IX Boek. LXXXVU Hoofif. 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
SEPTIMUM. 
Mou. 
X tertia, feu maxima Tapanave fpecie incole 
E peculiarem faciunt plantam, que fimplici fune 
minimum digitum circiter craflo ingentes adfcen- 
dit arbores, atque in ipfarum cortices fefe ubique 
-figit per plures, & circinnatas fibrillas, que ouivis 
adítant articulo, ipfarumque articuli ad palmam di- 
ftant. Interne hic funis loco cordis nervum gerit 
craflum , ac viridem decurrentem craffitie fili , cui 
plumbum adpenditur inftar norme, hicque externe 
-fpongiofus videtur, fed quam maxime lentus eft, & 
inftar Rottange Javanorum findi poteft. 
Adpendix Porcellanica. 
Cuivis articulo folium adcrefcit ingens, formam 
habens-uti in aliis Tapanavis, fed multo. majus , 
ac figuram fere habet Amboinenfis remi Pangay di- 
di, craffum, glabrum, & firmum, füperne intenfe 
virens, ac fplendens inftar porcellani operis, inferne 
ex viridi flavefcens; undecim, ac duodecim pollices 
longum, fex latum. 
` Nervus medius fuperne fulcum format, qui inftar 
“canalis per petiolum decurrit, & hic ambit prima- 
rium ramum inftar vagine. In füperiore foliorum 
parte nullz confpiciuntur transverfales cofte, excep- 
‘tis binis tribusve fubtilibus venis, que inftar finuum 
juxta oras decurrunt ,-ac' fubtus magis protuberant, 
uti & praterea innumere, ac fubtiles transverfales 
:venule in’iftos finus excurrunt, in.extremo folia lon- 
gum gerunt. apicem inftar fili, ac preterea tanquam 
peculiaris character obfervatur, quod una folii pars 
"pollice latior eft altera, ae potiffimum ad unam incli- 
nant partem , fed quedam hunc non obfervant ordi- 
‚nem, ac quodvis praterea folium prope ortum ad 
petiolum finum format, feu geniculum. : 
Superior funis in pauca fefe dividit longa flagella, 
que truncum non amplius adtingentia e ramis depen- 
dent, atque ad ipforum extremum primo fructus ex- 
crefcunt, fed raro, ac tantummodo in vetuftis funi- 
bus. Hic primo fructus eft inftar Siriboz. craffze ,* 
novem, ac decem pollices longus, digitum. craffus 7 
ex viridi fufcus. 4 
Ex hoc primo excrefcunt lutea. capitula 
rucarum, acte fibi adcreta, quália in 
obfervantur, ex his fimiles proveniunt Olivæ fo 
fruétus, articulum pollicis longi, externe glabri, 
- eleganter fplendentes, ac rubentes, fuperne corona- 
' ti ftellula nigra ex fex radiis compofita, que*in api- 
cem terminatur , alie verruce aliquamdiu -humiles 
uoque funt, ac tandem in Baccas quoque excre- 
cunt, donec totus corymbus completus fit, & com- 
pa&us. Exterior caro mucofa eft, & minii ruben» 
tis coloris, feu intenfe lutea, non craffa, faporem 
habens primo dulcem, ac fatuum , dein in labiis 
pruritum excitantem. Mature bacce abrupte infe- 
rius in tres dehifcunt partes , quum confpicitur, 
quamlibet plano infediffe pericarpio, Intus tria locan- 
tur oblonga oflicula fibi adcumbentia, ex cinereo ni- 
gra, & in dorfo parum ftriata, ad inferiorem par- 
tem dehifcentia. 
Sub tenui pellicula virens locatur nucleus muco 
quodam obduétus. Circa radicem hic funis multas: 
longas, & duras emittit fibrillas , duris fpinis arma- 
tas, quz vel circa arborem fefe circumvolvunt, vel 
juxta terram prorepunt , atque uti majores funes, 
difrumpi nequeunt. 
inftar ver: 
Hac planta ab aliis diftinguitur Tapanave fpecie- 
bus , quum Mou folia fint firmiora, & glabriora, e- 
jusque ftipes primo parum erigitur, donec arborem 
adtingere valet, cui fefe figere poteft, 
Maximum vero difcrimen in corde, feu nervo du- 
ro obfervatur, qui in precedentibus Tapanavis fem- 
per fragiliox eft. : = 
èt y > A Alii 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
hed 
455 
LXXXVII. HOOFDSTUK. 
De Porcellynachtige Aanbangzel fruik. 
