43 HERBARII AMBOINENSIS. 
CAPUT SEXAGESIMUM 
Convolvulus fetidus. Daun Contu. 
Ic quoque Convolvulus eft, mire forme, ejus- 
| | que inferior ftipes digitum circiter craflus eft, 
nodofus, & lignofus, qui mox fefe in longa di- 
vidit flagella , atque hec iterum in alia lenta, & ro: 
tunda, vix culmum crafla, que ubique fefe circum- 
volvunt, ac denfa coma herbas, & fepes obtegunt. 
Hifce folia infident bina fibi obpofita, petiolis fem- 
per conniventibus, ad binarum palmarum latitudinem 
diftantia, Hec referunt illa Oxalidis, fed non au- 
riculata funt, quinque ac fex transverfales digitos la- 
ta, & inferius , ubi latiffima, binos digitos lata , & 
inde finuofis oris acute definentia, ex nigro virentia, 
glabra, & flaccida, paucis, & maxime obliquis co- 
ftis pertexta. Non prius flores profert, quam quum 
fatis vetuftus fit, ac ftipes lignofus, unde & magna 
ex parte denfa fua: coma herbis incumbit, acfi in il- 
las projecta cffet. 1 SL GOES ; 
Flores itaque proveniunt longis in pedunculis, vel 
proprie in flagellorum extremo, parvosque referunt 
calices, forma & magnitudine Caryophyllorum , ex- 
terne pallide cinerei inftar cineris „ac fuperius fefe 
dividunt in quinque dentatos apices , qui potiffimum 
tamen fibi adítant inftar. ore dentate , intus intenfe 
urpurei , vel fufci, & lanuginofi. Cuivis nodo, u- 
b caules floriferi concurrunt , bina obponunturfolia, 
rioribus fimilia , fed. minora , magisque. diftantia, 
ales petioli , & folia usque ad extremum longuin 
formant corymbum, donec poft florum lapfum fru- 
€tus excrefcant , tum. fenfim folia decidunt. | Flore 
emarcido pedunculi tenues lignofi funt ,. & firmi , pal- 
lide virentia fuftinentes capitula, rudimentis Uvarum 
fimilia, fed fuperius ex rotundo petagona. Senfim 
vero oblonga funt, pallide virentia, femi pellucida, 
inftar Uvarum crifparam , ac tandem flavefcunt , quam 
maxime fragilia. Intus magna ex parteconcava funt, 
& vacua , bina officula feminalia continentur inftar 
Hirffe, ac etiam flavefcentia, Folia inter manus con- 
trita illum fpirant odorem, feu potius foetorem, qui 
ani crepitus vulgo dicitur, unde & in. Indicis linguis 
fuum obtinuit nomen.» 20000 
locum, ubi hee crefcit pl 
fuis tangit, ita ut quis „co; 
obturare, donec illum preterierit locum. — = — 
Eundem quoque -fundunt fostorem contriti florum 
corymbi, ceterum moleftus hic odor non percipitur, 
nifi conteratur hzc planta, vel Solis radiis inluftre- 
tur. 
Nomen. Latine Convolvulus fetidus. . Malaice Daun 
Contu, h. e. folium fetoris. Amboinice in Hitoe 
Waylo Hittuta, in Leytimora Hau ettut, Javanice Ca- 
fimbucan. 1 À 3 
Locus. Ubique crefcit:in-planis-campis,-in fepibus 
hortorum filveftrium , Sad fluminum ripasplanas , & 
Soli expofitas, in umbrofis-quoque reperitur locis ,.& 
filvis, fed non tam bonz nore eft, majoraque gerit 
folia, ac paucum fundit fostorem. Be o ues DE 
T 
..Ufus. Feetida hee planta. ob. fetorem contempta 
eft,'ac Pepe adhibetur, ut alicui moleftia , ac te. 
dium cauffetur, in re Medica tamen magnas adfert 
utilitates, Ejus virtus eft emollire „ac flatus diffipa- 
re tam interne quam externe adhibita. Cunéta curat 
abdominis tormina, & fpafmos.,.ex flatibus, vel ob- 
ftru&ionibus ortos. Hunc in finem ejus: fuccus pro» 
pinatur, vel aliis mifceturoleribus, coquitur, & cum 
lis editur , vel minutim.con({cifla placentz additur her- 
bof , item cruda editur cum Bocaflan, fapor enim 
ejus nullo modo tam ingratus eft quam odor. : 
Si quis laboret abdomine tumido, folia ejus fupra 
ignem parum flaccida reddita ipfi inponuntur, que 
multos extrahunt flatus, & humores, fi hoc non füc- 
cedat , ollula abdomini inponenda eft, inftar Chi- 
rurgorum cucurbite , hzc fortiter adtrahet humores, 
ita ut integra tolli nequeat, fed diffringenda fit. 
Eadem 
Idem hic fctor. percipitur ds f prætereamus iftum - 
planta, quum Sol hancradiis pi 
quis cogatur nafum claudere, vel ` beet 
Liber IX. cap. LX. 
