398 
Tum in fuperiore parte aperiuntur , medullaque 
extrahitur , cinisque inponitur , ut reliqua putrefcat Cas ' 
ro, que efui, ac cibo inepta eft. 
Videtur hic fru&us defcribi in Hort. Malab. part. 8. 
cap. s. Malab. Cappa Scbora. Bracm. Culivo dudi. 
Portug. Bobora Calbaffa. Belgice Fles - Appelen , ac 
filveftris delineatur. Fig. 4. fub nomine Cacapalam. 
Altera filveftris quoque obcurrit fpecies plerum- 
que in litore crefcens, priori in omnibus fimilis, fed 
minora gerens folia , ac flores. Fructus ejus haud 
{pithamam longifunt, plerumque breviores, parvum 
gerentes ventrem, ac longum incurvumque collum, 
inftar Retortz, omnesque ejus partes amare funt, 
& ingratz, ita ut manus amaro inficiant fapore , fi 
fuerint adtactz, immo pejus quam Colocynthis ; vo- 
catur Calabaffa Utan, quum {ponte in arenofis cre- 
fcat litoribus, atque olim copiofi hi fructus reperie- 
bantur in finu Cajeeli. . 
Siccati, & excavati fructus apud incolas in ufu 
funt, in quibus fubtilem fervant calcem, quam fe- 
cum ducunt, ut cum Siri Pinanga maíticent, in hifce 
quoque pulverem pyrium aliaque confervant medica» 
menta. 
"Tabula Centefima Quadragefima Quarta 
Cucurbitam exhibet lagenariam, cum fru&ibus varie forme, 
qui Pepo amarus, feu Colocynthis pyriformis a C. B. Pin. 
P. 313. Vocatur, & Cucurbita feminibus obfolete bicor- 
nibus H. Cliff. p. 351. ubi vide reliquos auctores, & ho- 
rum fructuum varietates. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber IX. cap. XXX vim, 
Als dan fnydt men ze boven open, balende een q l 
% merg uit, doet daar affe in, zoo verrot alle Gr Ka 
d ` > o » hd 
Sache merg [poedig y °t welk dog tot de koft onbequaam 
Het fchynt dat deze vrucht befchreeven 
Malab. part. 8. cap. 5. In ’t Malab. 
In tr Bragm. Culivo dudi. Int Portug, 
bafla. In Duyts Fles - Appelen. 
c door Cacapalam. Vig. 4. 
aar is nog een wilde zoorte gemeenelyk 
waffende, de voorgaande in alles Py doe db ffr Go 
bladeren, en bloemen, De vruchten zyn niet boven wë 
Jpan lang, gemeenelyk korter , met een kleine buik ch 
langen krommen bals , gelyk een Retorte, ook in allez dr 
deelen bitter , en onlieffely& , zodanig dat de banden bitter 
blyven als menze handelt, alzoo flim als eenige Colo Sch 
ten, men noemt bet Calabaffa Utan, om dat ze op yis 
ftranden in ’t wilt waffen, en waren eertyts veel icin 
den in de bogt van Cajeeli, 
wort Hort. 
Cappa Schora 
( Bobora Cal. 
En de wilde werd af- 
De gedroogde en uitgebolde vruchten zyn by de Inlan. 
ders in gebruik om fyne kalk daar in te bergen, dienze 
mede voeren tot bet Siri Pinang eeten te gebruiken en 
om buspoeder en andere Medicamenten daar in te bergen. 
De Hondert vier en veertig/te Plaat 
Vertoont de Fles Calabafch met zyn vruchten van verfchei- 
de gedaante, welke genaamt werd de bittere Pepo , ofte 
Peervormige Coloquint van C. B. Pin. p. 313. en Cucur- 
bita mer zaaden, die eenigzins twee hoorens hebben in 
de H. Cliff. p. 451. alwaar de overige Schryvers, en ver- 
anderingen van deze vruchten ziet. 
CAPUT TRIGESIMUM 
NONUM. 
Cucurbita Indica vulgaris, & Pepones. 
Labo. 
Alayenfes vulgares Indicas Cucurbitas, & Pepo- 
nes fub uno comprehendunt genere, quod hoc 
in capite fequimur, licet multum inter fefe va- 
tient. 
