LXXX1X 



W- 



III I'llYLLULIS VldeS VF3T1C1A singuloriim PASCICULOfttffll VA- 



sonu.^i, qui e caudice in folia erant ingrcssi. Eorum numcrus, 

 magnitude, aelas. status dcpcndct forma ct ampliludinc partis 

 vaginalis foliorum, in ([mints, si velis, procul dubio invcnies 

 satis ccrias notas singularum spccicrum palmarunii In lis spc- 

 cicbus, quarum frondcs coriacca 5 circumcirca fere aequo crassa 

 vagina caudici assidcnt {Chamacdorcis * Calami* etc), sacpius 

 unica lantummodo series islarum cicatricum per phyllalen anim- 

 advcrlitur, quae inslar angusti cinguli amplcclllur caudicem; 

 talcs fibrarum cicatrices in Chamaedorca clatiorc uumcravi 

 JJo ad ioo. In pbyllulc, vixdum rcsolulo folio form a la, cae pro- 

 ximac sibi ipsac jaccnt in linea horizontal!. Lbi autem seniorem 

 pbyllulcm, in infcriorc caudice insidcntcm. inspcxcris, cam in 

 lalitudinem crcvissc roperies earumqae fibrarum cicatrices hand 

 amplius in unica linca horizontal! esse dispositas. scd in complu- 

 res disccssissc. 



I'byllulas cortice carcrc par est. nee minus cas nullum 

 cflingerc, undo injttriis tempestatis ipsa car um compages ct 

 junctura afficitur. Ita in scncsccntibus palmis liaud raro con- 

 spicis sinus scrobesque sat magnos tempestatum vi effectos, quo- 

 rura lignum fibrosa est tcxtura ct stappea- Scd cxlrema strain 

 parenchymals in bis denudatis arboris partibns quasi partes cor- 

 ticis agunt: fiunt sicca , cana aut flavo*cana* Talium parenchy- 

 matis stratorum junclura e Datura inagis el magis Iaxatur, ut 

 fines vasorum fasciculorum uti lenues capilli remaneant Ca- 

 ryotam urcntcm cos, qui illius pabiam incolant, caverc Ira- 

 dunl nc ascendant, pracscrtim cum plucril, quia lactiis tritus- 

 que supcrficici hujus caudicis cutis litillationcm vix tolerabilem 

 excilct; id quod probabile est non solum fibrarum cfiici rcli- 

 quiis, quae in phyllulis sup erst ant, scd rhapbidibus, illis parvis 

 festuculis crystalliformibus, quae uti in fruclu illius palmac, ita 

 in caudicis ccllulis adessc videnlur. Mob I i us nosier quidem 

 suis verbis allirmat, sc non invenisse in caudicibns palmaru 

 rbapludcs, scd quoad sciam illi non erat opporlunitas Cary 

 lac urentis caudicem inlrospiciondi. 



in 

 O' 



55- De indumbnto piloso, villoso, tomentoso aut squa- 

 moso, maximam partem caduco, quod in caudice palmarum 

 invenitur, Mohliua (cap. I. §, ia.) jam satis mulla attulit: nee 

 est quod repctam, nisi: illud indumentum tantummodo in no- 

 vcllis parlibus caudicis oflcrri . vaginis foliorum ctiam dum ob- 

 volalis. Vcrum aliam rem commemoraverim, quae quidem po- 

 tius ad ptantaruin geographiam pcrtincat, in suporficie caudi- 

 cum palmaccorum pro generc juncturac deprehendi varia cpi- 

 pbyla. Lichencs cruslacci ct parvuli Myelomycctcs non rari in 

 illis palmarum caudicibus occurrunt, quibus est cortex spissns, 

 durabilifl ncc tamen durior, uti sunt praecipuc quacdam Arecinae. 

 Quorum autem superficies molliorc est junctura caque corrosa^ 

 in iis iliac parasitac cpixylae non considunl; at baud infrequen- 

 tcs pracslo sunt Mtisct, Jungermanniae parvacque Fificea (uti 

 llynienophylla) pcrmultae, cum in ipso caudice turn inaximc in 

 cavernis rcmancnlium basium foliurum pullulanlcs: quae, quum 

 valde prospcrcntj caudici rudem quandam ac vaslam speciem 

 impcrliunl, uli videbis in jfrenga sacc/utrifcra , J^laeide %ui- 

 neensi ct Altalca compta. 



