IX Boek. LXXIV Hoofif. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 465 
uivis craffum fuftinet , ac pentagonum capitu- 
jum, Jefuitarum Mythre fimile, fi quadragonum .es- 
fer, qualia etiam quedam obfervantur fuperius acu» 
minata quinque.fülcis. _ 
Hi fulci fefc aperientes elegantem exhibent florem, 
entagonz (elle fimilem, magnitudine Denarii Hol- 
andici, qui ex uno conftat pétalo, in quinque cras- 
fos, & latos apices diftincto, perfecte uti radij ftel- 
larum depinguntur , fed qui parum retroflexi funt, 
craffi, firmi , interne fpadicei, & fplendentes , acfi gum- 
mi obduêti effent, externe glauci, interne quinque 
obfervantur granula fibi juncta, ac fuperius plana, 
ach fragmenta effent.dentum molarium. 
. Per diem nullus.percipitur, vel paucus admodum 
in hifce floribus odor, fed vefpertino tempore in clau- 
fo cubiculo depofiti, dulcem , fed debilem fundunt: 
ódorem, fere inftar maturorum fruêtuum Anaffe, ac, 
decerpti per.aliquot dies fuum. fervant vigorem, & 
odorem, quum in aqua ponantur, tumque fimul non= 
dum aperta capitula in medio umbellz locata fenfim 
fefe aperiunt. 
Aperti porro flores undique in orbem dependent, 
fex feptemve fimul, radiatam referentes Ariadnes co- 
ronam. In centro autem corone alia minora confpi- 
ciuntur capitula, fupra reliqua parum elevata, in pen- 
tapetalos, albicantes , finuofos , ac vix confpicuos 
flofculos. fefe aperientiag-qui in medio non quinque 
habent apices, fed binos breves, & craffos apices, 
quorum plurimi pereunt, atque unus alterve tantum 
in fru&um excrefcit, qui raro etiam obfervatur. 
Fruétus eft oblongum cornu, feu facculus, trede- 
cim,,ac quatuordecim pollices longus ,. circa inferio- 
fem. partem tres circiter digitos craffus, atque inde 
fenfim acuminatus, pallide virens, glaber, per lon- 
gitudinem parum ftriatus, & fulcatus, ubique lac e: 
mittens album, fi comprimatur, vel ledatur.. ` 
Hic facculus diu claufus eft, tandem dehifeit per 
maximum fülcum, feu dert: intusque multa exhi- 
“bet plata femina , in ordinibus quibusdam oblique fi- 
bi adcumbentia, inftar fquamarum pifcium , feu uti 
ftrata te&orum deponuntur.- Quevis fquama ad u- 
tramque partem fubtiles gerit pilos inftar ferici albi 
fplendentes , adeoque leves, & fubtiles funt , ut a 
minimo ta&u, immo ab ipfo halitu avolent, ita ut 
vix tractari poflint , quin alicujus oculos, vel crines 
infeftent. os ; 
Si vero leniter hi facci aperiuntur, in his latent in- 
ftar granulorum Capock, ac femina adunata inferio- 
rem tantum obcupant dimidiam partem , ad apicem 
autem referunt longum «amentumr Capock. 
Secundo Lutea fpecies, fimilis funis 
& quinque orgyas longus, in pauca la 
ta diftinetus. olia, ac flores | prio: 
bus fere conveniunt, excepto quod 
paulo latiora, '& rotundiora, craffiffima 
lacte turgida, quz in inferiore parte loco co 
venas quasdam protuberantes gerunt, 
virentis. 
de 
OC U: 
4 
Flores in fimilibus dependent coronis, eandemque ` 
habent formam , interne lutei, quum prioris fpadieei 
effent. 
Fru&tus funt filique longe, plerumque novem pol- 
lices longe, ultra binos digitos craffz, quadam ad 
apicem parum incurva funt, ad unam partem craffo 
dorfo notate , juxta quod dehifcunt, femenque exhi- 
bent inftar Capock, quod fenfim per ventum diffipa- 
d m Latine Corona ariadnes , ex forma diéte ra- 
diate forme, quod nomen ipfi inpofüi, quum nullum 
invenerim Malaienfe, vel Amboinenfe, excepto ge- 
nerali nomine Suffuela, quod cunctis dant lactefcen- 
tibus funibus, ac proprie denotat funem lacte turgi- 
dum. In Hitoea a quibusdam vocatur Walebifi, h. 
e. nummi folium ; cognomine majoris, ad diftinctio- 
nem minoris, que proprie funt fubfequentes Nummu- 
mio Sub altis crefcit fruticulis in minoribus fil- 
vis tam in litore, quam in ipfa regione, ubi longis 
funibus èx arboribus dependet, fed ubique raro ob- 
currit; Flores Novembri confpiciuntur > ac fructus 
Martio. 
STe. P. WS 
arum. 
coloris pallide č 
Le 
E 
Yder draagd een dikken vyfhoekige knop , de Feluiten 
Mutzen zeer gelyk , zoo zy vierkantiger waren; gelyker 
ook zommige zyn na boven toege/pift met yf naden. 
