IX Boek LXXX Hoofii. AMBOINSCH KRUYDBOER. 47 
Radices funt longz , in multas craffas fibras diftin- 
&z, transverfaliter fub terra prorepentes ; Major ul. 
tra minimum digitum craflä eft, externe cinerea, in- 
terne flavefcens, & lenta, faporis amaricantis, qua- 
» "lis, & inferior ftipitis pars eft, quousque lignofa eft, 
quam proxime conveniens cum fubfequenti Ackar 
Poeloron , fed, multo debilior eft, cujus.loco tamen 
adhiberi poteft. In reliquis flagellis, ac foliis nulla 
detegitur amarities , fed ingratus quidam fapor, 
fi hec porro planta quasdam etiam *habet varietates, 
cum in litore crefcit, folia ejus minora funt, angu- 
ftiora, ac nullis fere angulis notata. Fructus quoque 
dimidio minores funt, ceterum ejusdem forme. 
Talis planta in Loehoz , & Boeronis litoribus fcopu- 
lofis repetitur repens, ac Ternatenfibus dicitur Beffa 
Magumi h. €. pregan funis, quum pluviofis menfi- 
bus fit luxurioliffimus. . - a pa 
Nomen. Latine Peponafter, h. e. emulus Peponum 
ex fructuum forma. Clematitis Amboinica etiam vo- 
cari pote(t. Malaice Taly Gorita, h. e. funis Poly- 
poides, & Taly Rottu Rottu; Apud Ternatenfes vero 
„Tali Rotto, feu, Gumi Rotto, eft funis crepitans fupra 
defcriptus, unde & hic funis melius vocatur Taly La- 
bo, h. e. funis Peponiformis. 
Locus. In levibus crefcit filvis, ficcaque Sagus fil- 
va poft Caítellum Victoriam, fed raro obcurrit. . 
. Ufus. Ad morbumadhibetur, qui formicatio dicitur, 
incolis vocatus. Hifmu repens , feu incantamentum. 
Difficile malym eft, quum quis per totum corpus 
dolorificum fentiat pruritum, acfi formicz fub ejus 
cute reperent, que tandem per foramina dehifcit, & 
corpus incomptum reddit. Hunc morbum putant in- 
cole fibi fupervenire a malis hominibus per incanta- 
mentum, contra hunc itaque dicta fumunt folia, qui- 
bus contritis corpus obliniunt, ipforumque paucum 
ingerunt fuccum. Folia hec etiam conteruntur cum 
Matta Cuniné, feu Curcume gemmis, ac pauxillo a- 
quz tepide calefatta, & abdomini inpofita, unde ar- 
dor extrahitur tam in Colica biliofa, quam aliis æ- 
ftuantibus partibus. 
Careloe Vegon. “Bracm. Sapoefi. Portug. Aterluf. 
Belgice Kokerlingen in Hort. Malab. part. 8. Fig. 25. 
‘defcriptum medium eft inter hunc Peponaftrum, & 
fubfequentem Radicem Puloronicam , fructibus faltem, 
ac foliis cum fupra defcripta conveniret planta, eo- 
que magis, quum ipfi non magna adfcribitur amari- 
ties, quam Radix Puloronica quam maxime. habet. 
Conmentator optime etiam notavit Ariftolochiam effe, 
que Clematitis Indica quoque dicitur. 
- Hxc eft Ariftolochia longa, Indica, aromática, odorata 
Muf. Zeyl. p. 9. & Thef. Zeyl. p. 32. & Ariftolochia Clema- 
titis Indica, odorata Par. Bat. Pr. App. & Ariftolochia 
feandens , odoratiffima, floris labello purpureo, femine cor- 
dato Sloan. Cat. pl. Sjam- p. 6o. & Hifl. vol. 1. p. 162. Tab, 
104. Fig. 1. & Ariftolochia caule volubili , foliis cordato 
"oblongis , planis , fru&u pendulo’, pedunculis ramofis H. 