DZ derde , en grootfle zoorten van Tapanawa ma- 
ken de Inlanders tot een byzondere plante, dewel- 
ke met een enkeld fteel, omtrent een pink dik, de 
groote bomen oploopt, en in deszelfs fcbor[fe zig overal 
vaft hecht met veele, en gekrulde vazelingen , die aan ie- 
der lid flaan, en der zelver leden, en band van malkan- 
der. Binnen beeft dit touw in plaatze van een bert, 
een doorgaande dikke , en gras-groeme zenuwe , in de 
dikte van een Loot-lyn , wel fpongieus van aanzien, 
doch zoo taai als eenig. Favaanze Rottang, en dierbal- 
ven onverbreckelyk y maar laat zig als Rottang in de 
lengte fplyten. 
dan ieder lid Daat een enkeld groot blad ; van fat- 
zoen als andere Tapanawas , doch veel grooter , en 
Jebier als bet blad van een Amboinfcben Riem, dik, 
lad, en ftyf, boven boog-groen, blinkende, als Porce- 
eyn-werk, beneden geel-groen , elf, en twaalf duimen 
lang , zes breed. 
De middel-zenuwe maakt boven een vooren, die als 
een geute. door den fteel loopt, en dezelve omvat def 
booft-tak als een [cbeede. Aan de boven-zyde ziet men 
geene dwers-ribben, bebaloen twee a drie fubtiele ade- 
ren, die als foompjes, of naden langs de kanten lopen; 
en van onderen meer uitbuilen, gelyk ook ontelbare, en 
fyne dwers-adertjes na de voornoemde foomen lopen , aan 
^t uiterfte hebben de bladeren een lange-fpitze als een 
draad, daar en boven tot een byzonder merkteken, dat 
de eene belft wel een duim breeder is dan de andere, en 
zy ftaan meeft na een zyde van den rank, doch daar lò- 
Pender onder, die bier en daar de order breken, emie- 
der blad beeft by zyn oorfpronk aan den figel een bocht, 
. of knie, 
Het bovenfte touw verdeelt zig in weinige lange ran- 
ken, die geen flam meer vindende van de takken afban- 
gen , en omtrent bet uiterfte derzelver komen eerft de 
vruchten voort, doch zelden, en alleen aan de oude tou- 
wen. Dit is mede eerftelyk een vrucht als een dikke Sie 
riboa , negen, en tien duimen lang, een vinger dik, uit 
den groenen bruin. 
Hier aan groejen eerftelyk geele knoppen als vratten, 
digt aan malkander, gedrongen, gelyk men ziet aan de 
gen Arum, uit deze werden diergelyke Olyf- 
Formige: vruchten, een lid van een.duim lang, buiten 
Tad y én.Jeboon blinkend-rood , boven met een zwart zes- 
KE berretje , °t welk een fpitze maakt , de andere 
vratten blyven een tyd lang laag, en werden vervolgens 
ook tot befien, tot dat de gebeele tros vol werd, en mal- 
kander dringen. Het buitenfte vleefch is flymerig, Me- 
nie-rood, of boog-geel, niet dik, in "t proeven eerft zoet, 
en laf, daar na in de lippen jeukende. De rype befien 
afgetrokken, fplyten aan °t achterfte in drien open, en 
men ziet, dat ieder op een vlak fchooteltje gezeten beeft. 
Binnen flaan drie langwerpige korrels tegens malkan- 
der, zwart-graauw, op de rugge een weinig geftreept, 
en aan 't onderfte eind open. 
Onder een dun fchilletje leid een groenachtig beeft, 
met eenige flymerigbeid omgeven. Omtrent de wortel 
febiet dit touw veele lange, en barde vazelingen uit, 
met barde doornen gewapent, die of om den boom fline 
geren, of langs de aarde kruipen, en gelyk de booft-tou- 
wen niet te breeken zyn. 
Men onderfcheid dit gewas van de andere Tapana- 
was, om dat de bladeren van Mou flyver , en gladder 
zyn, de flok flaat in "t eerfie wat overeind, tot dat 
by een boom bereiken kan, daar by zig aan vaft maken 
kan, t 
Het grootfte onderfcbeid is in't taaije bert, "t welk in 
de voorgaande Tapanawas altyd broffer is. 2 
ps. Pp? 3 Ande- 
