448 HERBARII AMBOINENSIS. Liter IX.cap.LXy. 
Ufus ejus nullus alius innotuit, nifi quod incolz e- 
jus radices mafticent.cum Pinanga , cujus partem 
deglutiunt , alteramque abdomini infpergunt, fi e- 
gre fefe habeant, anxii finc, & naufeabundi » quod 
ex more ipforum alicui incantamento adícribunt, 
quod Hifmu ipfis: dicitur. 
© Cum hoc convenire videtur Merian pulli. Bracm. 
Bafil. Portug. Folbal Aredilba. Belgice Smindelblad 
in Hort. Malab. part. 7. Fig. 48. defcriptum, licet quo- 
dammodo etiam conveniat cum fubfequenti Oculo 
Aftaci, qui ambo funes fibi adfines effe videntur , .eas- 
dem poffidentes virtutes , ac Baleyenfibus eadem ob- 
tinuerunt nómifa. 
Tabula Centefima Sexagefuma Quarta 
" » P — Funis crepitantis {peciem primam de- 
KE xw ent Solunambu Vale H. Malab. part.7.Tab. 
ir. convenit. to ; pho : 
Figura Secunda. Funis.crepitantis fpeciem fecundam fitit. 
` Tabula Centefima Sexagefima Quinta 
A hibet crepitantem trifolium, feu tertiam 'ejus fpe 
— pe KA? a & fruétu 5 feparatis, que cum Belula 
"ori Valli H. Malab. tom. 7. Tab. io. convenit. 
Gebruik, Daar van is geen ander gebruik ber 
dat de Inlanders zyne rid ari sence em i a 
nang knouwen, daar van een deel inzwelgen , en gen deel 
op aen buik fproeyen, als xy bun qualyk gevoelen , be- 
naauwt werden, en braken willen, bet welk 2) ier 
haar gewoonte eenige tooverfe beleezing toefchryven, die 
Sep Hifmu noemt. d 
ier mede fcbynt overeen ie komen Meri : 
Bramin. at ea rae: Folhal Aredilha. Gei puri 
Smindelblad in Hort. Malab. part. 7. Fig. 48. befchree- 
ven , boewel bet ook eenige gelykenifje beeft met ber vol. 
gende Oculus Aftaci , welke twee touwen van eene maag- 
‚febap fcbynen te zyn, eenderlei kragten te bebben , en br 
by de Baleyers eenderlei benaming bebben, 
De Hondert vier en Sestig fte Plaat 
Verbeeld in de Zerfle Figuur de eerfte Zoort van de kraken- 
de touwe-firuik, welke met de Solunambu Vale van de 
_ H. Matlab. part. 7. Tab. 11. overeenkomt. 
De Tweede Figuur wyft aan de tweede zoort van het krakend 
LOUW-SCWAS« 
De Hondert vyf en Sestig fte Plaat | 
Vertoont de driebladize krakende towwe-ftrutk, ofte deszelfs 
derde zoort , met deszelfs bloem a en de vrucht b afzon- 
derlyk welke met de Belula Tsjori Valli van de H, Malabo 
part. 7. Tab. 10. overeenkomt; 
CAPUT SEXAGESIMUM 
si mo m ENEE NM. 
CC Vitis alba Indica, ` Pafpaffon. 
y Æċ planta nobis reprefentare videtur Vitin al: 
H bam, {eu Bryoniam albam , forma -nempe fua, 
non autem qualitate. Circumvolvit fefe proxi- 
mis arboribus, & fruticulis , longiffime emittens ro- 
tunda, & tenuia flagella, quibus folia increfcunt fo- 
titaria, ac cuivis folio clavicula adftat , qua fefe figit. 
