CLXXXJI 



*■ 



V 





Utut vero hacc scsc diversa in divcrsis habcnt , cerium 

 est, p/erasque palmas ibi solum laelc vivere^ ubi exiguo ca* 

 /oris discriminc sub/ec/ae sint , el mox deficere* ubi y sub eo- 

 dem colore medio imni y ma/us /amen inter altissunos ct imos 

 gradas discrimen ingruat. Ubi vcro hoc species casu quodam 

 in tempcratiorcm aerem Iransporlatae fucrint, si non pcrcunl, 

 aut tardius aul nunquam florcnt. Id quidem in palmis syivicolis, 

 quae viridi caligine et constant! lepore assuefactac vivunt, evi- 

 dentius obscrvasse mihi constat , quam in campcslribus, quae 

 Ibrsan in generc aCris vicissitudinem facilius fcrunl. In torrid 

 climali continental! obnoxiis palmaccam vcgctationcm, si non 

 individuorum quoquc numero, tamen specicrum mox rarcsccre, 

 docent impcria misstssipensi-fioridanum, sinicum, arabicum, hes- 

 pcro-indici pars elcvala ct Africa. His igitur omnibus rile pcr- 

 pcnsis 3 rcclc slalueris , plurimarum specicrum super orbem 

 dislributionem y qtxod ad valorem attinct y non ipsis ftneis iso- 

 Ihcrmis. sed Unas isoffterts et isochimenibus parum inter sc 

 distant ibtts dejtniri* 



Abris sfissitudo et vapokks palmis valdc conducunt, id 

 quod jam in aperlo est, quum considered illarum frequenliam in 

 rcgionibus parum clcvatis ct quae venlis s. d. Passat cl Monsun 

 sunt obnoxiae. Hi cntm multum vaporis aquosi advchunl, quern 

 solertcr per fluctuantcs comas rccipcrc, eminenli in lepidam 

 auram arbori datum est, ita quidem, ul eliam aresccnlc solo 

 aeris fbiiLcm nulritium ad radices usque deducat, Conspiranl 

 aeris lempcralura, soli luunidilas et venti , ul vapored aut in 

 gas sol uti coelo innatcnt, aut condensati nuhibus, rorc, imbre sc 

 prodanl. I lac vcro diversac aquae conditioned intra Tropicos 

 in cxternos vitac palmaccac pcriodos cvidcnlius agcrc videntur, 

 quam caloris vicissitudincs. Succorum enim quantilas cl intra 

 stirpem direction cl quae indc pendent florcscentia et fructesccnlia 

 non calorc tantum, quantum humiditatc rcgilur, qua in palina 

 aul fore, imbrc, venlis vaporiferis aut inundationc recipil. Hanc 

 ob causam summam vim florum mensibus pluviia palinnc cxpan- 

 dunl; frucluum plures siccioribus maturcscunt. Ncc tamen pari- 

 tcr dc omnibus hoc vclim assevcrarc. Sunt cnim complurcs, cac 

 prac ceteris quas httmana cultura assucfecil ct magico quasi 

 impulso tctigit, quae acrid contcmnendo vicissitudincs conslantc 

 lenorc aut fructus aul lympham saccharin m per omnem an- 

 num clTundaul* Ila Cocum nuciferarn in rcgionibus illi pro- 

 nissimis quovis mense singuluin spadiccm ct omni anno fructus 

 largiri, constat; et de Phoenicc dttctjdifera, lamquam pal ma 

 ombrophoba ct zonae pluviarum cxperlis cive, dictum est, cam 

 imbrc stcrilcscerc, id quod tamen reslringendum crit, si verum, 

 quod de miro ejus proventu e Brasilia pluviosa (Sebaslianopoli) 

