48 HERBARII AMBOINENSIS ` Liber IX. cap. LXI. 
Radix duplex eft, ad ftipitem pollicem circiter lon- 
a, ac transverfalem pollicem craffa, magnam habens 
f sticudinem cum Radice Chinz, fed qua multo no- 
dofior eft, ac durior, adeoque lenta, & lignofa , ut 
vix diffecari poffit, interne levis, ac fungofa inftar 
Ubii radicis, infipida, & rotunda , multasque emittit 
duras, longas, & incurvas, feu circinnatas fibrillas, 
non profunde in terram penetrantes , fed que magnum 
undique obcupant locum. Hic & illic ad primariz 
radicis partem fimilia generantur nodofa tubera , pri- 
mo mollia inftar illorum Ubii, dein quoque lignofa , 
quique novos aliquando emittunt furculos, qui ma- 
trem reftituunt, quum hzc inveterata fuerit. 
Hinc fit, quod hzc planta fponte fefe multiplicet, 
& fub aliis herbis tantam formet intricationem , ut 
locus inpervius fic, quum hec flagella diffringi ne- 
queant. 
Cum hac convenit planta, quz ex Ternata mihi 
transmiffa fuit nomine Chine fpuriz , que crefcebat 
circa Gamulammam in levibus filvis.  Flagella ejus 
paucas gerebant fpinas, ficcataque ejus folia pallide 
cinerea erant, anguftiora, & longiora quam in Am- 
boinenfi, tribusque nervis longitudinalibus pertexta , 
radices ejus erant denfiores , folidiores, & molliores 
quam in Amboinenfi, unde cum vera China. propius 
conveniebant, fed duriores ; magisque nodofz erant. 
Caftilienfes ibi habitantes hifce utuntur defectu vere 
Chine, fed duplici dofi, quum tamen debilis fitejus 
operatio." Tales radices aliquando etiam in Amboi- 
* nenfi noftra Pfeudo China confpiciuntur, vere adeo 
fimiles, ut fallacesSinenfium mercatores huic illas ad- 
tnifceant , fimulqué nobis vendant , a vera autem 
facile dignofci poteft, quum China hee fpuria fem- 
per ruffior, durior, & lignofior fit. Sinenfes quo- 
ue non tantam faciunt injuriam, quum mundus vult 
deci: hocque eft ex Amboinenfium fententia , Pe 
credunt Caju Tsjina duplex requiri, marem, & fe- 
minam, albicantem , & mollem veram Chinam haben- 
tes pro femina, ac ruffam duramque marem, quas 
fimul femper emere cupiunt. Ji 
Pfeudocbina alba latifolia bina ternave emittit ex u- 
nica radice flagella, minimum digitum circiter craffa, 
multoque duriora, & lentiora priore; fed que pau- 
ciores gerit hamos , atque in fenectute flavefcunt, 
tantamque: induunt duritiem, & ftabilitatem, ut pro, 
baculis adhiberi poffint. Gm 
Folia eodem locantur modo, folitaria „ & ample 
diftantia, cuivis autem folio bine obponuntur clavi- 
cule, fed multo majores quam in priore fpecie, fep: 
tem, otto, & duodecim pollices longa, a quinque 
ad o&to pollices lata, firmaque, & glabra inftar char- 
te , plerumque femi conniventia , ac pedunculum 
habent retro flexum. Tres majores nervi per longi- 
tudinem decurrunt, qui inferius inftar acutorum dor- 
forum protuberant, cum binis aliis minoribus ad oras 
ofitis, fuperne autem hi in folio fulcos formant , 
liaque fuperius in obtufum craflumque determinan. 
tur apicem deorfum flexum, figue hoc deftituantur, 
fuperius bifida, feu fulcata fünt. Inferius binas quos 
que gerunt rotundas auriculas, atque hinc cum Ubis 
orum foliis magis conveniunt. ` 
Flores, fructusque fimilibus increfcunt radiatis am~ 
bellis, hujus autem baccz majores formant fafcicu- 
los, diuque virent, exterius obdu&z alba, ac cine- 
réa medulla, interne fuccofe , & mollibus repleta 
nulis, in fene&uteautem ficce funt, & Minium ha- 
Bent colorem. * in 
Vera ejus radix quoque breviseft, pollicis fegmen- 
tum referens , dura, & lignofa , multis , craffis, & lon- 
gis obdutta fibrillis, que terram non profunde pe- 
tunt, fed transverfaliter, & fub ejus fuperficie prore- 
punt, non rete, fed finuofz, lente penitus, acque 
diffringi, nequeunt. Tenere vero craffitiem habent 
lumbricorum terreftrium, funtque albe, & molles, 
faporis aquofi. Surculi , feu turiones ad binorum 
triumve pedum altitudinem excrefcunt, atque ad pal- 
mz longitudinem fuperius molles, & fuccofe funt, 
edique poffunt inftar Afparagorum. 
