IX Boek. LXXII Looff. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 463 
CAPUT SEPTUAGESIMUM 
T'E-R*T I UM 
Cucumis murinus. Antimon Ticos. 
Ntimon Ticos eft humilis, & convolvulacea plan- 
A tula, in binas diítinéta fpecies, inrubram , & vi- 
ridem, 
Primo Antimon ticos rubrum pauca, ac flaccidiífima 
emittit farmenta, culmum circiter craffa, quadrago- 
na, & ad tactum rugofa, in paucos laterales diftin- 
Eta ramos , proximas adícendentia herbas , fefeque 
claviculis infigunt illis. 
Folium cum illo Cucumeris convenit, fed multo 
minus eft, ac folitarium locatur, atque cuivis folio 
clavicula obponitur. Triangulareeft, quatuor trans- 
verfales digitos longum, ac tres latum, inferius pro- 
pe petiolum per auriculas finum formans, ad oras 
ample dentatum, vetuftaque profunde incifa funt. 
In teneris dentes in molles terminantur apices, in 
inferiore parte multas gerunt craffas, & intricatas ve- 
nas filamentofas quafi, Suntque porro rugofa, & 
pilofa, contracta, & ex nigro virentia, arcte “cauli 
adcumbentia. Ex ipforum alis varii excrefcunt te- 
nues, petioli, plerumque nudi, unus vero alterve flo- 
fculum fuftinet flavum, & pentagonum viridi cali- 
culo contentum , quem fructus infequitur fimplex, 
parvis Cucumeris fructibus fimilis, fed multo minor, 
oblongus inferne, fuperne oviformis, ultra pollicis 
articulum longus, vix digitum craflus, externe gla- 
ber, intenfe ruber, albis fubtilibus , & vagis pilis 
hirtus, Sub tenui pellicula multa locantur plana fe- 
Tina inftar illorum Cucumeris , fed multo minora, & 
rotundiora, ac virentia, in alba vifcofaque carne lo- 
cata, faporis fatui. Radix tenuis eft, & vilis. 
Secundo Antimon Ticos viride multo minor plantu- 
la eft. Caules ejus haud craffiores funt filo navis, 
quadragoni, fed oris acutis, & paucos emittentes la- 
terales ramos. Folia ejus folitaria quoque funt, & 
ipfis clavicula obponitur, peculiari infidens petiolo, 
qui longior eft quam in priore. 
Folium ejus minus eft, vix binos pollices longum , 
ac latum, non tam craffum , neque pilofum, quam in 
priore, rugofum tamen, prefertim in fuperiore par- 
te, ita ut veftibus adhareat, inferius non multum 
finuofum. Folia hec quoque triangularia funt, fed 
anguli non multum protuberant, unde & magis cor- 
diformia videntur , nullis dentibus, vel incifionibus 
ad oras, ex nigro virentia, & inferius 
berantibus, & intricatis coftis donata; : 
nulofa, ach arenofa effent. Ex quavis ala bini ex- 
crefcunt peculiares petioli, divergentes, quorum qui-. 
vis flofculum fuftinet minorem quam in priore, ex 
albis petalis compofitum , hunc infequuntur in iftis 
pedunculis bini fru&us, digiti articulum longi, utrim- 
que,oviformes, fuperius brevi apice coronati. 
Fru@us hi externe glabri funt, quales, & intens 
fe virides , qui nunquam alium conquirunt colorem. 
Sub tenui & fonoro putamine fimilia. locantur pla- 
na, & alba femina in aquofa medulla, odore, & fa- 
pore cum vulgaribus Cucumeribus conveniunt, fed 
hic magis filveliris eft. Hac fpecies non tam alte fefe 
erigere poteft priore, quum ejus flagella inftar fili flac- 
cida fint, hinc proximis modo circumrepit plantis, 
fique. has adtingere nequit ,. per terram prorepit , ubi 
hic & illic fibrillas emittit. : 3 
Nomen. Latine Cucumis murinus, juxta Malaienfe 
Antimon: Ticos ,' feu Pepinjo Ticos, h. e, Cucumis mu- 
rinus, fic diétus ob parvitatem. 
Locus. Ambz he fpecies fponte crefcunt tam inli- 
tore, quam ad ripas fluminum , rubra fpecies multum 
quoque reperitur in Sagus filvis, ac viridis ad oras 
foffarum , ubi muri funt vetufti, ac humidi. 
Ufus. Virides fecundz fpeciei fructus a pueris e- 
duntur fine noxa , faporem enim habent Cucumerum. 
Folios 
valde protu- 
E D vote ES ve 
LXXIIL HOOFDSTUK. 
