> 
46 HERBARII AMBOINENSIS Liber VX. cap. LIV, 
Sinenfes, & Javani hac non multum utuntur in Ci- 
bo, fed folia aque incoquunt , ac corpus hac lavant, 
ad pruritum difficilem tollendum. Cavendum eft fio- 
res cibis addere, fi hzc coquatur herba, vehemen- 
ter enim alvum conmovent. 
In Banda vocatur quoque Gambureng , ubi Rhizo« ` 
thomi tanquam arcanam habentartem , radicem hanc 
five aque incodtam, & propinatam, five cum Pinan- 
a mafticatam exhibere ad Nephritidem , $ urinas 
ortiter expellendas. $ et 
` $i alicujus oculi fint inflammati, ac lancinationes 
perfentiat, quod nautis fepe adcidit ex ingenti So. 
lis "fervore, fuccofa , & fungofa crafforum caulium 
fumitur. medulla , cujus faccus cum pauxillo aque 
exprimitur, quem oculis inftilla. ; 
© Hujus & alia alba obcurrit fpecies , majora, & lanu- 
ginofiora gerens folia vulgari , cujus flores penitus al- 
bi funt, queque vulgaris eft in Uliafferenfibus infulis, 
fed viliorem habet faporem priore. 
Tabula Centefima Quinquagefuma Sexta 
Ad Figuram Primam Seruneum exhibet aquatile.. 
Figura Secunda Chamebalanum denotat Faponicam. 
OBSERVATIO. 
s Seruneum hoc vera Matricarie videtur effe fpecies, vel 
faltem huic generi adfinis eft, quod a Michelio in nov. pl. 
gen. diftinguitur in Partbenium, & Anthemidem, eftquefor- 
te Marricaria Sinénfis, minore Hore, petalis, & umbone 
‚ochroleucis Plukn. Amalth. p. 142. ; 
E 
iia 
De Sineezen, en Favanen gebruiken ’t niet veel in d, 
kofl , maar koken de bladeren in water, en Waffchen h : 
lyf daar mede , om bet moeijelyke jeuken te verdr iud 
Men moet zig wagten de bloemen in de koft te "idem 
men bet kruid kookt, want ze beroeren den buik gew ir 
dig: 7 
> Banda beet bet mede Gambureng , alwaar de 
Wortelmannen voor een fekreete konft bouden ; de wortel 
"Ten in water gekookt , en gedronken , "t zy met Phan 
geknouwt', om 't graveel af te zeiten, en fterkelyk awa. 
ter E loffen. i 
s iemantverbitte oogen, en groote fleki ; 
heeft, bet welk de zeevarende ge er 
groote bitte, fonnebrand , zo neemt men bet voojex in fap- 
pige bert van de dikke fielen s parft ^t zap uit met cen 
weinig water, en druipt den zelven in de oogen. 
Daar isegter nog een eigentlyk witte zoorte met groo- 
ter, en wolagtiger bladeren dan de gemeene , wiens bloe. 
men geheel wit zyn, gemeen in de Uliaffars, dog Ze, 
ter van fmaak dan de voorgaande. 
De Hondert zes en vyftig fle Plaat 
Vertoont in de Eer/le Figuur het Water Serunee, 
De Tweede Figuur wyft aan de Fapon/che Chamebalanus, 
AANMERKING. 
Dit Serunee fchynt een regte zoort van Mater te zyn, 
ofte ten minfte aan dit geflacht "t naaftkomende, her well 
van Michelius in zyn nieuwe geflachten der planten verdeelt 
werd in Parthenium en Anthemis, en is mogelyk de Si- 
neeze Matricaria, met een kleinder bloem, wiens bladen en 
midden bleek-geel zyn, van Plukn. Amaltb. p. 142. 
——— 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
Cadence U AR hy ENG 
Chamabalanus Japonica. 
= _ … Fappon. 
Ye exótica planta fpecies eft Chamehalani Fapo- 
"A nice, velterre glandium, prorepens, nec fefe 
-. e terra extollens, fed denfa fua coma hanc ob= 
tegit, übiqüe rádices emittens. -Flagella gerit Tonga, 
lenta ,-& rotunda, culmum circiter craffa , &orgyam 
longa , inferius parum lignofa, multaque fimul ex u- 
fica progerminant radice, que fefe per terram” di- 
fpergunt, in multa alia diftin&a , unde & magnum 
obcupant locum, quam maxime fibi intricata. 