§. 56. Ar>ia caudicis. Quae pertinent ad arma caudi- 

 cis palmacei, jam Moblius (§. 12. p. VII.) dc, eorum forma 

 plurima exposuit, ubi anatomicam eorum structural)) descrip- 

 sit: quam ob causam pauca lanlum mihi addenda sunt. Aculci 

 oriunlur paenc semper e basi densioris lelac cellulosac, quae 

 clariorc colore ab aculco ipso dignoscitur. Ilaeccc basis, quasi 

 ejus pulvinus. offcrt nonnunquam acutos margincs inquc iis setis 



aut pilis pracdita est, qui indc ctiam altius ad aculeum adscen- 

 dunt (yJslrocarytan gynacanllutm Tab. 101. fig, o.). Forma 

 sua illi aculci nunquam sane cxacte sunt tcretes, points coin- 

 pressi , ancipites, quin adeo interdum pentagon!. Aculeornm in 

 internodiis dispositio non est c ccrta lege, scd solenl adessc in 

 irregularibus ordinibus, qui obllqui per inlcmodia transcurrunt; 

 in qua re singulac species fere pares sibi conspiciunlur. Ita in 

 Bactride invenitur plus minus similis collocalio aculeornm ab 

 alio ad aliud internodium. Rariores, quam ex internodiis, illi 

 aculci e phyllulis prodeunt; qua ralionc sunt plcrumque minore 

 statura 4 ). In modo processuque, quo hi aculci utuntur. cvo- 

 lutiouis nolandum est, cos semper uti perlcnucs sctas in summo 

 caudice nasoij multo prius quam ille vaginas frondium dcjcceril- 

 In angustiis inter caudicis superficial! ct vaginain paultatim ac- 

 crcscunt, caudici tarn firiniter appressi, ut buic sulcum impri- 

 mant. Plcrumque aculci juvcncsccntcs apicc supra lendunt : alii 

 tamen ctiam infra spectant. Vagina folii decussa criguntur. 

 ac nmlli ita rcsupiuanlur, ut parte sua anlea introrsum vcr- 

 gente extrorsum apectent. In quibusdam specicbus, uti in ge- 

 nerc BactridiS) zonae aculcorum unius cjusdemque inlcrnodii 

 duas divcraas dircctioncs rctincnt, ut una earum sursum, altera 

 deorsum tendat. Color aculeornm plcrumque est nigcr, inslar 

 obeni, et propter compagis cellulosac sublilitatem ctiam nilent. 

 Alii inter nigrum ct violacciim bacsitant [GuUichna^ jicroco- 

 mia}\ alii fusci aut lignci coloris sunt ct, uti verisimile est. sole 

 auctorc vindicant gilvum aut albcum colorem {Baclris /mUtdi- 

 Spina 7 Brongniarti). Sunt hi aculci orgaua transitura; quippc 

 aliquamdiu modo in caudice slationem habent et dcindc deci- 

 dunt. Qua re accidit, ut nonnunquam scncsccntes caudiccs ex* 

 perlcs plane illorum armorum appareant aut nonnisi siunmi illis 

 armati. Mcmorabilc quid tradil Rumphius (Herb. Amb. I. 

 p. 7/1*) dc Rlctroxylo liumphii^ in CUJUS elicit suj>eriore caudice 



ioram turn decuti acidcos, quum in 



ct in inferioribus \ocinis foli 



interiore caudice medulla amylon suum pracparel, ita ut arbor 

 pro immalura censealur, quae ■uondum decussis aculcis pur- 

 gata vidcatur. — ludiani Brasilicnses afiirntant, palmarum acu- 

 lcis turn pcrniciosiora , i. c. diHicilius curanda infiigi vulncra, 

 quum arbor Horcscal: <|tiod, licet pro fabula duxcris. nolui 

 p racier milter c. 



DE LKjNO CAUDICIS PALMACBL 



^, 57. Licm modi. Crassilics, lenacitas, firmilas, longi* 

 tudo. color fasciculorum vasorum sive fibrarum alquc caruin 

 rclativa conditio ad cojnam telac cellulosac illas cingcnlts, sicuti 

 color Itujits et compages ligno caudicis palmacci ccrta dnnant 

 discrimina, quae in bacc primaria digesscrim: 



i» ZJgnum llbrosum* fibris ligncsccnlibus nee tamen ita 

 duris. aul sluppcis intra parencbyma laxum. 2. Lignum span* 

 gloso-fihrostuH* compare densiorc, fibris ligncsccnlibus rigidius- 

 culis, parencbyma compactum spissum percurrentibus- 5. Z#i- 

 gmtm clastico -Jd/rosum , claslicum . fibris lenlis , compagc 



*J Inter aculcis ^micUsimtii milti .Moli litis cii*im rclulit coiiiformcs illas 

 hcl>clali^<|ti0 foim;JjOJK k 5 4 quae in cau<Iicc dhiuritiac arrttalac (T»b.fili 

 lig* I.J crmnjiuul. i[iit|i|ie qu.io *hnnl;i\,il v loin cclltilofti roiuinnm. 

 1 iji.i*!i-.n ea» non huju* onliiii^ c**c crcditlcrim , %ct\ |>otiu» nunCIWi- 

 <l*is iti railiccs oilventiiio*, ptiiuo evoliiiionis MatHo rclnrtltiUis: ctonim 

 e c\iutlicc OrfldllVtl fulivruni v^inis jmii tliu dcttutl.il c. ul quod in fCflf 

 aCUlCIS \i% olilinvl* 



'.5 





