de Medicina Brasil. Lib. I. 



3 



riflimis & tcnuiflimis , inque fublimi aeris cxtenfis , exccptis diebus pluviis. Sol oricns & oo 

 cidcns immotis oculis adfpicipoteft, ordinariaequc turn fere magnitudinis & colons, appa- 

 ret, itaut diameter ejus menfurari queat. Mira enim undiquc feneritas eft, praefertim circa 

 vefperam: quaMiullosumquamfuccedentiLunaetradit vaporcs vel nebulas, led nodes red* 

 ditadeo claras utvetus <3c novilunium uno codemquedie conlpiciantur , litterxquc ad qua- 

 dranrem Lunae commode legi poftint. Aftronomo denique ad coelcflia intento, circa Eclip- 

 fes, nubeculas magallanicas,venerem falcatam poft emerfionem a Solc,Mercurium fcintillan- 

 tern & corniculatum , appulfus Lunx ad fixas ftellas aut Planetas , cxteraque phcenomena, 

 partim antea in Europa non vifa mult a promittat. Sicut multoties in eminentiori obfervato- 

 rio Aftronomico , perllluftruT Nalfavix Comitem exftrudo, a nobis obfervatum eft. 



./Ether pro diverfitate adfpeduum Planetarum , accedentibus caufis inferioribus fuas reci- 

 pit intemperies. Crebris fulguribus abfque tonitru ccelum Tub vefperam corufcat, tempefta- 

 te vel maximc ferena, fed ficca. Tonitrua fi quae circa xquinodia fuboriantur, rariiTime eaque 

 cum imbnbus fine fragore multo in Pernambuco, in Maranhon proprius ad xquatorcm vehe- 

 mentius & crebrius exaudiuntur. Multx irides, Holones , dracones ignei volantes apparent. 

 Nullx nubes neque nebulae, gtandines ne vix quidem confpiciuntur 5 nee altiftimos montium 

 apices ulla canitie brumalem detinuifle faciem (ficut monti Pico in Canariis perpetuo contin- 

 git) hie umquam obfervatum eft. 



Pluviartmi guttx admodum funt magnx , gravique decidunt impetu, quas fuffocativus ali- 

 quandoteporprxcedere velfequifolet. RoshicEuropxo tumpinguior , & nitro multo im- 

 pregnatus feccundior •, tu m multo penetrantior & tenuior, prxcipue xftate exiftit. Quod pa- 

 tet in omni metallo & ferro imprimis (ut materias minus folidas prxtercam) quae abfque ullo 

 nubium adminiculo facile exedit, Intenfior folis radiorum fervor , poros corporum fubluna- 

 rium aperit ufque adeo de die , ut nodurno rori fubtiliftimo profunde fuppeditet introitum. 

 Unde per quotidianam viciftitudinem humiditatis & caloris , illatajamputtedine, vermium 

 diverforum generum fiat gencratio , moxque totalis rei comfumtio. Verum quantum his o- 

 mnibus noxius,tantum aliis ros proficuus,imo neceflarius, ne acftate pluviarum inopia, grami- 

 na & pafcua torreantur, fed quae in locis avidis & fitientibus funt eo fere folo refocillentur. 



Etefiis feu anniverfariis ventis fereniflimis hx orx diverfis temporibus gaudent. Semeftri 

 enim hiberno five pluviofo ex nubilofa auftrina plaga intenduntur & Vulturni veluti naturam 

 induunt, tantoque vehementius, quam Aquilo menfibus xftivis , dominantur, ut dudus aqua- 

 rum, a menfe Martio ad Odobrem illis obfequia prxftent. Reliquo anni tempore ex Septen- 

 trione in Auftrum maria coguntur. Circa Africx latus occidentale Brafilix oppofitum, plane 

 diverfo modo res fe habet. Quippe ab Aprile ad Iulium menfem verfus Septentrionem rapi- 

 dus eft fluxus , inde ad Odobrem tranquillum mare. Hinc ad Ianuarium verfus meridiem O- 

 ceanus truditur : Mox circa medium Aprilis denuo nullum Currens (ut fluxum ilium genera- 

 lem Verulamius appellat) maris experiuntur nautx. Atque hx diverfitates potiflimum qui- 

 dem intra Tropicos libero xquore navigantibus percipiuntur. Adeo ut hi venti generales, 

 Tropxi didi, minime fegnes, partim regendo Currens maris , partim proprio flatu (non fpon- 

 taneo aliquo raptu ab ortu in occafum , ut dodiflimus Scaliger aliique inter veteres imaginan- 

 tur) id efBciant, ut ncqueant hinc navigantes verfus Africx vel Europx oras, eadem redire, qua 

 venerant via. Unde fit , ut non adeuntibus Brafiliam fed inde redeuntibus tantum , tranfitus fit 

 per Infulas Flandricas & miram illam lenticulam marinam Sarcafe Hifpanis didam : quae longe 

 lateque difperfa, adeo tenaciter fuperficiem maris obfidet,ut folum non falum diceres, obortif- 

 que malaciis navibus haud leviter refiftat. i^quor Brafilienfe rariflimis procellis infeftatur, 6c 

 ut plurimum tranquillum eft. Cui temeritas Barbarorum fc.fidcns , gemino ligno fuberofo in- 

 fidcntes , fecure pifcaturam exercent aliquot leucas a littore remoti. Ccerulea 5c fubnigra eft 

 exterior ejus facies, interius viridis : agitatum nodu ignefcit , fortiufque lumen emittit: turn 

 falfius quoque deprchenditur quam verfus Polos, adeoque pellucidum , ut pifces ultra viginti 

 ulnatum profunditatem aureo colore micantes , ex altis puppibus commode cun/piciantur, 

 meridiano tempore, Soleque fplendente. Ac turn Omul intueri licet, quam diverfus & contra- 

 rius fubinde fit motus in profundo mari , ab eo qui in fuperficie a tumultuat iis fit ventis , quod 

 jadas bolides, aliafque artis nauticx conjeduras non parum eludit. 



Licet autem circa littora aeftu fatis vehementi falum intumefcat,non tamen agros invadit aut 

 vicinas terras depreflas inundat , fed ingenti fremitu rupem quandam five maris teniam Recijfo 

 Lufitanis didam,pulfat ac poteftate impetuofa verberat,quam fummo nature miraculo & be- 

 neficio conceflam omnes fateantur oportet:quod crepidocautium longotradu excurrens,in- 

 ftar muri, violentix Batbari & indignantis elementi refiftat,ac fidam tutamque navibus ftatio- 

 nem & portus reddat. Opulentiftimam quoque magnatum xdibus materiam , qua Olindx & 



Paraibx monafteriafuperbiunt) fuppeditat. Maximam Brafilix paitemmunc intcrrupto, nunc 



A 



*- 



conti- 



