IX Boek. XL Hooft ft. 
Si vero quis ingentem fentiat zftum alia ex cauffa 
ortum , exempli gratia fi quis a venenato quodam a- 
nimali fit morfus, vel per toxicum quoddam inftru- 
mentum fit lefus, tali Batteca optime conducit, unde 
& prefcribitur non modo interna fpongiofa, fed du- 
riuícula rubra caro cum parte quadam albe tali, qui 
Maccaflarenfium toxicis telis vulneratus eft, albaque 
taro ipfi inponitur vulneri. Sic tali quoque prodeft, 
ui Opium adfumpferic, vel anxietates ingentes per- 
entit ex medicamentis, quz Opium magna dofi in- 
greditur, uti ipfe expertus fui, quum fere enecatus 
effem male preparato Laudano Opiato. 
Sinenfes fru&uum femina amant edere, prius de- 
purata, & ficcata, quod quom plateas frequentant, 
efficiunt , uti vulgus in Hi pania, & Portugallia fo- 
lent falita Lupinorum femina edere, que ibi Tramos- 
os vocantur; Sinenfes hoc faciunt non tantum ad tem- 
us fallendum , fed etiam ut corpus interne modice 
refrigeretur, Baleyenfes porcos faginant alba carne, 
uz cortici adheret, quam homines non edunt. 
Sinenfes porro alium excogitarunt modum Battecam 
preparandi, fupra vaporem ferventis aque, ita ut 
hanc ipfam non tangat in olla obturata, tumque per 
folum aque vaporem mollefcit, & coctus quafi eft, 
qui mos ipfis Tim dicitur. Dein hic fructus ab utra- 
que aperitur parte inftar crufti , longaque lateralia 
exfcinduntur frufta, que agris exhibentur. 
Tabula Centefima Quadragefima Sexta 
Ad Figuram Primam Anguriam exhibet Indicam, que Bat- 
teca vulgo dicitur. 
Ad Figuram Secundam Cucumts exurvetur omcenfis av yur 
dem tertia ejus fpecies cap. 41. defcripta. 
OBSERVATIO. 
Hec planta, Anguria, Cucumis, & Citrullus vocatur a 
Dodon. in Pempt. p. 664. & Anguria, Citrullus dicta, a C. 
B. Pin. p. 312. & Sloan. Cat. pl. Fam. p. 101. qui innume- 
ros porro habet auctores, eftque Cucurbita feminum margi- 
ne bafi dilatato H. Clif. p. 452. ubi vide reliqua. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
403 
Maar zoo iemand grooten brand beeft uit eenige andere 
oorzaken ontflaande, gelyk onder anderen die geenen zyn, die 
van eenig venynig gedierten gebeeten, of door vergift gé- 
quetft zyn, den zelven is de Batteca goet, dierbalven zy 
ook en wert te eeten, niet zozeer bet alderbin- 
nenfte /pongieufe, maar bet bardagtige roode met een ge- 
deelte van bet witte vlees , als iemand van bet Maccas- 
Jaarze fpatte-gift getroffen is, bet witte vlees mede op de 
quetfure leggende. Zoo belpt bet ook die gene, die Opi- 
um, of Ampbioeningenomen hebben , of groote benoutbeit 
gevoelen van Medicamenten , die fterk van Opium gemaakt 
zyn , gelyk aan myn zelfs ervaren bebbe, als ik my cen. 
maal balf vergeven agtede door een qualyk toebereit Lau- 
- danum Opiatum. 
De Sineezen eeten deze korrels geerne , fcboon , en droo, 
gemaakt , °t welk zy doen al gaande over ftraat, gely 
de gemeene lieden in Spanjen , en Portugal doen met de 
gezoute Lupinen, aldaar’Tramoflos genaamt , de Sinee- 
zen doen dit niet alleen om tydverdryf, maar ook om bet 
lichaam van binnen matelyk te verkoelen; de Baleyers mes- 
ten de verkens met bet witte vlees aan de febor [Jen ban- 
gende, welk dog de menfchen niet en dient. 
Daar is nog een andere manier by de Sineezen om de Bat- 
teca toe te bereiden, datze voor de zieken dienen, zy nee- 
men de geheele vrucht, flovenze over beet water, datze 
bet zelve niet en raakt in een toegeftopte pot , en 200 
door den waaffem van °t beete water gaar werd: wel- 
ke maniere xy Tim noemen. Daar na onder, en boven 
opgefneeden als een paftei, en dan in lange xyden ftuk- 
ken, waar van men de zieken te eeten geeft. 
De Hondert zes en veertig fte Plaat 
Vertoont in de Eerfle Figuur de Indifche Anguría , ofte 
Water- Meloen , welke in "t gemeen Barteca genaamt 
werd. 
Iu de Tweede Figuur werd de Sineeze Comcommer vertoont, 
V» oral daezelfe dordo zoorte in het 41. Hooft fluk befchree- 
ven. 
AANMERKING. 
Deze plant werd Anguría , Cucumis , en Citrullus gê- 
naamt, van Dodon. in zyn Pempt. p. 664. en Anguria, Ci» 
trullus genaamt, van C. B, Pin. p. 312. en Sloan. Cat. pl. Fam. 
p. 101. die onnoemelyke autheurs aanhaalt, en is de Cu- 
curbita met de rand des zaats aan de voet verweidert in de 
H. Cliff. p. 452. alwaar het overige ziet. 
CAPUT 
Tom. Y. 
Eee 2 
