IX Boek. XLVIII Hoofif. AMBOINSCH KRUIDBOER. 415 
Fructus folitarius excrefcit, magnitudinem habens 
Limonelli Hifpanici, fuperius obtufe definens, duro- 
ue notatus apiculo, ruber, ac parvis punctulis den- 
2 obficus, unde granulofus quafi eft, Sub molli pu- 
tamine interior gleba, feu maflà locatur, qua magna 
continet grana eodem modo, quo Papari, magnitu- 
dine Nucis avellanz , fed que planiora funt, & ob- 
duéta obfcure rubente , & vifcofacarne, que eundem 
habet fatue dulcem odorem, & faporem, quem Pa- 
ari, Sub hac carne rugofum locatur granum, majus 
femine Papari, ad oras denticulatum inftar rote ho- 
rologii, inque plana parte parum ftriatum , coloris 
ex cinereo nigri. In vallibus obcurrit profundis , u- 
bi per longa farmenta arbores adícendit > praefertim 
rope caftellum Victoriam ad fluvium Batu Gantong, 
& circa litus Pagi Hatoz. 
Nomen. Prima Poppya rotunda, Secunda Poppya ob- 
longa. Malaice, & Amboinice Sajor Poppya. Binz 
ultime fpecies Poppya Utan. Amboinice, in Leyti- 
mora Allaar. Maccaffarice Canre Ular, h. e. Serpen- 
tum cibus; Baleyice Sibac Langaa, Malaice Moulut 
Cagga, h. €. Corvi roftrum, quum majores foliorum 
laciniz hians Corvi roftrum referant. Alteram fil- 
veftrem fpeciem quidam peculiariter vocant Any - in 
Lala, h. e. Wefpertilionum folium, atque inde Latine 
Olus Vefpertilionum. Malaice Sayor Morfego. Am- 
boinice Tal Ue, vel Utta Lapia Lari, h. e. Sagus 
Sayor , quidam Sayor Mardyka, , quum Amboinen- 
fes primum edocti fuere a Mardykers, h. e. peregri- 
nis incolis ipfius folia dd olus adhibere. Puto autem 
verum effe filveftre Papari, unde & hanc quoque vo- 
co Amaram filveftrem. 
Locus. Poppya plerumque filveftris eft herba, fpon- 
te in apricibus crefcens vallibus fub arbufculis, in hor- 
tis etiam transplantari poteft, Bina ultime fpecies 
crefcunt ad Elephantem ad montium pedes, ac po- 
tifimum in ficcis Sagus filvis, item, uti dictum eft, pro- 
pe caftellum Victoriam, ad fluvium vallis Batu Gan: 
tong, & in litore circa pagum Hatu. 
Ufus. Baleyenfes, ac quidam Amboinenfes teneris 
utuntur foliis prime, vel rotunde fpeciei ad olus, que 
parum amarafunt. Maccaflarenfes folia oblongz fpe- 
ciei eundem in finem adhibent... Serpentes amant ma- 
turos comedere fructus, quum hos in Bambu, feu 
arundinum filvis inveniant , ubi hi arant degere. 
Radix in aqua conquaffata inftar Saponis fpumam ex- 
citat, ac lintea in hac elui poffunt. Succus foliorum 
Poppye Utan cum recenti propinatus Sagueri potu, 
vel folia huic incoéta, & exhibita profunt iis > quide- 
fatigati fant, vel cedematofi, ac Beriberi, feu para» 
lyticis laborant pedibus. 
Tabula Centefima Quinquagefma Tertia 
Poppyam exhibet fru&u rotundo, quod novum fane genus 
eft, ab aliis pomiferis ob florem penitus diverfum. 
De vrucht flaat enkeld, in de grootte van een Spaans 
emoentje, voor ftomp toclopende, met een bard fpitsje, 
buiten rood, en met kleene pukkeltjes digt bezet, waar 
door ze korrelig werd, onder een weeke fcbaale leid de 
binnenfte fubftantie , beftaande uit groote korrels, op dezelf- 
fie manier als de Papari, in de grootte van Hazenoten , 
doch wat platter, omgeven met een donker-rood > en fly- 
merig vleefch, van dezelfflen laf-zoeten reuk, en fmaak, 
gelyk de Papari. Onder dit vleefch legt een ruige korl 
grooter dan °t zaad van Papari, aan de kanten gekerteld 
gelyk een rad van een borologie , en op de platte zyde wat 
geribd, van coleur graauw-zwart. Men vindt bet in 
koele valleyen met lange zeelen de bomen oplopen , in- 
zonderbeid by `t Cafteel Vittoria, aan de Rivier van de 
Batu Gantong , en omtrent bet firand van de Negory 
Hatoe. 
Naam. De eerfte Poppya rotunda , of ronde, De 
tweede Poppya oblonga , of lankwerpige , Maleyts , 
en Amboins Sajor Poppya. De twee laatfte geflachten 
Poppya Utan , Amboins op Leytimor Allaar , Mac- 
caffaars Canre Ular, dat is Slangekoft, Baley: Sibac 
Langaa, in't Maleyts Moulut Gagga, dat is Ravens- 
bek, om dat de groote /nibbelen een gapende Ravensbek 
verbeelden. De tweede wilde zoorte noemen zommige in 
"t fpeciaal Any-in Lala, dat is Vleermuizen blad, en 
daar van ín °t Latyn Olus Vefpertilionis, in °t Ma- 
leyts Sayor Morfego. Zn 't Amboins Tal Ue, andere 
Utta Lapia Lari, dat is Zagubooms Sayor, zommige 
Sayor Mardyka, om dat de Amboineezen eerft van de 
Mardykers , of vreemde Inwoonders geleerd bebben des- 
zelfs bladeren tot moeskruid te gebruiken. Ik boud bet 
woor een opregte wilde Papari, en noem bet dierbawen 
mede Amara filveftris, 
Plaats. De Poppya waft meeft in * wild in opene 
valleyen onder ’t laage geboomte, maar men kan ze ook in 
de hooven verplanten. ` De twee laatfle zoorten waffen 
aan den Olypbant, aan den «oet van "t gebergte , doch 
wel meeft alle in drooge Zagu-bo[Jcben , als mede , als ge- 
zegt, by't Cafleel Vittoria, aan de Rivier van de valley 
Batu Gantong, en op den flrand omtrent de Negory 
Hatu. 
Gebruik. De Baleyers , en weinige Amboineezen ge- 
bruiken de jonge bladeren van de eerfte , of roode zoorte 
tot moeskruid , daar een kleene bitterbeid by is. De 
MaccafJaren zeng de bladeren van de lankwerpige 
ook alzoo. De Slangen eeten de rype vruchten geern, 
als ze dezelve in °t Bamboes-bo/ch vinden, daar zich die 
Slangen graag opbouden. De wortel fchuimt in ’t wa- 
ter als Zeep, en men kan bet linnen daar mede «va(fcben. 
De zap van Poppya Utans-bladeren met verfche Zagu- 
weer gedronken, of de bladeren in dezelve gekookt, en 
gedronken, zyn goed voor de geene, die vermoeide , zug- 
tige , en beriberi[Je of lamme beenen bebben. 
De Hondert drie en vyftig ffe Plaat 
Vertoont de Poppya plant met de ronde vrucht, het geen 
een nieuw geflacht is, van de andere Appeldragende plane 
ten door de bloem geheel verfchillende. 
CAPUT 
XLIX, 
