460 HERBARII AMBOINENSIS Liber IX, cap. LXXII. 
Noftra natio ficcis utitur foliis ad cerevifiam com- 
ponendam, uti cum Papari , vel Margoifa etiam fit , 
fed obfervatum fuit, fi hzc cerevifia nimis fortis, & 
gravis fit, capiti moleftam effe, & fauces ficcas red- 
dere. 
Hic quoque füccus epinar cuncta curat abdo- 
minis tormina, licet Colica adfit. Foliacontrita, & 
externe inlinita fcabiem curant, aliasque cutis inpu- 
ritates fine acrimonia, quum maxime exficcant, 
Tabula Centefima Septuagefima 
Ad Figuram Primam Serratulam exhibet amaram. — 
Figura Secunda Crufte Olle majoris fpeciem denotat primam. 
Figura Tertia Crufle Olle parvam , feu fecundam exhibet 
fpeciem. d : 
Figura Quarta, Crufie Olle minimam , feu tertiam exhibet 
fpeciem. 
CAPUT SEPTUAGESIMUM 
SECUNDUM. 
Crufta Olle. | Caranafci. 
Æc quoque herbula humilis eft , ac repens, prio- 
ri non diffimilis, fed in omnibus partibus minor , 
in tres diftin&a fpecies, quarum prima major 
eft, fecunda minor , tertia anguftifolia, que omnes 
hoc in capite defcribuntur. ! | 
Primo Caranafei majus ex radice varios emittit cau. 
lés, partim terre incumbentes , & prorepentes , par- 
tim fefe erigentes inftar Veronice repentis. Vix au- 
tem culmum craffi fant, quadragoni , in domeftica 
. fufci, in filveftri pallide virentes, diftinguitur enim 
in rubram, & albam, quz nulla alia re differunt nifi 
cauliculorum colore. T 
Hi in amplos diftindi fant articulos, ubi circa iñ- 
feriorem partem terre incumbentem crafli nodi, feu 
vertieilli confpiciuntur, qui in terram fibrillas emit- 
tunt, unde & hzc plantula fatis amplum obcupat lo- 
cum , ubique terre infixa, fi adtrahatur inftar adufte 
crufte Olle, in qua Oryza fuit cocta, unde & Ma- 
laienfe obtinuit nomen. 
Articulis, & nodis bina fibi obponuntur foliola, ins 
que amplis intenítitiis bina alia cum prioribus crucia- 
ta, quorum quodvis ex ala fua lateralem emittit cau- 
lem. Foliola vero pufilla funt, unguis digiti magnis 
tudinem habentia, feu paulo majora, maxima vero 
non obtinent transverfalis pollicis latitudinem , illis Ur- 
tice minime fimilia, & anguftiora, ad oras ferrata, 
fed non ita acute quam in Daun Coecoerang , ‘craffio- 
ra quoque firmiora, unde & illis Veronicz fimiliora 
funt, pro qua a noftratibus q e habetur. Ad ta- 
um parum rugofa funt, in alba fpecie obfcure vis 
rentia, in rubra lzte virentia cum coftis pallide fufcis 
inferioribus , atque prope ortum aliquid fufci habent. 
Ex fuperiorum foliorum alis fimplex excrefcit pe- 
tiolus in tres alios diftinétus , 2 pentagona, & lon- 
iufcula fuftinent capitula, ad latera quinque pallide 
virentibus pelliculis aucta. Heee parum fefe aperien- 
tia flofculum exhibent oblongum, illi ‚Rofmarini 
quodammodo fimilem , fed minorem, parumque fefe 
adtoHentem,. qui compofitus eft ex tribus minori- 
bus petalis, & uno majore , quorum quidam Jzte vio» 
lacei funt, feu coerulei, quidam albi cum oris cœtu- 
leis, in centfo gerentes ftaminula quzdam alba, ma- 
culaque flava in inferiore confpicitur petalo. 
Poft flofculi lapfum quinque fefe iterum contrahunt 
pellicule , & intus formant oblongo acutum capitu- 
lum, in quo pufillum latet femen, colore, & duritie 
cum fübtiliffima flava arena conveniens. 
