430 
Ups, Licet Convolvulus levis in Europeorum her- 
bariis potiffimum tanquam noxia habeatur planta, In- 
dica tamen varias prebet utilitates. Vulgo ejus fo- 
lia multum a mulierculis adhibentur, e caput 
lavant, in longum enim excrefcere cauflant crines, 
ipforumque profluvium inpediunt, ac caput refrige- 
rant, horum enim lapfus maxime cauffatur a nimio 
fervore, qui capillorum radiculas exficcat. 
Quasdam novi mulieres, quz per horum foliorum 
ufum tam longum adquifiverant capillitium ; ut ad cal- 
ces dependeret. Eadem hzc folia quam maxime 
etiam conducunt in mammis exulceratis, cum Calap- 
pi enim oleo inlinita, calefacta, & inpofita, cito ma- 
turationem promovent, & pus extrahunt, non prius 
autem inponenda funt; quam quum certo conftet, ad 
fuppurationem has tendere, tam diu enim hec pro- 
hibenda eft, quam diu fieri poteft, ac prius tentan- 
dum eft, an indurata materia refolvi poffit per folia 
fubfequentis Soldanelle marine , ut lac infpiffatum ad- 
tenuaris & expelli poffit. 
Serofum lac ex petiolis profluens ¿a quibusdam e- 
tiam adhibetur ad recentia curanda vulnera, cujus ta- 
men rei nullum inftitui experimentum. 
Sed novi flaminem quendam Maurum cum hoc 
curaviffe oculorum vulnera; licet ex hifce lympha 
jam proflaeret. Idem quoque homines curavit ma- 
ulis oculorum, & indurata cornea laborantes cum 
hocce fucco, addens quasdam guttulas Limonelli a- 
cidi, qui Lemon mas vocatur, fique nimis acer fit, 
aliqua aquz quantitas admifcenda eft; Hunc in fie 
nem fumebat flagellorum fuccum, non autem vifco= 
fum ipfius ftipicis lac, nec adhibebat fpeciem, que 
.litori vicina erat. 
Rubra fpecies ad capitis lavacrum quoque adhibe- 
tur, fed magis inponitur Apofthematibus, & Anthra- 
cibus ad hafce maturandas, & fuppurationem promo- 
«vendam. Amboinenfes viridia modo fumunt cujusdam 
fpeciei folia ad levia vulnera curanda, que ore ma- 
Siem cum pauxillo Curcume, quz vulneri fic ine 
ponuntur. 
. Error non conmittendus eft per nomen Daun Bau- 
lan , feu. Waribulan , quod  Amboinenfes pri- 
mz albz fpeciei tribuunt , ac talibus etiam foliis, 
que folia fubtus gerunt inplantata, feu peltata funt, 
-quum hzc rotunda, & plena quafi funt inftar lune 
plene, licet hoc nomen proprie competat Tube fla- 
we, feu Tali Cuning, que certe cum hoc Haylale, 
proxime foliatura fua convenit, difcrimen autem mox 
detegitur, quum ambo hi funes parum aperiuntur, 
‚tum Taly Coening interne flavefcic, Haylayle autem 
interne albicat. “Taly Coening folia firmia funt, mi- 
nusque venofa, ac contrita fortem fpirant odorem, 
„quod in Haylayle non obfervatur. : ^ 
Serofus Haylayle rubri fuccus ad oculorum vulne- 
ra quoque adhibetur , ac folium cum Santang, & 
Coening. calefactum, & inpofitum Apofthemata ape- 
rit, quod continuandum eft , donec omnis materia 
effluxerit. 
-. Succus feu contrita folia inponuntur morfibus vene- 
natorum millepedum. 
.; Apud Boegenfes aliosque incolas folia eduntur in- 
Dar alius Sajor, fed potiffimum aliis mixta foliis. 
Hifce pifces quoque involvunt ad cibum Bobotos prz- 
parandum. . 
.» Dicunt quoque ferofum ex iis profluens lac curare 
morfus ferpentum, canum , & porcorum. 
7 abula Centefima Quinquagef: Septima 
Ad Figuram Primam Convoloulum exhibet Indicum levem 
rubrum 
Figura Secunda ramulum denotat. Convolvuli albi levis ma- 
Joris. . 
SERS E ROV ALT LO 
Horum Convolvulorum plures in India, atque apud au@o- 
res Eege, ccu eftque Convolvulus major e fubro- 
tundo, Hore amplo, purpureo Sloan. Catal. pl. Fam. p-55. 
& Hifl. Tom. I. Tab. 98. Fig. 1.atque Convolvulus Madero. 
purpureus, Viole Martie foliis, floribus plurimis fimul jun- 
dis Plukn. Almag. p. 113. & Phyt. Tab. 166. Fig. 5. &c. 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS LiberIX. cap. LY. 
