IX Bock. LVII Hooft. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
OE. Ae Vea 
Convolvulus marinus. Daun Cattam 
Cattam. 
y Onvolvulus hic marinis maxime convenit cum Eu» 
C ropzo ifto, qui in Walachria, & Zelandia ad 
oras maritimas obcurrit. Plerumque major eft, 
& in cunétis aquofe Indiz litoribus vulgaris, 
Longiffimis juxta terram prorepit flagellis , quero- 
tunda funt, lentiffima, vix minimum digitum crafla, 
ac vulnerata ferofum quoque exftillant fuccum , infe- 
rius autem rugofum , & angulofum format flagellum, 
quod ad diftantiam quandam terre incumbit, & in 
breves articulos diftinétum eft, ubi & nove in ter. 
ram penetrant radices, atque ex quovis nodo novum 
excrefcit farmentum , quod longe prorepit, innullos, 
vel paucos admodum laterales ramos diítinctum. 
Folia ejus folitaria locantur-longis infidentia petio- 
lis, ac plerumque rotunda funt , fener. & inferius 
fulcâta, prefertim tenera , atque in inferiore parte 
petiolus inplantatur, unde ingens decurrit nervus me- 
dius ad finem, qui ad latera fex octove alios minores 
gerit finuofos quoque & furfum excurrentes. 
Folium ejus craffiufculum eft, in fuperiore parte 
glaberrimum , & zquale, in teneris fplendens , qua- 
tuor cum dimidio polliceslongum, acquinque latum. 
Saporem babet amaricantem , ac falfum inftar Brafficz. 
Ex foliorum alis bini tresve excrefcunt petioli in 
plures alios fefe dividentes, qui acuta fuftinent capi- 
tula, quorum unum tantum fimul aperitur, plerum- 
que purpureum, vel lete purpureo rubens, quinque 
vero ejus radii intenfe purpurafcunt , flaccidiffimi , 
& intus ordinaria gerunt ftamina. 
Fru&us magnitudinem habent globuli luforii , ex 
rotundo quadragoni, perquatuor fulcos diftin&i , ftele 
lato infidentes pericarpio, fuperius duro apice coro- 
nati, primo ex viridi fulci, dein nigricantes, & in 
quatuor dehifcentes fegmenta, 
In. his quatuor fubrotunda parumque angulofa lo- 
cantur femina, cafei frufta referentia, gilva, ac pa- 
tum lanuginofa, in tot cellulis locata, intus flava fa- 
rina repleta, faporis fatui. Tenera folia femper fe- 
mi claufa, ac tenerrima dupliciter quafi claufa funt, 
unde & a Belgis noftratibus Toeblaadjes, h. e. claufa 
folia vocantur. 
Radix ejus alba eft, ac longiífima, non profunde 
fub terra prorepens , in arenofo folo ad orgyarum 
quarundam fpatium , paucas gerens fibrillas. Quidam 
binas hujus componunt fpecies. A 
Primo vulgaris, & major in litore crefcit , quod 
denfa fua fronde totum obtegit. 
Altera minor eft quoad folia, ac flores, neutiquam 
vero ejus flagella, ac radices. Hec ad arenofas cre- 
fcit fluminum ripas, & in humilibus campis in ipfa 
regione, Si in arena crefcat calida, & vetufta fit, 
radices ejus externe cinerez funt, quz fi ficcantur, 
& carbonibus inponuntur, quodammodo gratum fun- 
dunt odorem. 
Nomen. Latine. Convolvulus marinus , feu Soldanella 
marina India , Malaice Daun Cattam Cattam , h. e. 
Cancri folium , non tantum quod Cancri fub hoc de- 
gant, fed quod tenera ejus folia adhuc claufa avidis- 
fime comedant, unde & hzc folia in ipforum caver- 
nis reperiuntur. Belgicé Toeblaadjes. ` Amboinice. in 
Hitoea Weddule, in Leytimora Weddor , Ternatice 
Loloro, Maccaffarice Laleri. Bandice Bombori. 
Locus, Uti dictum fuic, in cunctis aquofz Indie in- 
fulis nota eft hzc planta, magnumque litoris obcu- 
pat locum, ubi arenofum eft , ac fere ubique pri- 
mum folium, quod permeandum eft, antequam ex 
mari terram petamus. Hec plerumque Soldanella, 
cum Cacara marina, & Pbafeolo marino, fibi invicem 
jun&a crefcunt , ac foliis fere fibi invicem fimiles 
unt, fed flores, ac fru&us diverfi, per quos facile 
diftinguuntur. 
om. F. Ufus. 
