd, 
met deze fchynt overeen te komen, en is de Indifche drie- 
bladige Boon, van zelfs voortkomende, met een purper- 
achtige bloem, en grooter vrucht van Commel, in de Aante- 
ning, & Plukn. Almag. D. 291. en de zeer groote overbly- 
vende Boon, met een gedrukt zaat, dat breed is, en met 
zwarte plekjes geteekent van Slaan. Cat. pl. Fam. p. 66. die 
veel andere Schryvers aanhaalt, enis in zyn Hiffor. II. deei 
Tab. 111. Fig. 1. afgebeelt. 
Tom. V. CAPUT 
Bbb 2 
XXVI. 
