396 
Caro hec quoque raditur, ejusque exprimitur fuc- 
cus, qui zgro propinatur , reliquaque parte totum 
corpus abluitur. Portugalli Marmelade quoque fpe- 
ciem ex ejus carne preparant, quam Bocado vocant, 
quum rafam , vel minutim confciffam carnem cum 
Saccharo excoquunt , fique fuerit frigefacta, in qua- 
drata hanc fcindunt frufta. 
Hujus fructus mentionem facit Julius Scaliger exer- 
cit, 181. fe&. 15. qui ipfi dicitur Camolenga, forte a 
regione hujus.nominis in veteri India fita, licet hanc 
in provincia Corcopola ponat, ibique dicit incolas 
ex hac conditum quoddam preparare, quod dulcio- 
rem habet faporem Hifpanorum Caraba[Jada , que ex 
Cucurbita, vel Malis Citriis componitur. " 
Quam falutaris etiam predicetur ejus fuccus illis, 
qui adfümpferunt venenum , ad illud exftinguen- 
dum, a Maccaffarenfibus tamen prohibetur illis, qui 
fpa(mo , ac praefertim fpafmo genitalium funt obnoxii, 
qui lethalis eft morbus in hifce Orientalibus regioni- 
bus, quique Malayenfibus Sackit Tata Ruga, h. e. 
teftudinis morbus vocatur, & Amboinenfibus Enne- 
moeri: uti & in morbo Moereto dicto , qui eft morbus 
pectoris, quum quis inftar moribundi refpiret. Im- 
mo dicunt, fi quis tali fit fubjeétus morbo, & hujus Ca- 
molenge , vel Labo albi quid edat, morbum hunc fta- 
tim proventurum effe. Quandam etiam norunt ar- 
tem, licet quzdam adfit fuperftitio, ad efficiendum, 
ne teneri fructus Labo, vel Camolenge decidant, in 
inferiore enim ftipitis parte ficcatam adpendent cri- 
ftam, vel rugofum, & criftatum caput pifcis fuctoris 
Cuto Colujo dicti. 
Cum hac planta convenire videtur Cumbulam Hort. 
Malab. part. 8. cap. 3. ubi Bracm. Curaly, Portugall. 
Bobora Dagoa. Belgice Water - Pompoenen vocatur, & 
dicitur tenerum ftipitem venenofum effe, feniorem 
vero effe ejus antidotum. 
Tabula Centefima Quadragefima "Tertia 
Camolengam exhibet cum ejus fru&u. 
OBSERVATIO. 
Olimhi fructus Pepones vocati fuere, eftque Pepo oblongus 
€. B. Pin. & Moris. bifl. 26. nunc autem vocatur Cucurbita 
feminum margine integro tumido a Linneo in H. Cliff. 5.452. 
ubi vidi reliquos auctores, horumque fructuum varietates. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber IX. cap. XXX VIE 
Men rafpt bet vleefch , en perft den zap uit, ana 
van men den Patient te drinken geeft, en met ‘de rejt 
bet gebeele lyf wafcht. De Portugeezen maken ook een 
zoorte van Marmelade daar van, die ze Boccado noen 
men, bet gerajpte, en klein gefneeden wleefch met Zui- 
ker opkokende , en koud geworden zynde , tot vierkante 
Stukjes, of brokjes fnydende, 
Van deze vrucht maakt gewag Julius Scaliger exa 
ercit. 181. fect. 15. dezelve noemende Camolenga no 
febien in Oud Indien, boewel by ze in de provintie Cor- 
copal Delt, aldaar zegt by ook dat de Inwoonders een 
Zuikerwerk daar van maken, zoeter van Jmaak , dan 
der Spanjaarden Carabaffada, uit Cauwoerden, of Ci- 
troenen gemaakt, 
Hoe gezont men zegt den zap te zyn om Let inge. 
nome fenyn te dooden, zoo werd bet nogtans by de Mac. 
caffaren verboden , aan die geenen, die eenige noud beeft 
van fpasmus , en inzonderbeid den fpasmum genitalium 
een doodelyk accident in deze Oofterze landen, by de 
Maleyers ,Sakkit Tata Ruga, dat is een Schildpauts eu- 
vel „by de Amboinefen Ennemoeri genoemt ; als mede by de 
ziekte Moereto genaamt , "t welk is een longe-ziekte, als 
iemandt bucbult gelyk als flervende. Fa zy zeggen, als 
iemand deze ziekte fubjelt zynde, of van deze Camolen- 
ga, of van de witte Labo eet, dat zig de ziekte terftont 
aan ben zal openbaren; zy bebben ook een zekere Thuinier. 
konft , boewel daar wat fuperftitie onder loopt , om te 
maken , dat de jonge vrugten van Labo en Camolenga 
niet af en valle, wantze bangen aan ’t onderfte van den 
ftok een gedroogt kammetjen, of bet ruige en gefronfte 
booft van den vifchfuiger , Cuto Colujo genaamt. 
. Hier mede fcbynt over een te komen bet Cumbulam 
in Horto Malab. part 8. cap. 3. alwaar bet in Bram. 
Curaly. Portugees Bobora Dagoa, in "t Duyts Water- 
Pompoenen genaamt wert , alsmede dat de jonge ftruik 
venynig zy „daarentegen de Oude 'er een Tegenbaat van zy. 
De Hondert drie en veertigfte Plaat 
Vertoont de Camolenge, ofte Water-Pompoens Plant > met 
deszelfs vrucht, 
AANMERKING. 
Eertyds wierden deze vruchten Pompoenen genaamt, en is 
de lankwerpige Pompoen van C. B. Pin. en Moris. bifl. þe 
26. doch nu werd ze genaamt Cucurbita, ofte Cauwoerde 
met den rand der zaden heel, en opgefwollen van Linneus 
in de H. Cliff. p. 452. alwaar de overige Schryvers ziet, en 
de veranderingen van deze vruchten. 
CAPUT 
XXXVII 