433 
LVL HOOFDSTUK. 
De Zee Winde, ofte Soldanella. 
D'* Zee- winde komt meeft over een met de Euro» 
Pijche, die men aan de zeekant van Vlaanderen, 
en Zeeland vint Zy is doorgaans grooter , en op 
randen van Water-Indien gemeen. 
y kruipt met. zeer lange ranken op den grond , rond, 
zeer taay , fcbaarseen pink dik, en de gequetlte geven ook 
een weyagtige zap uit, beneden formeert bet eerft een 
ruige em boekige ranke, een fluks weegs op de aarden 
leggende, en in korte leden verdeeld , waar by nieuwe 
wortelen in de aarde zinken, en uit ieder knie een nieuwe 
ranke voortkomt , die dan lange voortloopt , in geene, of 
weinige zyde -takken zig verdeelende, 
alle 
De bladeren flaan enkeld op lange [lelen, en zjn meeft 
rond, vooren, en agter met cen keepje , inzonderheid aan 
de jongen, en aan bet acbterfle werd den fleel ingelaten; 
van daar een groote middel. zenuwe tot bet einde loopt, 
bebbende ter zyden nog zes, of acht kleindere o... met bog- 
ten na vooren toelopende, 
Het blad is dikachtig, aan de boven zyde zeer glat ‚of 
even , aan dejonge wat blinkende , wier en een balf duim 
Jang » en vyf breed. Van fmaak wat bitter, en brak als 
00 
Uit der zelver {choot komen twee a drie flelen voort, 
in meer anderen zig verdeelende , en fpitze knopen dra- 
gende , waar van zig maar eene `t feffens opend , enver- 
toont een groote. klokformige bloeme , voor de middag wyt 
geopent , doorgaans peerfcb, of licht purper -rood , dog de 
vyf firalen zyn boog purper, zeer flap, en binnen met 
ordinaris draden, 
De vruchten zyn in de grootte van een knikker, uit den 
ronden vierkantig , en met vier voorens afgedeeld , op een 
gefternt voetje fiaande, met een bart fpitsje boven op, 
eerft uit. den groenen bruin, daar naar zwartagtig , en 
in vieren open berftende. 
Daar in ziet men vier rondachtige wat boekige zaden, 
als ftukjens van kaazen, muisvaal , en een weynig wol- 
achtig , in zoo veel Celletjes leggende , binnen met een 
geelachtig merg, laf van fmaak. De jonge bladeren zyn 
altyd half, en de gebeel jonge dubbeld tegens malkande- 
ren gefloten , waar vanze by onze Duitzen Toeblaadjes 
genaamd werden. 
De wortel is wit, en zeer lang, niet diep onder de aar- 
de kruipende , in zandige grond eenige vadems lang , met 
weinige vafelingen daar aan. Zommige maken twee zoor- 
ten bier van. 
De eerfte de gemeene en grootfle , waft op ftrant , dien- 
Ze met baar digt loof gebeel bedekt. 
De tweede „of de andere is wat kleinder van bladeren , en 
bloemen, maar geenzints van ranken , en wortelen; deze 
waft aan de zandige oevers van de rivieren, en op lage 
welden , een fluk landswaarin, Als zy in beete zant 
groeit, en oud werd, zoo’ zyn de wortelen van buiten 
graauw , en als men die droogt , en op kolen legt, eenig- 
zints welriekende. 
Naam. In * Latyn Convolvulus Marinus, of Sol- 
danella marina Indica, in °t Maleyts Daun Cattam 
Cattam , dat is Crabben- blad, niet alleen om dat de 
Crabben daar onder buisbouden , maar om dat zy deszelfs 
jonge bladeren, die nog tps zyn, zeer Beern eeten , 
quesbalven men deze bladeren in baare boolen vints In. 
"t Duits Toeblaadjes, in 't Amboins op Hitoe , Wed- 
dule: op Leytimor Weddor ,: in. "t Ternataans Loloro. 
In^t Macca[Jaars Laleri. In 't Bandaas Bombori. 
Het is, als gezegt, in alle Eylanden van Water = In- 
dien bekent , en pelaat een groot ftukvan den ftrant , daar 
maar eenig zand is, en is fcbier over al bet eerfte blad, 
daar men over ftappen moet, als men aan land gaat. Men 
ziet gemeenelyk deze Toeblaadjes met de Cacara Marina, 
en Phafeolus Marinus door malkanderen lopen, zynde 
aan bladeren malkanderen fcbier gelyk , dog aan bloemen, 
en vruchten ligt te onderjcheiden. 
Hi Gebruik. 
