IX Bock. LXI Hoofif. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Eadem hec folia contrita, & Emplaftri forma in- 
ofita cunctos duros, & flatulentos humores diffipant, 
& tollunt. Hunc in finem Cataplafmatibus admifcen- 
tur, que ad Arthritidem, & Podagram inponuntur. 
Si recentia conquiri nequeant folia, ficcata adhiberi 
poffunt, minutim fciffa, & in cibo adfumpta. Con- 
tra inflammatos, & tumentes- oculos eadem hzc folia 
aque incoquuntur in olla, quorum vapor ad oculos 
adtrahatur, fique tepida fint, folia hec linteis inpone 
& oculis adplica, que non diutius oculis inponenda 
funt, quam quum fint frigefaCta; hecque dein tepi- 
dz ifti femel bisve inftilla aque. 
Tabula Centefima Sexagefima 
Convoloulum exhibet fetidum Rumpbio ditum, qui Campa- 
nule potius fpecies effe videtur. ` pr à 
437 
Dezelve bladeren gewreeven , en-Pleifterszewys oppe. 
legt, doen alle barde en eg Geréier. Hate oan 
overgaan. Tot dien einde mengt menfe onder de Cata- 
plafmata , die men tegens de Figt, en Podagra overflaat. 
Als men de verfcbe bladeren niet bebben kan, zoo ma 
men de drooge gebruiken, klein gefneeden en in de kof 
unice Tegens verbitte „en gefwolle oogen kookt de- 
zelve bladeren in een pot met water, en berookt de oogen 
met den damp , en als ze laauw geworden Zyn; 200 doet 
de bladeren tu[Jcben een doekje , en legt bet op de oogen 
niet langer daar op latende’, dantot dat zy koud geworden 
zyn, en dooptfe dan nog een, of tweemaal in ’t voorige 
warme water. 
De Hondert en Sestig fe’ Plaat 
Vertoont de Stinkende Winde, ofte Convolvulus van Rumpbius 
genaamt, die liever een zoort van de Campanula {chyntte 
zyn. 
CAPUT SEXAGESIMUM 
PRIMUM. 
P feudochina Amboinenfis. Caju Tfjina 
Get Ai ee | 
Uc usque Smilacis , feu ` Convolvuli. Indici levis. 
fpeciebus defcriptis ;. quasdam etiam adducemus 
fpecies Smilacis afpere „feu Convolvulorum fpinofo- 
rum, ac primo quidem fpinofam: plantam , qua filve- 
ftris habetur fpecies Radicis Chine, $ proxime con- 
venit cum /pinofis noitris Convoloulis , feu potius Smi- 
lacibus. ` Amboinenfes generaliter has herbas vocant 
Tallan,& Afjaibe, h e, alatas, & dentifrictoriasher- 
bas. Harumque quatuor immo plures componunt 
fpecies, aneen binas fpinofas hoc in capite defcri- 
bemus, albam: nempe, & nigram; que amba cam 
Radice Chine optime conveniunt , reliquas in fubfe- 
quentibus:capitibus EE 
Primo P/eudo.Cbina alba in liam fubdividie 
tur fed que unam eandemque habet formam. ` An-- 
guftifolia vulgatiffima eft, hecque longiffimos , gla- 
bros, rotundos, lentos , & lignofos gerit caules, ul- 
tra pennam craflos, pallide virentes, inferiores au- 
tem magis virefcunt, tamque duri; & lenti, ut di- 
frumpi nequeant, fi vero fle&antur, vel torqueantur , 
- facile per longitudinem finduntur, intusque fuccum 
erunt vifcofum inftar Rottangz. Caulibus hic & il- 
lie incurvi quidam increfcunt hami , feufpinz, utiin 
LXI HOOFDSTUK. 
De witte , en zwarte Amboinfthe bas- 
taard China Wortel. 
Us verre de geflagten van Smilax , of Convolvulus 
D levis Indicus be/chreeven bebbende, :zullenavy ook: 
; eenige orten van Smilax afpera , of. ftekende 
Winden voortbrengen, en "t. eerfle een doornachtig ge- 
was, t welk men voor een wilde zoorte van Radix Chi. 
naboud, enzeer na met onze ftekende Winden overeen- 
komt... De Amboineexen noemen deze kruiden in't gemeen 
Tallan, en Affaihe, dat is gevleugelt., en tandpeuters- 
kruid. Makende daar van vier’, of meer zoorten , waar 
van wy de twee doornachtige in dit Hooft/tuk zullen be- 
Jebryven, te weten de witte, em de zwarte, avelk beide 
met Radix China de befte gelykeniffe bebben, en andere 
in de volgende, : 
De eerjie Pfeudo-China alba, of witte baftaard Chi. 
