ee eS eee Oe v 
ee ae oneal 
IX Boek. LXXXVI Hoofif?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 483 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
SEX T UM. 
Adpendix arborum. _ "apanawa. 
Æc funicularis planta longis rependo adfcendit 
H flagellis arborum truncos, atque ex alieno vi- 
vit nutrimento inftar Sirii. Non fefecirca illos 
circumvolvit inftar aliorum Convolvulorum, fed per 
ipfos prorepit rectis flagellis minimum digitum circi- 
ter craflis, inferius lignofis , & in multos articulos 
diftinétis, que fibrillas in arborum cortices figunt, 
hic & illic laterales emittentia ramulos, qui obliquo 
curfu truncum ambiunt, fefeque ubique prope arti- 
culos firmant, quamdiu truncum adtingere poffunt , 
alioquin enim per laxa dependent flagella, fuperio- 
res vero caules fenfim herbacei funt, ac virides, fed 
ex lenta conftant fubftantia, ac fere juncei funt , quum 
in craffa findi poffunt per longitudinem fila. Superio- 
res vero partes vere herbacee funt, inque longum 
acutumque excurrunt cornu, quod fenfim fefe aperit, 
& in folium expanditur. - 
rens, minimum digitum, & pent 
tundo parum quadragona, quorum. bina Jat 
ta funt, inferior ipforum crafla pi artic 
ftinda eft, ad palme latitudinen 
articulo folium adítat craflumss 
{pidis haftz , feptem, & octo 
craffum, per longitudinem. ma 
diftin&um , feu ftriatum, atque 
tur clavicula. Hic & illic er folion [ 
mum, lentum , & nudum excrefcit farmentum , aphyl- 
fubtilibus nervis 
vis folio adponi- 
Jum penitus, binas, & binas-cum. dimidia orgyas lon- ge 
gum, ac vix pennam craffum. ^ Sapor-acris eff, pas,- 
rum amaricans, ac pruritum in ore excitat, nullum 
prebet ufüm , nifi quod tenuia ejus farmenta ad liga- 
cula adhibeantur. 
Secundo Tapanava media folis, ac modo crefcen- 
di priori fimilis eft, ejus vero folia majora funt, & 
firniora, novem nempe. pollices longa, binos lata. 
Pauciora gerit flagella, nec ita incurva ; quam in 
riore, fed quz multo magis lenta funt, & ad liga- 
inina aptiora. ; 
Fruétus primo funt uti in priore, inftar craffe, ac 
brevis Siriboz , ex quibus fenfim alii excrefcunt fru- 
€tus , femi maturis Ölivis, vel glandibus fimiles, ar- 
€te fibi adunati, ac fefiles, qui undique circa axim 
locantur, ac racemum formant fpithamam longum, 
ac brachium craflum. 
“Tom.” ; Fructus 
ge pingue inftar cu- 
ces.lo ngum 5 binos =i 
| foliorum alis S 
ter, en ftyv 
LXXXVI. HOOFDSTUK. 
Het Aanbangzel der bomen. 
DË zeelend gewas kruipt met lange ranken de [lam 
men der bomen op, en leeft zoo van vreemde bloede 
gelijk Siri doet. Het flingerd zig niet om dezelve , 
gelyk andere Winden , maar kruipt daar op met regte 
fielen, omtrent een: pink dik, van onderen boutacbtig , in 
veele leden verdeelt, die bare worteltjes in de JeborJen 
der bomen bechten , bier en daar zyde-takken uitzendende, 
die met een [cbuinfe gang den Don omvatten, en zig o- 
veral by de leden vaft maken, zoo lang ze den flam vin- 
den konnen, want verders hangen ze met loffe ranken af, 
de bovenfte flelen werden allenskens kruidacbtig-aroen , 
doch zyn gemaakt van een taaje Jubftantie , en. fchier 
biesachtig , die zig langs been in dikke draden laa? fply- 
ten. De bovenfte einden zyn regt. kruidachtig, en gaan 
uit in een lange /pit/e hoorn y ^t welk metter tyd zig de 
pend , en een blad werd, 
Het blad ftaat enkeld aan ieder lid, en verwiffelt tez 
gens malkander , op een dikke, en gegeute feel, meeft 
dwers aan bare ranken, die afbangen, want die aan den 
boom vaft zyn, bebben er weinig, of geene, gelyk men 
ook aan de Siri-ftokken ziet, Be ranken wortelen z00 
vaft aan de bomen , dat. men ze niet dan met geweld af. 
rukken kan, latende baar voorts draaijén , en buigen als 
Biezen. De bladeren zyn onderfcheidelyk, niet in gee 
daante, maar grootte, na de drie zoorten , die men daar 
van maakt. —— 
De eerfte Tapanawa de kleenbladige heeft een blad 
als Galanga, doch veel kleender , een zes duimen 
lang , anderbalf breed, dikacbtig , zeer glad, en glim- 
mende. De middel-zenuwe ziet. men aan de boven zyde 
Jchier niet, makende aldaar een geutje, maar van ondes 
ren builtze uit, ter zyden ziet men dan zeer fyne, en 
. digte adertjes, die zeer fchuins lopen als aan de Galan» 
ga, en sie rietachtige planten. 
De vruchten zyn lange fteerten gelyk Siriboa , doch 
korter, en dikker, wier , en vyf: duimen lang , een vine 
ger dik, eerft groen, en bardacbtig , daar na rood, en 
week, 200 dat men ze ligt van malkander wryven kon izy 
Jtaan ook dwers aam den fiam, en leggen eerft ineen 
Jebeede befloten , eer ze voortkomen, de fmaakvan de jon- 
ge. bladeren is. z0et 4 of waterachtig.. gelykookin teerft 
aan de rype vruchten, maar een korte poofe daar na in 
den mond wat jeukende, Deze zoorte flingerd met meer- 
der Joffe ranken om de bomen, en bare dikke takken dan 
de volgende. 
Op Amboina in de valleyen van den Olyphant vindt 
` men een zoorteTapanawa parvifolia, met ranken van 
bet yzer van een Pieks zeven , en acht duimen lang, 
twee breed, in. de bg met veele fyne zenuwen ge- 
Jireept ; en by iedersblad ftaat een clauwier. Hier en 
daar. uit den fci t bladeren komt een zeer lange taai- 
je kale, ranke, en, twee, en twee en een 
"balve vadem lan, chaars een febaft dik. De fmaak 
is fcberp, we en verwekt jeuken in de mond, 
bet beeft ge ik, als zyne dunne ranken tot bind- 
werk. 
De tweede Tapanawas middelzoorte is aan bladeren, 
en wasdom de voorige gelyk, doch de bladeren zyn groo- 
er, te weten negen duimen lang , twee breed. 
Het beeft minder ranken, en zoo krom niet , als aan 't 
voorige, zynde daar en tegen veel taaijer , en tot bind» 
werk bequaam. 
De vruchten zyn in *t er vd als aan "t ige, nā- 
mentlyk als een dikke korte Siribba, uit den we met 
ter tyd andere vruchten werden, balf waffene Olyven, 
en Ekelen gelyk, digt op malkanderen gedrongen , en zon- 
der ftelen, rondom de middelfteel [laande , en maken een 
tros van een [pan lang, en een arm dik. 
Ppp 2 Van 
B 
