IX Bock, LXXXII Hooft. AMBOINSCHKRUYDBOEK. 479 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
SECUNDUM. 
Oculus Aflaci. Matta Udang. 
Unis hic farmenta gerit longa, & quadragona, 
F inferius digitum, fuperius pennam crafía, om- 
nino herbacea, cum quatuor protuberantibus a- 
lis inftar Oebi funis. . Folia ejus folitaria locantur in 
amplis interítitiis, ac cuivis folio clavicula obponitur, 
Folium hoc cordiforme eít fere inftar folii Sirii, vel 
Combilii , tres quatuorque pollices longum, & latum, 
fubtus protuberantibus, & diftinétis coftis pertextum, 
ad oras parum dentatum, & brevibus apicibus ad co- 
{tarum extremitates donatum , faporisaciduli, ac por- 
ro glabrum, & flaccidum eft. | Dividiturin binas fpe- 
cies, in rubram , & albam. 
, Alba vulgatiffima eft, rubra aptiffima ad olus , feu 
Sajor, folummodo petiolorum colore differentes, al- 
ba autem aliquid fufci gerit prope foliorum ortum. 
Flores progerminant in vagis, & laxis umbellis. Flo- 
fculi funt. pufilli, ex albo virentes. Fructus fafeicu- 
latim dependent magnitudine Baccarum Juniperi, ro- 
tundi, primo virides, dein fufci , quos Amboinen- 
fes comparant cum oculis Aftaci , unde & nomen 
faum obtinuit, quevis autem bácca interneofficulum 
gerit durum duro apice coronatum. i 
Nomen. Latine Oculus Aftaci , juxta Malaienfe Mat- 
ta Udang , & Ternatenfe Boero Malaco. Boegice 
Tsjerekans-&- Arian. Amboinice Oláar , & Cara. Ba- 
leyice Sambong Tulan minus, ad diftinétionem majoris, 
quod eft. fapra defcriptus Funis crepitans, cui adfinem 
hunc funem habent. 
„Locus. Sponte crefcit in vallibus; & fublevibus fil- 
yis ad fluminum ripas. b: 
Ufus. Folia adhibentur ad Safiri Bara, feu Apofthe- 
mata, ut maturentur, & aperiantur, & aperta fimul 
depurentur, bonumque porro przbent olus, feu Sa» 
jor, tam cruda comefta , quam pifcibus adcotta , qui- 
bus condimentum prebent acidulum , ipforum enim 
fapor cónvenit cum Emipetro acetofo. Folia fola cru- 
da mafticata haud grata fünt, fed faporem habent fil- 
veftrem , unde :& melius eft, fi Bocaffan addantur, 
vel pifcibus adcoquantur: ` Montium incole Maccas- 
farenfes, & Celebis orientalis ore in cibo hzc adhi- 
bent, & ad alias res, ad quas acidus Limonum fuc- 
cus ceterum adhibetur, unde & ipfis Tali Afam, h. 
e. funis acidus vocatur, femper rubram preferentes 
fpeciem , quum itet. 
Videtur verum effe ambos hofce funes adfines effe 
Funi crepitanti fupra defcripto , quum: fere. easdem 
habeant vires; & Baleyenfibus eadem nomina, ac 
preterea hic Oculus Aftaci fi infle&tatur , crepitum 
quoque dat, fed fru&us non habet acrem , vel pru- 
rientem füccum; uti in illis funis Crepitantis, atque 
Low noxa tam Bocaffan, quam pifcibus: adcoqui «pos» 
unt... Sas p ; . ; 
Funis hic non fenefcit, fed fepe usque ad ipfam 
perit radicem, & inferiorem ftipitem, ac dein nova 
iterum emittit farmenta „ uti Labrufca, unde & con- 
venire. videtur cum Schunambu: Valli, Braem. Cade 
Valli, Portugallis Uvas d’ Emfermos ; Belgice Snoep- 
druiven in Hort. Malab.. part. 7. Fig. 11. deferipto, 
Tabula Centefima Septuagefima Odtava 
Ad Figuram Primam Funem exhibet, qui Oculus Afaci a 
"Rumpbio vocatur. - ; ; 
Figura Secunda Ramulum exhibet funis, qui Ous crepitans 
. ‘mas Rumpbio dicitur, ; 
CAPUT 
alba in ore. payne | Sans BIM = E 
LXXXII. HOOFDSTUK. 
De Zee-kreeften-Oog. 