na; is onderdeeld in fmalbladige , meeft van een gedaante, 
De fmalbladige is de prn A » deze beeft zeer lange, 
gladde, ronde, taaje , en boutachtige ftelen , ruim een 
Jcbaft dik, bleek-groen , doch de onderfte zjn groender , 
zoo bard, en taai, dat menze geenzins afbreeken kan, 
maar in °t buigen, of draajen , fcheurenze licht in de 
lengte , en be ben van binnen een flymerigen zap als Rote 
tang. Aan de fielen ftaan bier en daar eenige kromme 
baken, of doornen, gelykaan den Egelantier , doch kleen- 
Rofa Egelanteria dicta, fed minores....Plurimaquepars. der. De meeften fraan,beneden,, naaft de wortelen by 
inferius locatur prope radices ad foliorum ortum , fu- ~ de knien der bladeren » maar de oor [fe ranken bebben er 
periora enim flagella raras gerunt fpinas, ESO wei grt ques 
ibus in 
Dre’ 
Folia folitaria locantur ad nodos brevi jo- 
lis, & quodammodo ad illa Ubiorum adcedunt „fed in- 
ferius non tam lata funt necauriculata , ex tenui enim. ` 
ortü cito latam obtinent formam, ac fenfim terminantur. 
anguftiora reddita in obtufum , brevi, & craffo apice. 
ornata, qui plerumque deorfum flexus eft. ` Folia ipfa 
uatuor , 
dimidio lata, intenfe virentia, glabra, & firma, oris 
ualibus, atque per longitudinem tres gerunt nervos 
erius acute protuberantes , & qui fuperius fubtiles 
formant fulcos, cum binis aliis fubtilibus nervis ad 
oraslocatis. Cuivis folii ortui bine adftant clavicu- 
le, que prius firmiter fefe proximis circumvolvunt 
is, itautabrumpi vixpoflint, fique has adtingere 
` mequeant ; inferior ipfarum pars erigitur. 
Prope fuperiora folia he deficiunt cla 
$ 
jn 
vicule, uti 
quoque ad inferiora „& vetuftiffima, fed ipfarum tan 
tum obtufi apices, ex quorum alis alia excrefcunt. 
flagella. Sie quoque ex foliorum alis, vel ad ipfo- 
rum latera alter excrefcit cauliculus, transverfalem. 
~ digitum longus; atque in hoe umbellatim infident a- 
ii pedunculi in orbem | 
latos fuftinentes flofculos. os infequuntur rotundz. 
Bacce forma baccarum Juniperi, glabre, ac fupe- 
rius brevi.apice coronate ¿ diu.-virentes, ac tandem 
flavefcentes , fub externa tenui. pellicula fufca que- 
' dam locantur femina, plerumque trigono -acuta, ac 
rotundo dorío notata, 
Radix 
& quinque pollices longa funt, binos cum . 
pofiti, parvos, albos, & {tel 
De bladeren Baam enkel. aan bare knien op korte fielen, 
zy gelyken eenigzins na de Oebis.bladeren, doch zyn ach- 
ter-zoo-breed niet, en zonder ooren, want van. een [mal 
begin werdenze fcbielyk breed, en loopen allenskens [lomp. 
toe, voor.aan met een korte dikke ds, die gemeenelyk 
nederwaarts geboogen Staat. „De. bladeren zelfs zyn vier, 
en vyf duimen lang , derdebalve breed, boog-groen, glad, 
en fiyf „met evene kanten , hebbende in de lengte drie ze- 
nuwen , . die beneden fcherp uitfbeken, en boven Jubtile. 
groeven maken, met nog twee fubtile zenuwen langs de 
randen.. By ieder blads voet tegen over flaan twee clau- 
quieren ‚die zig. zeer vaft om de ruigten. winden , zoo dat’ 
men ze qualyk afbreeken kan , en zoo zy die niet bereiken 
konnen Doan ze met. baar achterste deel regt, 
By de voorfcbreeven bladeren ziet men deze clauwieren 
niet, als-mede by de achterfte en oudfte , maar wel ba- 
‘ge. ftompe., uit. wiens [cboot, of ter zyden bet blad een 
ander fbeeltje voorkomt, een.dwers duim lang , en daar opin 
een ronde dolle andere fteeltjes , die kleine, witte, enge= 
flernde. bloempjes. voortbrengén. Daar op volgen ronde 
Befien, in de grootte. als E E glad, en met 
korte. Jpitzen boven op, langen tyd groen blyvende, ten 
laatflen avorden ze geelachtig, onder bet buitenfle dunne 
velleke leggen. eenige bruinatbtige zaaden , meejE drie- 
boekig , [pits , met een ronde rugge. 
lii 5 De 
