418 
Nomen. Latine Gandola alba, & rubra, Malaice, 
Javanice, & Bandice Gandola. Amboinice Utta Bi- 
ra, & Utta renut. Ternatice Uge Bira, & Lili. Ja- 
vanis quibusdam Kindra. In Hort. Malab. part. 7. 
Fig. 24. Bafella. Bracm. Wali. Portug. Bredo tali, 
Belgice Beet-klim. 
Locus. In cunctis aquofz Indie infulis nota eft hzc 
planta, & in hortis colitur. 
Ufus. Univerfale, fed vile eft olus , & in multis 
convenit cum Beta. Folia aliis admifcentur oleribus 
cum Blito, vel Sayor Bayong, rubra vero delicatior 
cenfetur, Parum vero nutriunt, atque alvum laxant. 
Tenera folia folummodo cocta, vel ipforum de- 
co&um folum adfumptum alvum leniter fubducit, 
quod multum in pueris adhibetur, quibus bunc in fi- 
nem fubpofitoria adplicantur ex viridibus, & decor- 
ticatis caulibus, cum oleo quodam oblinitis. Rubre 
fpeciei fuccus infantum variolis inlinitur ad maturan- 
dum, & curandum. Folia Calappi oleo oblinita, ac 
parum fupra ignem flaccida reddita, & manibus leni- 
ter convoluta ulceribus, & anthracibus inponuntur, 
unde maturefcunt, ac cito rumpuntur. 
Tenera hujus fume folia, que contere, ac fuccum 
exprime, quem commifce cum Santan, feu Calappi 
lympha, ac pauxillo fucci Limonis Swangi, hoc la- 
xans eft medicamentum gravidis, que conftipata la- 
borant alvo, nec forte quoddam purgans audent ad- 
fumere. Succus foliorum, cum fucco floris feftalis 
mixtus adhibetur ab obftetricibus , tempore partus 
ad lubricandas vias nature. 
OBSERVA TIO. 
Ad Solanum hxc planta olim relata fuit, vocaturque Sola- 
num fcandens, Malabaricum , Bete folio a Commel. Cat. H. 
H. Amfi. p. 330. & Solanum tin&orum minus Herm. Par. 
App. p. 12. ac Beta baccifera aizoides, rotundifolia, Zeyl. 
Bafella H. Malab. Breyn. Prodr. 2. p.48. nov. edit, & Tiet 
Zeyl. p. 44. eftque Cufcuta foliis fubcordatis, H. Clif. p. 
39. &c. 
HERBARII AMBOINENSIS. 
Liber IX. cap. L. 
Naam. Jn ’t Latyn Gondola alba : 
Maleyts, Javaans , en Baleys Gan eee fan Wi t 
Utta Bira, en Utta renut. ` In ’t Ternataans U Bi 
ra, en Lili. By zommige Favanen Kindra. Inh i- 
Malab. part. 7. Fig. 24. Bafella. Bramm War 
Portug. Bredo tali, In t Duits Beet-klim, ^ 
Plaats. Het is bekend in alle Eilanden 
dien, en werd geplant in de boven, van Water-In- 
Gebruik. Het is een algemeen, doch krui 
en komt in veelen SE met de Bein Hee 
werden onder andere Moes-kruiden gemengt, met Bi. 
PE y SCH E we E werd voor E 
er gehouden. ven vuttei voe 
iui E ted ge 
e jonge bladeren alleen gekookt, of bet afz: 
wan alleen ingenomen , SE zagte EN 
men veel by kinderen gebruikt, den welken men tot di 
einde zet-pillen maakt van de groene, en gefchilde D E 
len, met eenig Oly befmeert. Den zap van de de 
Jmeert men op de Kinderen- pokken, om dezelve Typ temas 
ken, en tot geneezing te fchikken. De bladeren met Ca- 
lappus-Oly gefmeert , wat over "t vuur gebouden , tot z 
nzen , en in de banden zagtjes gerold, tot dat zy ad 
werden, legt men op zweeren, en bloedvinnen, die ze 
rypen, en baaftig doen opbreeken, 
Neemt de jonge bladeren, wryft die , en, drukt den 
zap daar uit, vermengt dien met Santan, of Calappus- 
melk, en een Weinig zap van Lemon Swangi, dit geeft 
een laxatief voor zwangere vrouwen, die bardlyvig zyn, 
en geen flerke purgatie derven inneemen. Het zap der 
bladeren , met bet zap wan de flos feftalis vermengd 
werd genomen van de Vroedvrouwen in barens noot om 
de wegen van de natuur glad te maken. ; 
AANMERKING. 
Deze plant is certyds vor do Solanum ge 
genaamt klimmende Malabaarfche nee E get 
van de Beet van Commel. in de Catal. van de Amfi. tuin p 
330. en kleinder Solanum van de verwers Herm. Par. App. 
p. 12, en besdragende, zappige, Beta, met ronde bladeren 
van Zeylon, en Bafella, van de DH. Malab. Breyn. Prodr.2. 
P. 48. van de nieuwe uitgaaf, en Thef. Zeyl. p. 44. en is de 
Cufcuta met hartachtige bladeren in de H, Cliff. p. 39. &c. 
CAPUT 
E lo 
