IX Boek. L. Hoofiff. 
TabulaCentefimaQuinguagefima Quarta 
Ad Figuram Primam exhibet Pomum amoris. 
Figura Secunda exhibet Gandolam. 
OBSERVA EN 
Pomum amoris Gugulari genere a Tournef. Lycoperficon fuit 
di&um in infit. pag. 150. qui quasdam ibi notat varietates 
fructibus tantum quoad colorem ac formam diverfas, eftque 
Solanum fecundum racemofum Ceraferum forma, Sloan.Cat.pl, 
Fam. p. 109. ubi plurimos notat auétores, atque Solanum caule 
inermi annuo, foliis pinnatis incifis Æ. Cliff. p. 6o. ubi vide 
reliqua. e 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
417 
De Hondert vier en vyftigfie Plaat 
Vertoont in de Eerfte Fi 
Lerffe Figuur de Pom ; edi 
Appel der liefde genaamt werd. a Ne iede 
De Tweede Figuur wyk aan de Gandola-plant. 
AANMERKING. 
De Pomum amoris is van Tournef. in 
flacht Lycoperficon genaamt in zyn he ER ` Ce poa 
verfcheide veranderingen aanteekent, doch meetin decoleur 
en gedaante der vruchten verfchillende, enis detweede tros- 
achtige Solanum, met vruchten in gedaante, van Kaarffen by 
Sloan. Cat. pl. Fam. p. 109. alwaar hy zeer veel Schryvers 
aanhaalt, en is de Solanum met eene jaarlykze fteel zonder 
doorens , met ingefneeden gevleugelde bladeren in de H. 
Clifort. p. 60. alwaar het overige ziet. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM. 
Gandola. . Gandola. 
47 Andola adfinis effe videtur Betz , licet planta fit 
G convolvulacea , in binas diftincta fpecies , albam, 
& rubram. 
Primo Gandola.alba flagella emittit longa , herba- 
cea, glabra, & flaccidiffima , ita ut erecta ftare ne- 
queant, fed proximis fefe convolvunt palis, vel per 
terram prorepunt, inferiora rotunda funt, fuperiora 
angulofa. ` ER. "SE? 
Folia folitaria locantur brevibus in petiolis, que 
hic & illic in flagellis ample diftant, fed plerumque 
ad unam inclinant partem, licct ex vario ortu pro- 
veniant. Optimeilla Bete referunt, inferius ampla, 
'ac füperius obtufe acuminata, quatuor, & quinque 
pollices longa, binos, ac tres lata , fed fuperiora 
minora funt, paucis obliquis coftis pertexta , late vi- 
gentia, glabra, & flaccida, faporis fatui, &  vifcofi 
"inftar oleris, Ex ipforum alis alii excrefcunc latera- 
les petioli multa fuftinentes minora foliola, vel ip- 
forum loco in iftis cauliculis fimplices, ac finuofi ex- 
erefcunt pedunculi, ultra digitum longi, femi nudi, 
ac femi obfiti viridibus verruculis, que fefe aperiunt 
in flofculos albos campaniformes, feu inftar Oxya- 
canthe, in quinque apices diftinctos. Poft hos bac- 
ce excrefcunt magnitudine capitulorum Lini ,. ex roe 
tundo plane, & inregulariter angulofz, binis fulcis 
cruciatis diftinéte in quatuor fegmenta, fed quz, in- 
zqualia funt, ac mature molles, & ex fufco nigra 
inftar baccarum Sambuci , fed magis fplendentes. 
Intus fub pellicula fuccus reconditür purpureus, qui 
manus, & lintea violaceo tingit colore inftar bacca- 
rum Sambuci. In centro officulum locatur fubrotun- 
dum, quod femen eft. f 
uum caules terra incumbant, vel putridum quod- 
dam tangant lignum , radicesipfiinfigunt. Huic plan- 
tæ humiles, & ramofi adponuntur afferculi. 
Semen pluviofis menfibus fervandum eft pro novis 
plantis, eft enim tenerrima planta, que facile perit, 
propagatur autem plerumque per farmenta, quz in 
coronam flectuntur, & nove conmittuntur terre. 