It touw beeft lange vierkante ranken, beneden een 
vinger , boven een fcbaft dik, ganfch kruidachtig s 
met vier uitftekende ruggens , of kanten, gelyk bet 
Oebi-touw. De bladeren ftaanenkeld, inwyde tuf}chen« 
plaatzen, en tegens over ieder blad een clauwier. Het 
blad is bertformig , bykans als Siri , of Combili-blad , drie 
en vier duimen breed. en lanky van onderen met. zeer 
uitfiekende, en verdeelde ribben, aan de kanten een weir 
nig getand , met korte /pitzen fiaande aan de einden der 
ribbetjes , ryns, of zuurachtig van fmaak, voorts glad, 
en flap. Het is verdeelt im twee zoorten , roode, en 
witte. 
Het witte is het. gemeenfte, bet roode bet bequaam/te 
voor Sajor, verfchillende maar. in de coleur der Beien, 
doch bet witte heeft ook wat bruins by den oorfpronk der 
bladeren. Het bloeizel komt woort aam ydele dollen. De 
bloempjes zyn kleen, en groenachtig-wit. De vruchten 
bangen in bosjes by malkander , in de grootte van Gene» 
ver-befien , rond , eerft groen, daar na bruin, dewelke 
de Amboineezen vergelyken by de oogen van de groote 
Zee-kreeften , waar van bet zyn naam beeft, en ieder be- 
fie beeft van binnen een-barden korrel, met een barde 
Jpitze boven op. 
Naam. In " Latyn Oculus .Affaci, na 't Maleyts 
Matta Udang, en bet Ternataanfe Boero Malacco, 
Boeg. Tsjerekan, en Arian, Amboins Oläar, en Cara, 
Baleys Sambong Tulan bet kleene, tot onder/cheid van 
"t groote „welk is de bovenftaande Funis crepitans, voor 
Wiens maag [chop zy dezen touw houden. 
Plaats, Het waft van zelfs in de valleyen, en onder 
% kreupel-bo/ch, aan de kanten van de rivieren. e 
- Gebruik. De bladeren werden gebruikt tot Saffiri Ba- 
ra, of Apoftbemen , om die te rypen, en op te trekken, 
ook de geopende te zuiveren, voorts is bet a des Sajor, 
zoo” wel de bladeren om raauw te eeten, als by viffen te 
koken.: die bet eenzuurachtig zop geeft want baar fmaak 
komt overeen met bet Empetrum acetofum. De blade- 
» PES 
Krom, aliyi ‚bet roode. geflacht, dewyl bet witte in 
den mond wat jeukt. ires 
-` Het. fcbynt zeker , dat 
benami 
culus 
- Het touw werd niet oud y maar vergaat dikwils;tot de 
avortel toe, en onderfte flam, en je daar na, weder 
nieuwe Tanken wit, bet welk de Labrufca mede doet, 
bok fcbynt Jet overeen te komen met Shunambu Val- 
li, Bramminees Cade Valli, Portug. Uvas d' Em- 
fermos, in ’t Duits Snoep-druiven in Hort. Malab. 
part. 7. Pie, 31. befobreeven. 
De Hondert acht en Seventig [fe „Plaat 
Vertoont in de Zerfte Figuur een touw gewas, het welk de 
Zee-kreeften-Oog by Rumphius genaamt werd. 
De Tweede Figuur wyft aan een takje van een touw ov^. 
het geen Olus. crepitans mas, of het mannetjes krakend 
. moes by Rumphius genoemt is. 
LXXXIII, 