` Folia vulgo palmam lata funt , in quinqüe notabiles 
Ee ee , inftar foliorum Baratte, fed inter 
"hos: angulos ore parvis 3 ac mollibus dentibus „feu 
apiculis notatz funt, illaque m viridia, glabra, 
craffiufcula , flaccida, € fuccofa fant , ac proinde mox 
flaccefcunt, fi decerpantur, faporis dulcis, ac fatui, 
juædam vero in plures angulos diftinéta funt. _ 
Flos albus eft, campaniformis , & flaccidus, itaut 
nunquam rite fit apertus nifi matutino tempore, ac 
folitarius dependet, inferiorque ejus pars firma eft, 
in quinque angulos diftinéta. In Amboina raro fru- 
&us profert, quin prius craffiorem formaverit (tipi- 
tem. Qui poft florem ex pedunculo. excrefcit, nec 
uidquam refert nifi formam Cucumeris minoris, qui 
ruftra decidit, aliis in locis paulo majoreft, nonta- 
men excedit magnitudinem Cucumeris minoris, eft- 
«que femi digitum craffüs, ac, fi maturus, ex luteo 
colore ruber. En : ` : 
. Vetutti ftipites brachii , vel pedis craffitiem obti- 
nent, immo craffiores aliquando fünt, angulofi , & 
param ftriati , acfi ex multis ftipitibus concreti effent, 
«cinereo, rugofo, & fiffo cortice obduêti ; qui aliquan- 
do ad orgyas quasdam longi, & nudi funt, quum ar- 
bores adfcendunt, ex quibus forma funium dependent. 
Radix longe füb terra prorepit, craffo, & rugofo 
obducta cortice, non fuccofa, uti neque*flagella fuc- 
cum, vel lac emittunt. Hzc planta; fi arborem ad- 
fcendat, hanc adeo fronde fua obtegere poteft, ut 
arboris foliatura confpici nequeat; lion as vero 
afferculis, feu Parparren inponitur. Licet enim fpon- 
te crefcat in defértis hortis ad fepes, & in litoribus, 
uidam tamen hance’ plantant in hortis fuis ob folia, 
ut molliora fint, quum ad varios adhibeantur mor- 
bos. 
Nomen. 
LXV. HOOFDSTUK. 
De witte Indifebe WW yngaard, > 
It gewas wil ons de Vitis alba, of Bryonia alba 
D verbeelden , te weten eenigzins in gedaante, maar 
niet in eigen/chap. Het Ansett zig om al de naa- 
De bomen , en ruigten, met zeer lange, ronde, en dun- 
ne ranken, daar aan de bladeren enkel ftaan, by ieder 
blad een clauwiertje, daar ’t zig mede vaft maakt, — ' 
/ 
‘ De bladeren zyn in "t gemeen een band breed , eninuyf 
principale boeken verdeelt, gelyk: de Batattas-bladeren s 
doch tü[Jcben de boeken bebben de randen nog. kleine wee- 
ke tanden, of fpitzen , zeer groen , glad, en. gelyvig s 
Slap 5 en zappig „ en werflenzen dierbalven flraks, als men 
ze afbreekt, zoet , en fmets van finaak , zommige zjn in 
meerder boeken verdeelt, 
De bloem is wit, kloksgewys, en flap, zoo dat men 
ze nooit ter degen open ziet, don in de morgenftond, en 
bangt enkel, bet onderfte daar van is ftyf , in vyf boek- 
jes verdeeld, In Amboina draagt bet zelden vrucht, of 
bet moeft een dikker flam bebben. Zy komt achter de 
bloem uit den fleel woort , en is niet anders dan een ge- 
daante van een klein Comcommertje, "t welk. voor niet 
met al afvalt, op andere. plaatzen: valt zy wat kloeker , 
doch mede niet grooter dan een Comcommertje, een balve 
vinger dik, als zy ryp werd, geheel rood, 
De oude Dommen werden een arm, of ook avel. een been 
dik, en meer, zyn hoekig , en wat geftreept., als uit 
veele jammen zamen gegroeid, met een graauwe, ruige, 
of gefcheurde fobor[fe „ dewelke zomtyds eenige vademen 
lang , en blood zyn, als zg de bomen. oplopen, daar „aan 
zy tn de gedaante van touwen: bangen. 
Dé wortel is lang, onder de aarde kruipende , met cen 
dikke gerimpelde fchorfJe , niet zappig , gelyk ook de ranken 
geen zap, of melk geven. Dit gewas, zoo bet een boom 
oploopt , kan dezelve zodanig bedekken , dat men des booms 
loof niet zien kan, maar gemeenelyk werd Let op Par- 
parren: of langs de paggers geleid , want al waft bet 
van zelfs in de werlate tuinen aan de bapen , enopfirand, 
zoo planten bet echter zommige in bare-tuinen, om 
bladeren wat malzer te hebben, als mede om dat het tot 
veele gebreeken gebruikt werd... . 
Naam. 