Deze naden baar openende vertoonen een ‚fraaje bloeme een. 
vyfhoekige fierre gelyk, in de grootte van een Hollandze 
Schelling , gemaakt van een blad , ^t welk zig in vyf dikke en 
breede Jpitzen verdeelt , regt als men de firaalen aan de 
Jlerren fcbildert, dog Wat agterwaarts gebogen, dik,en fiyf, 
van binnen Gaftanj e-bruin „en blinkende , als of ze gegomt 
warn > geit? Beien binnen ziet men vyf geele kor- 
rets tegen malkander [Laande , en boven plat. also . 
Zen Ben baktanden waren, Em 
Over dag gevoeld men geen, of weinig reuk aan de- 
ze bloemen , maar by avond, en in gefloote kamertjes ge- 
zet, geven ze een zoete, hoewel flappe reuk van baar y 
Schier als rype Anafen, en de afgebroken blyven eenige 
dagen in baar volle fleur , en reuk, als men ze in water 
fielt, wanneer bun ook de nog gefloote knoppen in. de mid- 
den van de dolle ftaande , allenskens openen. 
De geopende bloemen bangen nu rondom in een kring , 
met bun zes, of zeven teffens, verbeeldende bet geftern- 
te Corona Ariadnes genaamt. In de midden van deze 
dollen ziet men nog andere kleene knopjes , boven de an- 
deren wat verbeeven , in vyfbladige witachtige bogtige , 
en pas kennelyke bloempjes zig openende y die in de mid- 
den geen vyf tanden, maar twee korte, en dikke Jpitzen 
hebben, waar van de meefte part vergaat, en maar.een 
of twee tot een vrucht werden, die men nog al zelden 
ziet. 
De vrucht is een langwerpige boorn, of zakske, der- 
tien , en veertien, duimen lang, omtrent bet agterfte drie 
vingers dik, en van daar allenskens. toege/pitft , bleek- 
groen, glad; in de lengte wat geftreept, en gevoornt, 
overal witte melk uitgevende als men "t drukt , of quetft: 
Dit zakske blyft langen tyd geflooten „ ten laatiten 
berjt bet open langs de roads” hrs a of rugge ch en 
vertoont van binnen veel platte zaden,.in eenige ryen 
Jebuins tegens malkander geftapelt , als vifch-fcubben , of 
elyk men de dakpannen zet. leder fchubbe beeft aan 
eide einden fubtile babirtjes, blinkende als witte zyde 
en zyn zoo ligt, en fubtiel, dat ze van "t minfte aanra- 
ken, ja zelfs door den aa[Jem vervliegen , en zoo qualyk ` 
te bandelen zyn, dat ze iemant niet inde oogen, en baai- 
ren vliegen. , 
Maar als men xe zoetjes opent; zoo ziet men ze daar 
in leggen als klonteren van Capock, en de geftapelde za- 
den beflaan:maar de acbter[le belft, na de fpitze toe ge- 
Iyken ze een lange fchilfer van Capock. 
De tweede de geele zoorte is eem diergelyke touw , 
etie? , in weinige zyde-ranken ver- 
^ bladeren, en bloemen zyn de voorigen in al- 
Jebier gelyk , bebalven dat de bladeren wat breeder, 
ven ronder zyn, mede zeer dik, en vol melk, aan de on- 
derfie zyde , in plaats van ribben eenige uitbuilende ade- 
"ren vertoonen, licht-groen van coleur. 
De bloemen bangen in diergelyke kranfen , en zyn van 
dezêlwe fatzoen, doch van binnen geel, daar de voorige 
„bruin waren. 
De vruchten zyn lange bouwen, ordinaris negen dui- 
men lang , ruim twee vingers dik, zommige by de fpitze 
wat krom, aan de eene xyde met een dikke naat, angs 
den welken zy openberften , en bet Capockachtig zaat ver- 
tonen, 't welk op °t laatfte met den wind verfluift, 
Naam. In ’t Latyn Corona Ariadnes, na de gedaan. 
te van ^t voorfchreeven gefternte , welke naam ik y is ge- 
geeven beb, om dat ik geenen vond, nog in 't Maleyts : 
nop in "t Amboins, bebalven den generalen naam van 
Suffuela, dien ze aan alle melkachtige touwen gegen. en 
wil zeggen een touw vol melk. Op Hitoe noemen * 
zommige Walebifli, dat is penning-blad, met den toes 
naam van groote , tot onderfcheid van ’t kleene, "t welk 
zyn de volgende Nummulariz. 
Plaats. Het waft onder de booge ruigten in °t kreupel- 
bofcb, zoo op firand, als landwaarts in, daarmen’tmet 
lange touwen van de bomen ziet afbangen , doch is over- 
al weinig te vinden. De bloemen ziet men in November, 
de vruchten in Maart. 
^ Non Gebruik 