- Radi- 
Onze matie gebruikt de gedroogde bladeren om bier daay 
van te zetten, gelyk men anders met Papari, of Mar- 
goifa doet, doch men bevind, dat dit bier te fterk gezet 
zynde, bet booft merkelyk befwaart, en de keele gewel- 
dig opdroogt. ; 
Den zapingenomen , verdryft ook bet krimpzel des buiks: 
al loopt er wat Colyk onder. De bladeren gewreeven en j 
van buiten opgefmeert , geneezen bet fcborft , en andere 
onreinigheden des buids , en dat zonder Scherpigheid 
avant ze drogen zeer. d 
De Hondert Seventig fle Plaat 
Vertoont in de Eerfle Figuur de bittere Serratula. 
De ero Zog wyft — groote , ofte eerfle zoorte van 
de Crufla Ole. vertoont de kleine, ofte tweede zoort van 
Day 4r nd verbeeld de Aleinfle, of derde zoort van 
LXXIL HOOFDSTUK. 
De korft van de pot. 
DN is mede een laag kruipend kruidje, bet voorgaan- 
= M ongelyk, doch in alle delen Kleender , ver- 
eelt in drie zoorten, de eerfte groote, de tweede 
kleene, de derde /malbladige, alle in p Hooftftuk be: 
Schreeven. 
De eerfte groote Catanafti beeft uit zijne Wortel ver- 
Jcheide as die ten delen op pte ¡ot en irae 
pens daar ma zig verbeffen, als een Veronica repens. 
Zy zyn geen firoobalm dik, vierkantig, aan bet tamme 
bruin , aan bet wilde licbt-groen , want bet werd onder- 
deeld in roode , en witte , die in niets anders verfcbillen, 
dan in de coleur der ftelen. / 
Zy zyn in wyde leden verdeelt, waar by men omtrent 
bet onderfte, dat op de aarde bukt, dikke knien , of knob- 
bels ziet y. die ook wederom in de aarde wortelen, waar 
door dit kruidje een redelyke breede plaats beflaat , en o- 
veral aan de aarde kleeft; als men daar aan trekt, gelyk 
een aangebrande korfte in de Ry[lpotten , waar van bet 
den Maleytzen naam beeft. 
Aan de leden, en knien ftaan twee blaadjes tegens 
malkander , en in wyde diftantie twee andere , met de 
voorigen in 't kruis, ieder uit zyn feboot een zyde fleel 
uitzendende. De blaadjes zyn kleen, zoo groot als een 
nagel van een vinger, ef wat meer, i s de grootfte 
mogen geen dwersduim balen , de kleenfte Netelen gelyks 
nog al fmalder , aan de kanten gezaagt , doch zoo Jeberp 
niet als bet Daun Coecoerang , ook dikker , en ftyver, en 
daarom de Veronica gelyker , waar voor bet ook van de 
onze aangezien werd. In 't aantaften zyn ze wat ruig ; 
aan de witte zoorte doods-groen , aan de roode gras-groen, 
met licht-bruine ribben van onderen, en by Gei, oor- 
Jpronk ook wat bruins bebbende. 
Uit den fcboot der bovenfte bladeren komt een enkeld 
Jtecltje , verdeelt in drie anderen, die vyf boekige, en 
langacbtige knoppen dragen , aan de zyden met vyf lichte 
groene velletjes bezet, Dezeeen weinig zig openende verto- 
nen een kleen ee bloempje « bet Rofemaryn bloei- 
zel eenigzins gelyk, doch kleenüer, even daar tujfcben 
uitkykende, en werdeelt in drie kleene, en een grooter 
blaadje , zommige licht-violet , en blaauwachtig , zommi- 
ge wit, met blaauwe kanten , in de midden met eeni 
witte draadjes , en een geel plekje op bet onderfte blaadje. 
Na "t uitvallen van de bloem fMiten baar de vyf vel- 
letjes wederom, en formeeren binnen baar een langwer- 
pig [pits knopje , daar o aen vindt kleen zgad , aan 
coleur , en bardigbeid bet fynfte geele zand gelyk. 
De 
