40 HERBARII AMBOINENSIS 
CAPUT QUADRAGESIMUM. 
Anguria Indica. Batteca. 
Nguria celeberrimum, & elegantifimum prebet 
fruétum totius Orientis, atque cum Melonibusy 
& Peponibus peculiare conftituit aquofum ge- 
nus, cujus hic fructus primarius eft. 
Eft autem, herba longis prorepens flagellis juxta'ter- 
ram inftar Cucumeris, fed multo magis fefe exten- 
dit. Caules ejus funt molles , fuccofi, fatis craffi, 
ftriati ; atque tam denfe. cinereis obfici pilis, ut rugo- 
fi penitus, ac fere fpinulofi fint, 
Folia folitaria longis infident pilofisque petiolis, 
optimeque Colocynthidis folia referunt , in multas 
nempe inregulares lacinias diftin&a, quarum fiffurz 
fere usque ad petiolum penetrant, atque hz lacinie 
non plane extenfe funt, fed circinnatz quafi, ac va- 
rio modo inflexe, ubique itidem longis obductz pilis, 
funtque coloris glauci, cuivis folio adítat rectus cau- 
liculus, in binas claviculas excurrens, qua ubique fe- 
fe figunt, & circumflectunt. Ex foliorum alis perita- 
gonus excrefcit apex, feu pilofum capitulum, quod 
fefe in pentaphyllum explicat florem, minorem illo 
Cucumeris, fed qui rugofus quoque, ac flavus eft, 
hunc fubfequitur fruétus multo major capite, fphe- 
ricus, feu ab utraque parte parum compreflus, ali 
quando ex rotundo quoque oblongus, externe zqua- 
lis, glaber, nec iftis fulcis notatus, qui in Peponi- 
bus obfervantur, fed ipforum loco aliquot, ac ple- 
rumque decem gerit albas ftrias , vel maculas cum 
obfeuris quibusdam fulcis; eftque porro per totam fu» 
perficiem , quum tener e(t, glaucus, vetu(tus ex viris 
di nigricans, cum paucis flavis maculis, feu punctue 
lis notatus. Ud 
„Interne duplex locatur earo, externa, feu putami- 
ni proxima eft duriufcula, alba, uti in Cucumere, 
fed ad cibum non valet. Reliqua interior pars et 
mollis, ac maxime fuccofa, ita ut fi quis hanc edat, 
fuccus ex ore, ac per manus depluat, eftque rubra 
& fungofa fere inftar Sacchari coéti, ac femi indura- 
ti, faporis dulcis , & aqueG, ac delicatiflimi. In 
rubra hac carne multa locantur. plänay-&-oblanga fe- 
mina nigra, & ad oras fimbriata , interne albiflima , 
quaque. edi pollunt: 
: äise Ak 
"Hujus & altera obcurrit fpecies, fructus gerens non 
yotundos; fed oblongos, qui aliquando tam ingentes 
funt , ut viro fufficiant bini , fi hos fimul geftet ; ipforum 
femina pallide fufca quoque funt, àc prioribus paulo 
anguftiora, unde in binas dividitur fpecies , nigram 
nempe, & fufcam ex feminum colore, .ac quzvis ite- 
rum n albam, & rubram juxta carniscolorem, fucco- 
fa enim caro in una fpecic eleganter rubet, feu inftar 
Rofarum fplendet, qua optima cenfetur, altera pals 
lide rubet, ac fere albicat. 
. Nomen. Latine Anguria Indica, & Melo Pepo Indi» 
cus: -Belgice Water- Meloenen , i. e. Melo aqueus, 
Arabice Battich Hindi, item Itein, & Cbirbax. Unde 
defcendit Perficum Cbarbofa. Batticb enim fimpliciter 
generale eft nomen Peponum, & Melonum, unde 
derivatum eft Hebreorum Abbatiach., qui Ægypti 
fru&us eft, quem Ifraelite adeo expetiverunt Numer. 
11. vers. 5. uti in prioribus dictum fuit, atque ibi ab 
omnibus fere intérpretibus per Pepones explicatur , li- 
cet hodie fructus hujus Angurie Indice in regionibus 
Syrie, Arabie, & JEgypti fatis noti fint, ubi & Bel 
lonius hos vidit, & fi rette menimi, Copus vocat, in 
Candia Cbinomicba vocantur, in Indoftana «Calangari, 
Portugallice,. aé vulgari Malaica lingua Batteca, Ja- 
vanice Samanca , & Tsjamanca. Baleyice Sumanca. 
Ternatice' Samanca. -Sinice Sikde.' Amboinenfibus , 
&. Bandanenfibüs Samanca, a quibus tamen non mul- 
tum coluntur hi fructus. 