Hic & illic in-flagellis breves, & folitarii confpi- 
ciuntur petioli, fine ordime locati, vix digitum lon- 
gi,:ac fuperius excavati , quibus quatüor infident 
fimplicia folia, feu bina folioram paria, directe fibi 
obpofita, pufilla, ex rotundo oblonga, ultra polli- 
cem longa, ac digitum lata, füperneintenfe virentia, 
fed non fplendentia,, inferius E , feu grifea , fu- 
perius fubrotunda, & fine coftis diftinétis, ad cujus- 
vis petioli, feu pina ortum bina excrefcunt pufilla, 
& acuminata foliola, feu fquame, atque ex harum a- 
His fimplex excrefeit, ac tenuis pedunculus, flofculum 
fuftinens fimplicem , 'illi Pifi fimilem , feu hifce in res 
gionibus magis ad illum. Catjang adcedit , fed qui ma- 
Jor eft, & aurei coloris, exceptis binis inferioribus 
petalis, que magis flavefcunt. Hunc nulli fubfe- 
quuntur fructus, fed aliquando alter , immo tertius fub- 
cedit flos ex prioris ortu fucceffive, nec diutius per- 
fiftunt unico'dié. Poft florem vero ex eodem ortu 
alterum excreftit album filum, feu vena , deorfum 
fefe feens , & in terram penetrans; per quatuor cit- 
citer transverfalium digitorum longitudinem, ubi in 
extremo tructum: modo format, qui fimplex ex ifta 
dependet vena"inftar glandis, vix femi digitum lon- 
gus, ac craffus, in bina triave diftinétas tubercula, 
füperius inflexo apie donatus, 
Fructus hic externe rugofus eft, & contraftus ob 
multiplices protuberantes venas, transverfaliter per 
longitudinem decurrentes, qua formam favi habent; 
coloris cinerei, feu terrei. 
^ Sub 
LIV. HOOFDSTUK. 
Katjang TR De Faponfebe Chamabalanus. 
Eze vreemde plante ts een zoorte van Chamebalanus 
D of Japonifche Aardakers „een kruipend gewas dat zig 
~ niet vande aarde verheft , maar met zyn digt loof de 
zelve bedekt, en over al vaft wortelt; bet geeft lange, 
taaje, en ronderanken , ontrent een ftroobalm dik , en een 
vadem lang, beneden wat boutagtig , en veele uit eene 
wortel voortkomende , die zig op de aarde ver/preiden, 
en in veele anderen verdeelen , een groote plaats beflaan- 
de, en door malkanderen lopende. 
Hier en daer aan de Ranken flaan korte, en enkele 
Beleg , zonder ordre , fchaarseen vinger lang , en boven 
uitgehold, en daar aan wier enkelen, of twee paaren bla: 
deren, regt tegens malkanderen, klein, uit den ronden 
langagtig , ruim een duim lang, en een vinger breed ,bo- 
ven boog-groen , en zonder glans , beneden blauw-groen; 
of grysagtig , vooren rond, en zonder merkelyke aderen, 
By yder fteels oorfponk flaan twee kleine fpitfe blaadjes; 
Pa vellekens , en uit derzelver fcboot komt een enkel dun 
eeltje voort , dragende eemenkele bloeme , de Errete-bloe» 
me gelyk, of bier te lande de Catjang bloeme' gelyker 5 
dog grooter , gout-geel , bebalven de twee onderfte blaad- 
jes die bleeker zyn., Daar volgen geene vruchten ops 
maar zomtyts de tweede y en derde bloemen, uit den zel- 
ven [choot na malkander, en duren niet boven een dig: 
Maar na de bloeme komt uit den zelven fcboot een an= 
dere witte draad, of ader voort, die baar nederwaarts 
buigt , en in de aarden dringt, omtrent vier dwers vin- 
gers diep „ daar ze dan eerft aan baar uiterfte de vrucht 
formeert, diedaar aan enkel bangt , als cen Eikkel, fcbaars 
een halve vinger lang , en dik, in twee a drie builen ver- 
deeld , vooren met een omgeboge Jpitfe. \ 
Van buiten iffe ruig, en rimpelig wegens de veele uit- 
flekende aderen, dwers in de lengte lopende, en de ge- 
daante van een byenbuisjemakende , van verwe graauw , 
d aardagtig. ae 
