480 HERBARII AMBOINENSIS. 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
TERTIUM: 
Olus crepitans mas. Sayor Corpoo 
Lacki Lech ` 
Upra Cap. 76. binas deferipfimus Oleris crepitantis 
S ee, quod diftinguebatur in marem, & fe- 
minam, quum vero tertia dein ejus mihi obvenit 
fpecies, a binis prioribus maxime diverfa, hinc huic 
peculiare dabimus caput, ac peculiariter in hoc de- 
Ícribemus. B». 
" Funis itaque eft tenuis, inferius pennam craffus ; 
lignofus , rotundus , rugofus , & nodofus , fed qui 
mox fefe dividit in tenues chordulas, culmum circi- 
ter craffas, virides, glabras, & non difrumpendas, 
uz vero in vetuftis ftipitibus lignofe quoque funt. 
Folia bina fibi oponuntur, interdum etiam crucia- 
ta, in interftitiis DE De conniventia; In teneris 
fruticulis folia craffa funt, & pinguia, fuperius in a- 
picem excurrentia , acfi fpinule effent , fed non pun- 
gentes, tres pollices longa, binos digitos lata, que* 
dam paulo longiora, quzdam rotundiora, nullas fc- 
re gerentia transverfales coftas, & quz in inferiore 
parte parum protuberant, per medium tranfit nervus 
longitudinalis , fuperne virentia , & plana, inferius 
pallidiora. In. vetuftis ftipitibus majora funt, & 
cruciata quoque, illis Nummularie lattee majoris 
adeo fimilia, ut adcurate adtendendum fit, fi rite di- 
ftinguantur, illa vero Daun Corpo» plerumque angu- 
ftiora, & tenuiora funt, quatuor , quinque , immo 
lures digitos longa, binos, ac binos cum dimidio 
Eë inferne auguítata , fuperne obtufa cum apice 
fupremo, Superior, feu interior pars eft intenfe glau- 
ca cum fulco intermedio, loco nervi medii, ubi pa- 
rum contracta funt folia; cofte transverfales pauca 
admodum funt, incurve , & füperne protuberant, 
inferior ipforum pars pallide viret, fed cofte virides 
penitus , qua ibi fulcos formant. 
Petioli transverfalem digitum longi funt, ad inter: 
nam partem fulcati, ex abruptus autem lac exftillat 
paucum, ac tenue, non tanta copia, quam ex Num- 
mularia, at multo aquofius. - Sapor ejus fatue dulcis 
eft, ac parum acidulus, adtamen gratus, cum par- 
và adftrictione, inftar illius Grofularieidomeftice, in 
ore gratum praebens crepitum „unde & nomen obti- 
vui See SEN nodis, quibus folia adftant, hic & 
illic novi excrefcunt petioli, quibus tenera infident 
folia, ac fenfim novos exhibent fürculos. ^ ` 
Ex foliorum alis flores excrefcunt, qui primo fant 
capitula pufilla, & pentagona, que fefe aperiunt in 
flofculos ex quinque firmis petalis compofitos , in 
quibus totidem quoque locantur breviaftamina, cum 
piftillo craffiore medio, funtque fordide albicantes , 
convenientes cum illis Sayor Maccou , fed minores 
funt, ac florent Septembri. . 
Fructus cum illis Angreci fcripti conveniunt, ultra 
tres pollices longi, binos transverfales digitos crafli , 
externe trigoni , per longitudinem tribus dorfis diftin- 
&i, horum una, feu latiffima pars, que dorfum for- 
mat, gibbofa eft, equalis, vel parum rugofa, & in 
medio fubtilem gerit fulcum. Bina alia dorfa gerunt 
bina minora dorfa, funtque porro parum rugoía, vel 
Kee Fru&us pellicula lacte turget , ingrati 
aporis „ & odoris, interne locaturalbum , craffum , & 
fungofum piftillum, digitum circiter craflum, quod 
obfitum eft innumeris tenuibus, & planis feminibus, 
ilis. Cucurbitz fimilibus, fed que tenuiora funt, 
KG Ka linguz formia, in una nempe parte latiora 
quam in altera, omnia vero inftar fqamarum locan- 
tur fibi jun&a, & inpofita latiffima parte, alia laxa 
funt, inferius autem dentata, anguftiffimaque parte , 
nbi tenues confpiciuntur pili, piftillo ifti junguntur, 
qum primum verotanguntur, mox decidunt , in me- 
io autem parum protuberant, albicant , fed ad oras 
virent, in ipfis vero locatur granulum tenue, planum, 
& album, quod femen eft. Fructus gemini femper 
concrefcunt inferiore parte fibi nexi, ac feffiles, tu- 
berofos ventres furfum elevantes , fed fejunéti , ac 
remoti inftar fructuum Capfici filveftris. 
Nomen. 
LXXXII. HOOFDSTUK. 
Het mannetjes krakende Moes. 