Cucurbita vulgaris Indica modo crefcendi, & forma 
cum Europzis noftris convenit. Folia ejus magis ro- 
tunda quam angulofa funt, exceptis teneris, quz tres 
gerunt apices cum longis filamentis, vetufta vero 
maxime rotunda fnnt, ad oras magis angulofa , quam 
ferrata, omnino lanuginofa, & mollia, cum illis præ- 
cedentis Calabaffz convenientia, excepto quod non 
fint amara, fed infipida, & fatua. 
Flos ingens eft, campaniformis, monopetalus , fiac- 
cidus, & albus. Fructus duplicem habent formam. 
uorum primi funt longi, tres quatuorque pedes lon- 
gi, inferius parvo ventre donati, ac fenfim angufta- 
ti, altera fpecies rotundior eft, craffior, & brevior. 
Utrique externe albicant, ac teneri rugofis pilis hir- 
ti, qui tempore decidunt, tumque generant gilvum, 
& lignofum putamen, caro, & femina funt, uti in 
vulgari; Hi fru&us, quum crefcant, amant pendere, 
unde & ingentibus, & amplis pergulisinponendi funt, 
& aliquando ficca decerpenda folia, tum hzc plan- 
ta per binos continuos annos fructus proferre valet. 
Amant crefcere in folo nigro, & molli, ubi que- 
vis fordes, & projectilia ejiciuntur, unde non lete 
crefcunt in Amboinenfium hortis montanis, ubi fo- 
lum eft argillaceum, & frigidum , degenerant quo- 
que aliquando hz plante, & amaricant, naturamque 
GER Calabaffe, quum ad cibum non valent fru- 
us. 
Nomen. Latine Cucurbita vulgaris Indica. Malaice 
Labo Puti, Labo Panjang, & Labo Frangi, quum 
Frangis, h. e. Portugalli hanc primum in hafce de- 
tulerunt regiones, Maccaffarice Lawo frangi. 
Locus. 
AAAS. HO OF DS EES 
De Indifche Cauwoerde , en Pompoenen, 
E Mateyers begrypen de gemeene IndifJcbe Cauwoer- 
D den,en Pompoenen onder een geflagte,t welk wy in dit 
Capittel volgen, boewelze onder malkanderen veel 
verfcbillen- 
Cucurbita Vulgaris Indica. Indiffebe Cauwoerden zyn 
aan wasdom, en gedaante onze Europi/Je meeft gelyk. De 
bladeren zyn meer rond dan boekig , bebalven de jongen, 
die drie fpitfen hebben, en daar aan lange draden , maar de 
oude zyn meefl rond , aan de kanten eer geboekt dan ge- 
zaagt; gant/cb wolagtig, en fagt, met de voorgaande 
Calaba[Ja over een komende, bébalven dat zy niet bitter 
maar laf, en finets zyn. 
De bloeme is groot, klokformig , uit een blat beftaan- 
de, flap, en wit. De vruchten zyn van tweederly ge- 
daanten. De eer[le zyn de lange, drie, en vier voeten 
lank, onder met een kleine buik, en allenkskens toe/mal- 
lende , gelyk een band[paak, de andere zoorte is ronder 
dikker , en korter. Beide zynze van buiten witagtig , in 
baare jonkbeit , met ruigen baairtjes bezet , die met ter 
tyt afvallen , en dan krygenze een vaale boutagtige fchaa- 
le; bet vlees, en korrels van binnen zyn als aan de ge- 
meene; deze vrugten willen in "t groejen liefft bangen, 
en daarom moet menze op groote, en brede luiven leiden. 
ook zomtyts van de droge bladeren zuiveren , zo kan deze 
Slok een paar jaren na malkanderen dragen. 
Zy willen flaan in een zwarte mulle gront, daar men 
alderbande ruigte, en uitoaagzel beenen fmyt , daarom 
zy niet wel aarden in der Amboinefen bergtuinen , daar 
bet kout , en kleygrondig is, zy verwilderen ook zomt yis» 
werden bitter en veraart , ja fchier als een Calbaffe 5 wan- 
neerze tot de fpyze niet meer dienftig zyn. 
Naam. In’t Latyn Cucurbita vulgaris Indica. In 
't Maleyts Labo Puti, Labo Panjang, en Labo frangi, 
om datze de Frangis, dat is de Portugezen eech in deze Ey- 
landen bebben gebragt , in °t MaccafJaars Lawo x ae 