Floret Oétobri, fruétusque matupefcunt fubfequen. 
tibus ficcis menfibus, — ` 
x 
Secun- 
De wortel is tweederlei , langs den flam omtrent een 
duim lang, en een dwers duim dik , groote gelykeniffe 
bebbende met den Radix China, docb veel knoeftiger , en 
border, vol knobbelen , zoo boutacbtig , en taai, dat men 
ze qualyk door/nyden kan, binnen ligt, voos , als een 
zoorte van Oebis , zonder fmaak, rond, en Schiet veele 
barde, lange, en gekronkelde vazelingen uit , niet diep in 
de aarde , maar een groote plaats rondom beflaande, Lien 
en daar aan een fluk van de hooft-wortel gewinnen zy 
diergelyke knoeftige knobbelen, eerft zagt als Oebis, daar 
na mede boutacbtig , ende zomwylen nieuwe Sebeuten 
voortbrengende , die de moeder verpoozen, als zy oud ge- 
worden is. Se 
Hier door komt bet , dat dit gewas zig zelfs vermenig. 
vuldigt , eh onder andere ruigten zülken verwerringe 
maakt, dat de plaats niet te Balta is , want daar geen 
kans is deze Ryzen door te breeken. Ciy 
Hier mede komt overeen , *t geenemy uit Ternaten over 
gezonden is, met-den naam van baftaart China, groejena 
de omtrent Gamulamma , in *t-kreupelbofch. De ranken 
badden weinige doornen, de gedroogde bladeren daaf aan, 
waren licht-graauw, /malder, en langer dan aan’t Am. 
boinfche, ook met drie zenuwen in de lengte geteekent , 
de wortelen waren digter, ma[hver , en zagter dan aan 
"t. Amboin/che, dierbalven met de regte China nader over 
een komende, doch nog al barder, en knobbeliger. De 
Caftilianen aldaar woonende, mec ze by gebrek van 
de regte China, nemende dubbelde portie, wanneerze no, 
al flappelyk werkt.  Diergelyke wortelen vindt men e 
zomtydy aan onze Amboinfcbe Pfeúdo-China, de opregte 
zoo gelyk, dat ze de bedriegelyke Sineeze kramers daar 
onder mengen, en ons te zamen verkoopen, zynde nog= 
tans daar van licht te onderfcbeiden , dewyl deze baftaart 
China altyd roffer, barder , en boutachtiger is. Ook behe 
ben de Sineezen zoo groot ongelyk niet , want de weereld 
wil dog bedrogen zyn, en zy doen na der Amboineezen 
zin, dewelke gelooven ‚dat de Caju Tsjina tweederlei moet: 
zyn, manneken , en wyfken, de witte, en zagte groote 
China voor "t wyfken, en ge rofe barde voor ^t mannen 
ken boudende , die zy dan altyd te zamen willen kopen. 
‚Pfeudochina alba latifolia geeft twee of drie ranken 
uit eene wortel, omtrent een pink dik, alzoo bard, en 
taai als de voorige, doch met weiniger baken bezet, em 
werden in de ouderdom bleek-geel, zoobard, en Daf, dat: 
men ze voor wandelftokjes gebruiken kan, 
De bladeren Baan op dezelfde manier , enkel ; wyd van 
malkanderen, en tegen over ieder blad twee clauwieren y 
maar zy zyn veel grooter dan aan ’t voorgaande, zeven, 
acht, en twaalf duimen lang , van vyf tot acht duimen 
breed , zoo fiyf, en glad als parkament , gemeenlyk balf 
toeluikende, en met baren fleel achterwaarts geboogen. 
Drie groove zenuwen gaan mede în de lengte , die beneden 
als fcberpe ruggens uithuilen, met nog twee kleendere 
langs de randen, maar boven maken ze groeven in "t blad, 
voor aan met een flompe, dikke [pitze, nederwaards ge- 
bogen, en. als zy die niet en bebben , zoo zynze vooren in 
tween geklooven. Achter bebbenze ook twee ronde billen, 
en daar door de Oebis-bladeren gelyker. 
De bloemen, en vruchten komen in diergelyke: bolach- 
tige dollen uit, maar deze korrels maken grootere boffen , 
blyven lang groen, buiten bedekt met een wit-graauw 
meel, binnen zappig , en met weeke korrels, in de ouder- 
dom werden ze droog , en Menie-rood. Be 
De regte wortel is mede kort, als een ftuk van een 
duim , bard , en boutachtig , m met veele groove » 
en lange vazelingen, niet diep in de aarde gaande , maar 
dwers, en onder "t rifeb van dezelve kruipende , niet 
recht, maar bo, vig , ganfchtaai, enonverbreekelyk , dog 
de jongen in ikte van Pierwormen, zyn wit, en 
mals , waterachtig van fmaak, de jonge isfPruitzels tot 
twee à drie voeten boog , zyn omtrent een band lang , aan 
"t bovenfte eind mals , week, en konnen gegeeten worden 
als Spergies. 
Zy bloejen in O&ober , en de vruchten worden ryp in 
de volgende drooge maanden. 
De 