Den Cap. 76. bebben wy befchreeven twee zoorten 
van Olus crepitans, en dat zelve verdeelt in man- 
netje 5 en wyfje , doch dewyl zig nog een derde 
zoorte opdoet , merkelyk ver/chillende van de twee hoven- 
ftaande , zoo zullen wy bet-zelve een byzonder Capittel 
geven, en in dezen befcbryven. 
Het iseen dun touw, beneden een fchaft dik, bout- 
achtig , rond, ruig, engeknoopt , doch verdeelt zig ftraks 
in dunne chordulen , omtrent een [iroobalm dik, groen y 
glad, en onverbrekelyk , maar aan de oude flammen wer- 
* den ze mede boutacbtig. ; 
De bladéren flaan twee, en twee tegens malkander , 
ook bier en daar int kruis y in»zekere tuffchen plaatzen 
ook ma malkander gebogen; Aan de jonge firuiken zyn de 
bladeren. dik, en vet, vooren im een fpitsje toegaande , 
als of het doorntjes waren , doch niet ftekende, drie dui- 
men lang , twee vingers breed, zommige wat langer, en 
ronder , bykans zonder davers-ribben , of die aan de one 
derfte zyde maar een weinig uitbuilen, bebbende in-de 
midden maar een xenuwe, boven regt groen , en plats 
onder bleeker. Aan de oude firuiken zyn ze grooter , en 
fiaan mede in "t kruis, de Nummularia laêtea major 
zoo gelyk, dat-men er naauw opletten moet om dezelve 
te onderfcheiden, die van deze Daun Corpoo zyn door. 
gaans fnialder , en dunder j vier, yf, en meer duimen 
lang, twee, en twee en een half breed ,-acbter lopenze 
final toe , en vooren ftomp, met een fpits boven op. De 
boven, of binnen-zyde is boog Zee-groemy met eenvooren 
in de plaats. van de middel-zeriuwe; daar.ze een weinig 
tzamen luiken, de dwers-ribbetjes szyn weinig, kroms 
en builen aan de boven zyde uit, de onder ayde is bleek= 
groen , maar de ribbetjes gras-groen „ dewelke aldaar groe- 
ven maken. 
De flelen-zyn een dwers-vinger lang, aan de binnen- 
zyde gevoorent , uit de afgebrookene zweet. een ‘weinig 
dunne melk, en verre zoo veel niet als uit de Nummu- 
laria , en waterachtiger.. De /imaak is laf-zoet, en wat 
filtig, doch aangenaam , met een kleene zamentrekking , 
gelyk die van Groflularia domeftica, in den mond aan- 
genaam knappende , waarvan ze den naam hebben... Uit 
dezeloe leeden , daar de bladeren [laan , febieten bier en 
daar nog andere korte fleeltjes , daar weder jonge blade» 
ren aan jiaan, en met ter tyd nieuwe ryskens maken. 
Uit den fcbeot der bladeren komen de bloemen voorts; 
dewelke eerflelyk zyn kleene vyfboekige knopjes, daar na 
openen ze baar inkleene bloempjes, van vyf ftyve blaadjes 
gemaakt , daar in men ook zoo veele korte draadjes ziet, 
met nog een dikker pylaartje in de midden, vuilwit s 
gelykende die van Sayor Maccou , doch -Kleender , 25 
bloejen in September, e 
De vruchten gelyken die Aan Angrecum fcriptums 
ruim drie duimen lang, t«vee dwers-vingers dik buiten 
driezydig , in de lengte met drie ruggens afgeftbeiden ; 
bier van is de eene , of breedfte zyde, dewelke den buik 
maakt, bultig, even, of een fubtiele vooren. De twee 
andere, ruggens bebben nog twee mindere ruggens, en 
daar boven mede wat rimpelig , ofte korrelig. De Jcbel- 
le det vrucht is vol melk, onaangenaam van reuk, en 
Smaak, binnen: ftaat een witte , dikke, en vooze pylaar , 
omtrent een vinger dik, dewelke bezet is met ontelbare 
dunne, en vlakke zaden, als die vau Couwoerde, doch 
dunder, en meer tongeformig , te weeten aan- bet eene 
eind breeder dan aan bet andere, alle leggen ze als fcbub- 
ben, of fcalien tegens malkander geftapelt , met bet breed- 
fle eind, daar ze ook van malkander los zyn, naar ache 
teren gekeert , en met bet finalfte, daar eenige fyne baair- 
tjes aan flaan, zyn ze aan den pylaar vaft , doch zodra 
men ze aanraakt , vallen ze van malkander af, in démid- 
den zynze wat geribt , witachtig , en aan de kanten groene 
achtig, in dezelve leid een dunne vlakke beeft, "t welk 
bet zaad is. Deze vruchten groejen altyd twee met bet 
achterfte bykans aan malkander , en zonder fielen, met de 
bultige buiken: opwaarts, dog van malkander afgedraait , 
gelyk de vruchten van Caplicum filveftre, 
1 Naam; 
Liber IX. cap. LXXXUL 