LX HOOFDSTUK 
De ftinkende IF inde. 
TN li i$ ook een Convolvulus , doch van een byzondere 
fatzoen. den onderften ftam is omtrent een yin er 
dik, knoeftig , en boutachtig , die zig firaks in yan 
ge ranken verdeelt, en dezelve weder in andere taaje en 
ronde , fchaars een balm dik, die zig over al omflingeren 
en met een digt loof de ruigtens , en bagen bedekken: 
Daar aan de bladeren fiaan twee en twee tegens malkan- 
deren, en met bare flelen altyd na malkander gebogen 
boven, en beneden twee bande breed van malkander. De. 
zelve gelyken die van furkel, doch zonder ooren, vyf en 
zes dewars vingers lang, en acbter, daar ze op’t breedfte zyn 
twee vingers breed , en van daar met bogtige randen [pits 
toelopende, zwart-groen, glad, en flap, met zeer Jcbuin- 
ze ribben, men ziet bet niet eer bloemen dragen , dan zoo 
bet ter degen oud, en zyn ftok boutachtig is geworden 
dies bet meeflentyds met zyn digt loof op de ruigten leid, 
als of bev daur op geworpen 3 
De bloemen dan komen voort aan lange Delen of ei- 
gentlyk aan ‘t uiterfle der ranken, en gelyken kleine kelk- 
ges, in gedaante, en grootte van Caryopbil- Nagels , van 
buiten ‚bleek-graauw, of afchverwig , boven verdeelenze 
bun in vyf gekertelde fpitzen, die doch meet aan mal- 
kander flaan , als een gefronflen rand , van binnen hooge 
bruin, en wolachtig. Aan ieder lid; daar deze bloem- 
dragende Delen te zamen floten, Doan twee bladeren, de 
voorige gelyk, doch kleinder, en wat verder, Dierze- 
lyke fielen, en bladeren, tot bet uiterfle toe een lange 
tros formeerende, tot dat na’t afvallen der bloemén de 
vruchten beginnen voort te komen, dan wallen allenskens 
de bladeren af. De bloem vergaan zynde, werden de 
dunne fleebtjes boutachtig „en ftyf, dragende bleek-groe- 
“ne knopjes , de beginnende Druiven gelyk, doch wit den 
ronden wat vyfboekig boven. op. 
lankwerpig, gelyk Kruisbefien , ten laatften geelachtig, 
en bros. Binnen. zm ze meeft bol, ydel, met twee klei- 
ne zaaükorreltjes , als Hirfle, ook bleek-geel. De blade- 
ren tuffchen de banden gewreeven, geven zeer klaarlyk 
dien. lieffelyken reuk van baar , dien men een veeft noemt, 
waar van zy in de Indiffcbe tale baren naam bebben. 
et ter tyd werdenze 
Denzelven reuk werd men ook gewaar, als men de 
aatze voorby gaa, daar dit gewas flaat , en de Zonne 
beet daar op fchynt , zoodat men genootzaakt is de neuze 
toe te bouden , tot dat men voorby is. ei 
e EEN en van 
and k befpeuren 
als men ze wryft, of dat "er de Zórihe Misi opíe og x 
daa 
Naam. In 't Latyn Convolvulus feetidus. In’t Ma, 
leyts Daun Contu, dat is folium foetoris, of Veeft- 
blad. In "t Amboins, op Hitoe Waylo Hittuta , op 
Leytimor Hau ertut, Favaans Cafimbucan.- 
Plaats. Het waft overal op vlakke welden , op de baa- 
“gen van bofch tuinen , en aan de rivier kanten, die vlak 
ter Zonne flaan , men windt bet ook wel in fcbaduwacb- 
plaatzen, en im de bofJcben, maar dat is zoo goed 
> beeft grooter bladeren , en van weinig reuk. 
„Gebruik, Dit ftinkende kruid is wegens zjn reuk 
„wel veracht, en werd dikwils gebruikt om malkanderen 
‘verdriet aan te doen, beeft echter in de Medicynen.groo- 
tige 
te Sr, ag de - Zyn natuur is week te maken, en win- 
den te e" erg buitens Iyfs gebruikt, 
‘Zy geneezen alle buikpyn, en: krimpzel van winden, of 
‘verftopheid veroorzaakt. Tot dien einde neemt men den zap 
daar van in, of men-mengtze onder andere moeskruiden, 
kookt ze , en eet ze, of men doedze klein gefneeden onder 
een groene kruid-firuif, als mede raauw gegeeten met 
Bocalan, want de finaak is verre zoo vies niet, als de 
reuk. ` ; 
Wanneer iemant een dik gezwolle buik beeft, zooneemt 
men de bladeren, laatze over 't vuur wat flenfen, en 
bindt ze op de buik, die trekken veel winden , en vogtig- 
beden uit. als bet daar mede niet wil overgaan , zoo moet 
men een potjen op den buik zetten, gelyk een Chirurgyns 
kop, die zal wakker trekken , z00-dat men bem niet geheel 
kan af nemen , maar bem moet in ftukken flaam»: 5 
x 