 mipcr mihi est rcnuncialum. Cclcrum nescio. num recto ob- 

 scrvavcrim, palmas c patria, quae dislincto discrimine inter 

 aestatem siccam et pluviam utatur, oriundas in Europac borlos 

 transportatas ita manere stalis suae vitae periodis adstrictas, ul 

 apud nos iisdem mensibus florescanl, quibus in palria consuc- 

 verinl (pariter uti txiae ct Antholyzac capensium acslalum 

 vices pcrvicaciter relincnt, post quictem expergefactae) : illas 

 vero, quarum domesticus usus fuerit , quocumquc mense flores 

 promendi, huic mori facilius in hortis nostris quoquc indulgcrc* 



Insolatio. Pro solis in has stirpes varia actionc alias 

 hcliophilas alias sciophilas dixcris. lilac dircctis Phoobi ra- 

 diis atnant excrccri, coeloquc gaudent scrcno, uti Chamac- 

 rops humiliSj Coperniciac cerifera, hosptta y /ec/orum? ma- 

 ritinta , Thrinaces* Phoenix dactylifera y Ccroxylon shu/i- 

 eola i Ilyphaene Thebaica 7 Acrocomia sclerocarpa; hae sunt 



plcracquc sylvicolac, oacquc pracserlim minorcs } quae altiorum 

 arborum sub umbra laclius crcscunt. Quodsi quis statucrct, 

 quamcunquc speciem certos lucis gradus aficclarc, ct quodam* 

 modo naluralcm sistcre in coma sua actinomctrum , a vcrilatc 

 foi^san non multum abcrraret* immo palmac in gencrc ita com- 

 paratac mihi videntur, ul accurate obscrvatac multorum instru- 

 mentorum physicorum indicia possinl fclicilcr augcre, scd tanlum 

 abest, ut de his rebus jam ccrli quid pracdicetur, ul vel ipso 

 hoc cflalo quidam Physici ne lacdantur verendum sib Id lamen 

 extra dubitationem posilum videtur, aequam lucid cum obscu- 

 ritatC vicissitudincm ad plcrarumquc harum stirpium vitam ali- 

 quid conferro. In imperii Indiac aquosac fmibus borcalibus (lat. 

 bor. 20^) dies longissimus esl i3 u i3', brDvissimus io fc Uf y in 

 finibus auslralibus (L a. \\* 10') longissimus i2 K /|0% brcvissi- 

 mus n h 20'; differentia est = s fc 36' cl \ u 20' Hacc autem 

 diltercnlia extra Tropicos multum incrcsciU palmarum simul 

 maxima parte dciicienlc. Impcria austro-curopacum ct chilense. 

 versus utrumquc polum ultima, quae palmas gignanl, unicam 

 quodvis speciem oflcrunL, diflerentia in dierum longitudine ad 

 lines borealcs (I. t*6* i50 - 7* 1 2', ad auslralcs (I ^ i rt fto') = 6 h . 



Hacc, quae breviter attulimus varia climatis momenta 

 diverse et inter so mixla ct cum rcliquis rebus ad plantarum 

 vitam facientibud ? scalam quasi constituunt conditionum vegc- 

 tatiunis ; palmac vero, innata pervicacia intra circumscrip- 

 tos patriae limitcs viventes atquc prae aliis stirpibus et altitu- 

 dinc ct simplicilale conspicuac, dignissimac videntur, in quas 

 Physiologi animum intendant, ut illarum ope lam subliles cli- 

 matis vicissitudincs quam carum in vcgctanlia polcnliam cl ra- 

 tiones pcrscrutentur, 



§. 14. PALHAB PRO l-OCI ELEVATIONB IN ZONIS D1SP0SITAR. 



<^num palmac, xiti jam demonstratum est, omnibus climatis, 

 praesertim tempcralurac, ralionibus valdc obnoxiae sint, ct ipsae, 

 pro sua quacquc species nalura, certain supra mare etcvatio- 

 ncm baud facile transcendunt; undc fit ul per montana loca 

 zonatim rcpcrianlur ct has zonas tcnacius obtincanl quam 

 multae aliac plantac caloris minus amantcd. Ubi igitur icr- 

 rac superficies in monies assurgit , variis vegclationis zonis 

 amictos , ibi primarias partes agunl palmac in illis dislin- 

 guendis, quae res pcregrinanlibus utiquc animadvcrlenda est* 

 Regionis vero zonae vegctabilcs duabus polissimum couditioni- 

 bus conslituunlur : temperalura anni^ et ipsa maximc lalilu* 

 dine geographica cflbcla, lum monlium clcvatione aut nivis 

 terminum assequcntium aut co inferiorum- Practcrca zonae 

 vcgctalionis rcguntur caloris per menses vicissiludine, soli ca- 

 lorc humorcquc, venlis, monlium struc geognoslica, corum de- 

 clivitatc, discursu vallium etc. Hinc apparel in his ralionibus 

 mulla dc locorum situ habiluquc pendere , nee magis posse 

 proponi leges universales dc palmis per alliludinis zonas dispo- 

 silis (pro coruin quae nimirum adhuc cognila sunt tenuilatc), 

 quam dc legitima extensione zonarum, quas calidam , tempera* 

 tain et frigidam in Americae Icrris tropicis diccre suctum est, 

 aul dc tcrminis arborum, arbustorum et nivis, quandoquidem 

 omnes hac zonae, vel in terris ejusdem latitudinis geographicne, 

 non ubiquc pari allitudinc ct extensu alquc quamvis juxta posi* 

 tae a sc diversac sinl. Nihilo minus quae jam profcrcnlur ali- 

 qua tamen sccurilalc queant slabiliri. Palmis per Tropicos vi- 

 gentibus quatuor zonae hypsomelricac assignandae videntur: 

 1) Palmae maritimae y clcvatione 1 — too' supra marc. Pal- 

 mae liltoris ct alluvii ad fhnninum oslia. 2} Palmae ca/idae 







- 