De muyfe Comcommer. 
Ntimon Ticos is een laag , en Slingerend kruidje, 
A verdeelt in twee zoorten , roode a en groene. 
De eerfte roode Antimon Ticos febiet met weinige y 
en zeer flappe ranken op , omtrent een Jtroobalm dik , vier- 
kant, en ruig in "t aantaften, in weinige zyde-takken 
verdeelt , de naafte ruigten opklimmende , en zig met zy- 
ne clauwiertjes daar aan begtende. : 
Het blad gelykt dat van een Comcommer , doch veel 
kleinder, en ftaat enkeld, en tegen over ieder blad een 
clauwier. Het is idee A vier dwersvingers lang, 
en drie breed, achter met de billen by den fteel een boe- 
Jem makende, aan de kanten wyd getant, en aan de ou- 
den wat diep gekeept. : 
Aan de jonge eindigen de tanden in weeke fpitsjes , aam 
de onderfte zyn ze vol groove , en verquerde draadjes. 
Voorts ganfch ruig, en baairig , rimpelig , en zwart- 
Broen, digt tegens den Deel ftaande. Uit baren {choot 
komen verfcheide dunne fteeltjes , meeft bloot , een of 
twee dragen daar van een kleen , geel, en vyfbladig 
bloempje in een groen kelkje flaande , daar op volgt 
een enkele vrucht, de Comcommertjes gelyk, doch veel 
kleinder , langwerpig acbter , wooren Bys-gewyze toelo~ 
pende, ruim een lid van een duim lang , has een Vine 
ger dik, buiten even, boog-rood , met witte fyne, en y» 
dele baairtjes bezet, Onder bet. dunne velletje leggen 
veele platte zaden, als Comcommer-zaden, doch kleinder, 
en ronder , groenachtig , in een wit flymerig vleefch leg- 
gende, fmets van fmaak, De wortel is dun, en gering. 
De tweede groene Antimon Ticos is nog een kleen- 
der gewas. De fielen zyn niet dikker dan Seil-gaarn, 
zonder baairtjes , gras-groen , vierzydig , doch met feher- 
pe kanten, en weinige zyde-takken. De bladeren ftaan 
ook enkel, en tegen over een clauwiertje, op een byzon- 
der fleeltje, "t welk langer is dan aan 't voorige. 
Het blad is kleender , fcbaars twee duimen lang, en 
breed, Zoo dik, en hanirig niot dan oan *t wnorige, ecb- 
ter zoo ruig, inzonderbeid aan de boven-zyde, dat bet 
aan de kleederen blyft kleven, achter zonder merkelyke 
boefem. Zy zyn mede eenigzins driekantig , doch de boe- 
ken fteken niet verre uit, waar door bet meeft bertfor- 
mig werd , zonder tanden, of keepen aan de randen, 
mede zwari-groen , en aan de onderfbe zyde met zeer uite 
"de verwerde ribbens , ruig , en korrelig, als of ze 
zandig waren. Uit ieder fchoot komen twee byzondere 
fteeltjes , dwers van malkander fiende, en ieder draagt 
een bloempje, nog kleender dan aan ’t voorige oan wits 
te blaadjes gemaakt, daar op volgen op de flelen twee 
vruchten , een lid van een vinger lang, achter , en voos 
ren ook Eyformig, met een kort fpitsje boven op. 
Buiten even, glad , en boog-groen, werdende nooit 
anders; onder een dunne, en krakende fcbaal , leggen 
diergelyke platte , en witte zaden, in een waterachtig 
merg, van reuk, en fmaak de tamme Comcommers gelyks 
of een weinig wilder. Deze zoorte kan baar zoo boog 
niet verbeffen als de voorige , om dat zyne ranken zoo flap 
zjn als gaaren, daarom loopt bet maar om de naafte 
dote? en zoo bet die niet kan krygen, op de aarde, 
daar bet dan bier en daar weder inworteld. 
Naam. In 't Latyn Cucumis murinus, na’t Malen: 
Antimon Ticos, of Pepinjo Ticos, dat is muize Come 
commer , aldus genaamt wegens zyne kleinbeid, 
Plaats. Beide zoorten vindt men in "t wild pi A 
firand, als langs de oevers van de rivieren, de 
zoorte is ook veel in "t Sagu-bo/cb, en de groenen aan de 
kanten van de gragten, daar eenig out, en vogtig muur- 
werk is. 
Gebruik. De groene vruchten 
eeten de kinderen zonder fcbade , 
Comcommers. 
van de tweede zoorten 
want ze fmaaken als 
Den 