Gebruik. Hoewel de gladde winde in de Europifche 
kruide - boeken meeft voor een ondeugent gewas wert 
houden, zoo beeft de Indifcbe nogtans verfcheide nutti x 
beden. In "t gemeen werden de bladeren veel Sale 
by de vrouwen, om bet hooft daar mede te was/chen 
want zy maken bet baair lang , beletten bet uitvallen 
deffelfs , en verkoelen bet booft , want bet uitvallen meeft 
veroorzaakt wert door overvloedige bitte, die de wortelen 
des baairs doet uitdroogen. 
Ick bebbe zommige vrouwen gekent > die door't gebruik 
van deze bladeren zoo lang baair badden , dat bet bun 
op haare bielen bing; de zelve bladeren doen ook groote 
baate , in de zweerende borften, want met Calappus Olie 
gefmeert, warm gemaakt , en opgelegt , rypenze bet gefwel 
baaflig, en trekken bet etter uit, dog men moetze niet 
eer opleggen, dan men klaar ziet, dat bet zig tot zwe- 
ren wil zetten, maar men moet bet zelve zoo lang be- 
letten , als men kan , en eerft onderftaan de verbarde 
materie te refolveren, met de bladeren van de volgende 
Soldanella marina, om de verdikte melk te dunnen, en 
uit te dryven. 
De weiagtige melk uit de ftelen vloejende werd by 
zommige ook gebruikt om verfche vleeswonden toe te 
beelen, daar ik geen ondervinding van beb, 
Maar wel bier van, dat zeekere Moorze Paap daar 
mede goë beeft de wonden der oogen, fchoon bet was 
ter aldaar uit liep 5 dezelve heeft ook lieden gebolpen , 
die fcbillen, en plekken op de oogen badden, met dezen 
zap, eenige droppels daar onder doende van de kleine 
zuure Lemoentjes , dien men Lemon mas noemt, en * 
zoo bet te fcberp walt, mag men wat water daar onder 
mengen : bier toe nam by den zap uit de ranken, en 
niet de kleeverige melk uit den [Lok , ook wilde by die gee- 
ne niet, die digt op firand wies. 
De roode zoorte wert ook tot bet waffchen van "t booft 
gebruikt, dog meer op Apoftbemen, en bloedvinnen ge- 
legt om dezelwe te rypen , en bet etter te bevorderen; 
de Amboineezen om ligte wonden te geneezen neemen 
Jlegts de groene bladeren van de een of d' andere zoorte, 
knouwen die in de mond met een weinig Cucurma, en 
binden 't zoo over de wonden. 
Men moet zig niet laten abufeeren door den naam van 
Daun Bulan, of Warihulan, den welken de Amboinee- 
zen de eerfte witte zoorten ook geven, en alle zodanige 
bladeren , daar de ftelen van onderen ingelaten werden, om 
dat ze rond , en vol zyn, als de volle maan , hoewel diè 
naam de ‘Tuba Flava, of Tali Cuning eigentlyk toe- 
komt , die zeker met deze Haylayle in bladeren het naafte 
overeen komt , dog bet onder EE befpeurt men ftraks , als 
men de beide Touwen een weinig opent, wanneer men 
ziet dat de Taly Coening van binnen geel is, maar die 
van Haylayle wit. De bladeren van Taly- Coening zyn 
ftyf, en min geadert , ook gewreeven vaneen flerke reuk, 
> welk alles men aan de Haylayle niet befpeurd. 
De weyagtige zap. van de roode Haylayle werd mede 
gebruikt tot de wonden der oogen , en bet blad met San- 
tang en Coening warm gemaakt, enovergelegt, trektde 
Apoftbemen op, "t welk men continueren moet, tot dat 
alle de materie uit is. 
Den zap of de gewreeve bladeren bier van firykt men 
op de beeten van de fenynige duizentbeenen. 
By de Boegiffe en andere inwoonders eet men de blade- 
ren als andere Sajor, dog meeft met andere bladeren ge 
mengt. Zy winden ook de viffen daar in om Bobotos te 
maaken. 
Men zegt ook , dat de weyagtige melk uit de zelve vloe- 
jende , geneeft de beeten van [langen , bonden, en verkens. 
De Hondert feven en vyftigfte Plaat 
Vertoont in de Lerffe Figuur de roode Indifche gladde Con- 
volvulus, ofte Winde. ji 
De Tweede Figuur weit aan een takje van de groote witte 
gladde Convolvulus, ofte Winde. 
AANMERKING 
Van deze Winden komen zeer veel zoorten in Indie, en 
by de Schryvers ons te vooren, en deze is de grooter Win- 
de, met een rondachtig blad, en een wyde purpere bloem 
van Sloan. Cat. pl. Jam. p. 55. en Hifl, Tom. 1. Tab. 98. Figs 
1. en de purpere Maderafpataanfche Winde , met het blad 
van de Maartfe Viool, en veel bloemen te zamen gevoegt 
vin Plukn. Almag. p. 113. en Phyt. Tab. 166. Fig. 5. doch 
welkers bloemen wat verfchillen. LVI 