Clif. p. 433. ubi vide reliquas > a 
Tom. Y, 
CAPUT 
De wortelen zjn lang, in veele groove vazelingen ver- 
deelt , dwers in de aarde kruipende; Zy is ruim een pink 
dik, buiten graalw , binnen geelachtig , en taai, bitter 
van fmaak , gelyk ook de onderfte flam , zoo ver by bout- 
achtig is, zeer na met de volgende Ackar Poeloron over- 
een komende , doch ruim een graad flapper , in wiens 
plaatze ment ook gebruiken kan. In de verdere ranken, 
en bladeren is geen bitterbeid , maar wel een viezen fmaak, 
zoo beeft dit gewas ook nog eenige veranderingen, want 
als bet op flrand groeid, zoo zyn de bladeren kleender , 
fmalder , doch zonder merkelyke uitftekende boeken. De 
vruchten zyn ook wel de helft: kleender , anders van de- 
zelve fatzoen, Diergelyke windt men op Loeboe , en.Boe- 
roe over de ftrand klippen lopende, en werd by de Ter- 
natanen genaamt Bella Magumi, dat is regentouw , om 
dat bet in de regen-maanden op "t weelderig fle ftaat, 
Naam. Jn °t Latyn Peponafter, dat is een nabootzer 
van de Pompoenen , na de gedaante der vruchten; „Men 
mag bet ook Clematitis.Amboinica noemen. 4n "t Ma- 
leyis Taly Gorita , dat is funis. Polypoides , en Taly 
Rottu Rottu, doch by de Ternatanen is Taiy Rotto; 
of Gumi Rotto, de funis crepitans , boven befchreeven, 
daarom men dit touw beter noemt Taly Labo, datis 
de) SC IT 
aats. Het waft in *t kreupel-bofcb, en drooge Zagu- 
bajfeben „achter bet Cafteel BEER doch is. ida te 
n . i 
_ Gebruik. Men gebruikt het tegens een ziekte formica- 
tio genaamt, by de Inlanders voor bet kruipende Hifmu, 
datis betoveringe gebouden. Het is een moeijelyk acci- 
dent , wanneer iemand een pynelyk jeuken over 't gebee- 
le lichaam gevoeld, even als of baar Mieren onder de buid 
kruipen , "t welk eindelyk met gaten opbreekt , en bet lig- 
baam zeer mismaakt. Deze ziekte meenen de Inlan- 
ders, dat bun van booze menfchen door toovery , en belee- 
Jinge aangedaan werd, tegens dezelve dan neemenze voor- 
Jcbreeven bladeren, wryven , en fimeeren bet lichaam daar 
mede , nemen ook een weinig daar van in. De bladeren 
werden ook gewreeven met Matta Cuning, of knopjes 
van Curcuma, en een weinig water warm gemaakt, en 
op de buik geflagen , trekt uit den brand, zoo van de gal~ 
achtige colyk, als andere verbitte, en gezwolle leden. 
Careloe Vegon. Bramm. Sapoeffi. Portug. Ater- 
lufi. In’t Duits Kokerlingen in Hort. Malab. part. 
8. Fig. 25. be/fcbreeven, Jcbynt te twyffelen tu[Jcben ons 
Peponafter, en bet volgende Radix Puloronica , im- 
mers aan vruchten, en bladeren zoude bet met bet boven- 
fiaande overeen komen, te meer, alzoo bem geen groote 
bitterheid toegefcbreeven werd, dewelke in onze Radix 
Puloronica uiufbekend is, Den Annotator beeft ook wel 
aangemerkt, dat bet een Ariftolochia, Clematitis Indi- 
Ca ls. 
Ca aei om 
: eg. a Dig PO oen a - 
` Dit is de Indifche, lange , fpeceryachtige, en ruikende 
Ariftolochia van het Muf. Zey. A Gë de Thef. Zeyl. p. 32. 
en Indifche ruikendé Ariftolochia, Clematitis genaamt in de 
Append. van de Par. Bat. Pr. en klimmende, zeerruikende 
Ariftolochia, met een purpere lip aan de bloem, en een 
hartformig zaad van Sloan. Cat. pl. Fam. p. 6o. en Hiftor. 
vol. 1. p. 162. Tab. 104. Fig.1.en de Ariftolochia, met een 
klimmende fteel, en hartvormige, langwerpige, platte bla- 
"deren, met een hangende vrugt; en takkige fteeltjes van de 
H. Cliff. p. 433. alwaar het overige ziet. 
Ooo 2 LXXXI, 