Gandola rubra albe in omnibus partibus fimilis eft, 
fed minora gerit folia, omnesque ejus caules, & fla- 
gella externe ex fufco purpurafcunt, interne virent. 
Foliorum quoque vene rubent. 
* 
Flores, ac fructus funt ; uti in priore, fed hujus 
baccz non ita nigra funt, ipfarumque fuccus ex pur- 
puro rubet. 
Radix ejus externe rubra eft, interne alba, & ad 
oras rubet. Foliorum fapor vifcofus eft, magisque 
gratus quam in alba, que paulo magis amaricat, ad 
Blitum adcedens. 
Tom. V. Nomen. 
LH OOB DS: TUA, 
De Gandola-P Jant. 
(1225 wil uit de maag {chap van Beta zyn, boes 
wel bet een [lingerend gewas is, verdeelt in twee 
z00rte, witte, en roode. 
De eerfie Gandola alba, heeft lange, kruidachtige, 
en gladde ranken, zeer flap, zoo dat ze op baarzelfs niet 
beftaan konnen, maar moeten bun om de naafte (oe 
viegten, of op de aarde kruipen, de onderfte zyn rond 
de bovenfle boekig. x 
De bladeren po enkeld, op korte ftelen, bier endaar 
aan de ranken, en wyd van malkanderen , doch zien ge- 
meenlyk na de eene zyde, hoewel baren oorfpronk ver- 
Jcheiden is. Zy gelyken zeer wel de Beta, achter breed, 
en vooren met een flompe fpits, wier 5 en «yf duimen 
lank, twee, en drie breed, doch de voorfte zyn kleen- 
„der , met weinige fcbuinze ribben, licht-groen, glad, en 
flap, van finaak fmets, en fmeerig , St moeskruiden. 
Uit baren {choot komen andere xyde-ftelen, met veele 
kleine blaadjes, of in derzelver plaats, aan de voorfte 
ranken enkele, en bochtige flelen, meer dan een vinger 
lang , balf blood, en half bezet met groene wratjes , de- 
welke baar openen in kleine witte bloempjes , als kelkjes , of 
Mey - bloempjes, met wier fpitzen. Na dezelve komen 
befien voort , in de grootte van vlasdodden , uit den rone 
den plat , en irregulier geboekt , met twee kruis-kloven 
in wieren gedeelt, doch de delen zyn ongelyk, week, en 
als zy ryp zyn zwart-bruin, als Vlier-befien, doch meer 
blinkende. Binnen onder een buideken werd befloten een 
purpure zap, dewelke de banden, en bet linnen violet 
verwt , gelyk de Viier-befien. In de midden leid cen 
rondachtig fteentje, "t welk bet zaad is. 
Als de Delen op de aarde leggen, of eenig verrot bout 
raken, fchietenze wortelen daar in. Men zetter lage, 
en getakte ftokken by, vier a vyf voeten boog, daar bet 
by oploopt, of men leid bet op lage parparren. 
Het zaad moet men in de regen maanden bewaren, tot 
de nieuwe plantjes, want bet is een teer gewas , en gaat 
zeer licht uit, doch bet werd gemeenlyk geplant met ran- 
ken, die men in een krans vlegt, en in een nieuwe aara 
de zet. 
Gandola rubra is bet witte in alles gelyk; doch klein- 
der van bladeren , alle ranken, en [lelen zyn van buiten 
purper-bruin, van binnen groen. De aderen ook aan de 
bladeren zyn roodachtig. 
De bloemen, en vruchten zyn als aan ’t voorige , doch 
deze befien zyn zoo zwart niet, en baar zap werd regt 
purper-rood. 
De wortel is van buitem rood, van binnen «vit , of 
aan de kanten roodachtig. De fmaak der bladeren is 
Jmeeriger , en aangenamer dan aan ’t witte, "t. welk 
min, of meer bitter is, na bet Blitum trekkende. 
Ggg Naam. 