Anguria apud modernos vox eft Ambigua, & Me- 
lonum generi communis, uti liquet e Mattbioli do- 
&iffimis Comment. fupra Dioftord. lib. 2. cap. 128, 
Ubi 
Liber IX. cap. XL, 
"XL HOOFDSTUK 
De Indifche Water-Meloen, 
y Áter- Meloenen is eene van de vermaa 
A telyk[le vrucht door den gebeelen One c wake ap 
2 E aa CSL met de E > en Pompoenen 
deme Blast op Dun zelve wit; waar van deze 
et 15 een lang kruipent gewas met lan 
de aarde lopende , als Cer , dog ge Hote is ) 
breidende. De fielen zyn week, zappig , redelyk dr 
gellreept „en zoo digt met gryze baairen bezet , dat 2) gan ib 
del A CR al flekelig zyn. SH 
e bladeren flaan enkeld, en op langacti iri 
fielen, en gelyken beft de ideen un Caution te 
weten in veele ongefchikte fnibbelen verdeelt weineg 
klooven fchier tot den fleel gaan’, en de lappen aan ni : 
regt uitgebreit , maar gekrult, en verfcheiden werf de 
gen , mede overal bedekt met de lange baairtjens dëi pd e 
blauw-groen van coleur, by ieder blad ftaat een > P 
JLeeltje , "t welk zig in twee Clauwieren verdeelt de 
zig overal omvlegten. Uit den fcboot des blads komt een 
vyfboekig Jpitze en gebaairde knop voort, die zig opent 
in een vyfbladige bloem, kleender dan die van de Come 
commers . mede gerimpelt , en bleek-geel , bier op volgt de 
vrugt, veel grooter dan een booft, kogel-ront , of onder 
en boven een weinig gedrukt, zomtyts uit den ronden ook 
langwerpig , van buiten even , glad, zonder de diepe 
kloven , die aan de Pompoenen zyn, maar in der zelver 
plaats beeftze eenige, en meeft tien witagtige Jireepen sof 
plekken met eenige donkere vooren: voorts over ’t gebeele 
lichaam jonk zynde blauw-groen, oud geworden zwarte 
groen, met weinige geelagtige flippels of plekkens ~ 
< Binnen bebbenze tweederly eleefcb, bet buitenfte of 
naafte aan de fchaale is hardtagtig , wit , alsaan de Com 
commers , dog deugt niet te eeten. De reft na binnen tog 
is een week, en zeer zappig vlee/ch, dat iemand de zap 
uit de mond en banden druipt , ais menzeeet , rood, en 
voos, als half Laft gekookte fuiker , avateragtig zoet, em 
zeer aangenaam van fmaak. In 't roóde vleefch leggen 
veele platte langwerpige zaden, plat, en zwart, langs 
de kanten SEZOOMT y binnén zeer wit van vlees, en bes 
quaam om te eeten. ` 1 
< Daar is een tweede zoorte , wiens vruchten niet rond 
maar langwerpig zyn, alsgezegt , zomtyds zoo groot , dat 
daar een man gengeg aan twee te dragen beeft , de 2aad- 
korrels zyn ook ligt-bruin , en wat fmalder dan de voori- 
gen, dies men ze in tweederly zoorten verdeelt, zwart, 
en bruin na de coleuren der zaden , en ieder wederom in 
een witte of roode , na de coleuren van't gleich: want 
bet xappig vleefcb is oan de eene zoorte fchoon-rood , of 
boog-rood , die men voor de béften houd, aan de andere 
zoorten bleek-rood , en fcbier witagtig. 
Naam. In "t Latyn Anguria Indica. & Melo Pepo 
Indicus In * Duyts Water-Meloenen , dat is Melo 
aqueus. In.’t Arabies Battich Hindi alsmede Itein: 
en Chirbaz. Waar van bet Perfifcbe Charbofa komt j 
want Battich alleen is een generale naam van Pom- 
poenen , en Meloenen, waar van bet Hebreeufche Abbas 
tiach-gekomen is, zynde de vrucht van Ægypten; waar 
na de Ifraëliten zoo verlangt bebben. Num. 11: vf. $: 
gelyk in "t voorgaande gezegt is, en ook aldaar by meeft 
alle overzetters Pompoenen word uitgelegd , boewel 
Zoe ` deze IndifTe Water-Meloenen , in de lan: 
den van Syrien, Arabien, en Ægypten genoegzaam be- 
kent zyn, daarze Bellonius gezien beeft, en.zoo my regs 
is, Copus noemd „în Candien Chinamichagenaamt , in 
Indoftaan Calangari, in't Portugees , engemeen Maleyts 
Batceca , Favaans Samanca „ en Tsjamanca: Baleyts 
Sumánca.- Ternatänns Samanca, Sinees Sikoa, by de 
Amboneezen , en Bandaneefen Samanca, by de welken 
zy egter niet veel geoeffent werden. 
Anguria is by de moderne ofte bedendaag [che [cbr yoers 
een twyfelagtig woord „en een woord bok gemeen aan bet ge- 
Jlagt der Meloenen , gelyk blykt uit de zeer geleerde aantee- 
keningen van Matthiolus op Diofcord. lib. 2. cap. n 
