D £ M 



B 



Lib. I 



5 



cute fua interne frigida terra, praecipue atftate, taleas & femina facile enecct. Cujus rci advcnx 

 & novitii agricolae non fine magna jactara experimenta fccerunt. Semina ficut & frudus colli- 

 gunt in locis acclivis & fitientibus , diverfo plane tempore , quam declivioribus & uliginous. 

 Quid,quod haec omnia toto anni tempore plantantur & producuntur : Felicius tamen vel infc- 

 licius pro locorum & plantarum diverfitate. Quod evidentiilime apparet ex pluribus : prsefcr- 

 tim vetocitca procetas illas atbores quas Cocos & F almas nuncupantj quae citra ullam anni 

 temporis, feniique arborum obfervationem tranfplantatae jucunde vitefcunt , eximiifq 



confp 



Quod a nemine accuratius quam ab llluftriflimo Comite Naf- 



fa viae tentatum , omnibus veteranis incolis admirationi fuit 5 quod adultae licet , nihil p 

 tur tamen ab alteratione ilia quam fubirent, fed fterile,arenofum,& perpetuafalfetudine imbu- 

 tum littus natale folum haberent, eoque gauderent foveri : modo radices quas infinitas & bre- 

 viflimas habent lcviter tantum terra cooperirentur. Harum enim caeterarumque Brafiliae ar- 

 borum radices adeo a frigore fubterraneo abhorrere videntur,ut nonnumquam defidetioSolis 

 prorumpentes , vix terra fe condi patiantur. Plurimae arbores & frutices toto fere anni tempore 

 flores & frudus feliciflime producunt, fimulque Ver,/Eftas & Autumnus in iis confpiciuntur. 



Horum facile principes Mitrucuja, M angab a ,B ac ub a , Banana, lampaba, K^iraca, PindovajCoceiro* 

 UWamaon , Pinhones , Piementa : Quibus annumerantur, vitis, citrus , malus medica , aliaque 



plurima ex Lufitania atque Angola,olim & nupcr e Belgio adduda legumina, radices & olera, 

 paflim nunc in hortis exculta atque in culinis domeftica fada. 



Qui racemos per totum annum defiderant, vineas diverfas , diverfis putant menfibus,matu- 

 rafque poftea uvas colligunt, unde non ignobile vinum & Creticum aemulans, exprimitur. 



Atque ha: omnes plants & frudus hortenfes, licet ab infedis noxiis non plane immunes 

 fint 5 praecipue autem a formicis illis grandioribus non raro depafcuntur > ab impigro tamen a- 

 gricola facillimo negotio, vel ignis, vel aquae beneficio arcentur. 



Nonnullae arbores & quidem nobiliores, ficut i^Acajit,Ca)a,Vbipitanga y Anda, Zabucajo, Mu- 

 recy, Ietajba, ^4raticttiGuabiraba,Ficus & Myrtus American* : frudus Ananas & alia femel dum- 



taxat in anno florent, verno tempore, quod eft circa Odobrem, repullulant : mox frudus pro- 

 trudunt, idque mediocres tantum Sole ingrediente Capricornum & durant ultra tres menfes, 

 pofteaque quiefcunt. Solus, quantum conftat , frudus Guitycuroy y femel per biennium 5 fru- 

 dus autem arboris ibhaee five Guaici Brafilienfis vix per quadriennium producitur. Paucse ar- 

 bores nativae hadenus ad fativas relate : filveftres tamen cum fint , frudus elegantes &gratif- 

 fimi faporis proferunt , maxi ma quidem ex parte frigidos , cum adftringendi facultate. Quad 

 natura benigna haec mortalibus immodice aeftuantibus folatio dederit , ruentibufque humori- 

 bus frenum impofuerit. 



Qualacuitris haec regio, ob perpetuam uliginem, proecaeteris jucundifllme funditus aeque 



fuperficie 



um diverfo plane Herbarum fruticumque paluftrium genere , adeoq 



mira naturae folertia luxuriat, ut folum non aquam diceres , amphibiorum] aeque & pifcium la- 

 tibulis deftinatam. Circa oftia vero fiuviorum , ubi paludem aqua marina fingulis acceffibus 

 inundat, ab immenfa oftreorum & cancror um multitudine perreptatur, atque tortuofo illo ar- 

 borum genere Gaaparaiba five CWangle dido, ita obfidetur , ut viatoribus prorfus fit inaccefia. 

 Qua in acclives colles, vaftofque montes, nunc glebofos, nunc grandiffimis faxis veluti flratos 

 attcllitur , fertiliffima quoque & raro fterilis vel otiofa apparet Brafilia : arbuftis filvifque den- 

 fiflimis paflim veftitur, ut multo olim labore Lufitani adpixidem nauticamiter fuum 



flit 



praeftantiflimae arbores lucri caufa , ob colores & tinduras varias, aliofque ufus eximios , hu 



Quod hodie quoque fit in muniendis viisin defertis. Unde tot fragrantiflimae & 



apportantur , ut funt lbirapitanga arbor ilia Brafilienfibus kat kfyxtu) ita dida & rubra tindura 

 notiflima Dein Tatajba five Pao amarello,Arariba cortice mbto, lac ar a nda,At?Mmba five cedrus 

 alba, & aliae multae, quae aedificationi & ftruendis navigiis aptiflimae,quod aquis minus perviae, 

 artatemque ferentes fint. Ex quarumdam corticibus nunc funes ignarii in militantium ufum, 

 nunc in navium neceflitates torquentur & rudentum materias nauticis fubminiftrant, fupplen- 

 te cannabis defedum Barbarorum induftria. Si quae loca fint arida a fterilitate , mirabilcs illas 

 herbas fuperius defcriptas.feu funes potius dtpvfoovs, generali nomine Timbo & Cipo appellatos 

 producunt , quae fua flexilitate & tenacitate apud fabros. & vietores ligaminum 5 contufa apud 

 pifcatores, coriarios, naupaegas , Rhois & ftupae vices implent. Denique e collifis lignis Car a- 

 guata & Imbaiba aliifque ferulaceis plantis ibidem nafcentibus ignis luculentius, quam ex con- 

 culTb filice, a barbaris elicitur. 



Nemora haec cum non quotannis foliis veftiantur nee priventur , non eodem fimul,fed di- 

 verfo plane id accidit tempore, quod ab Autumni & Veris permutationibus nihil patiantur. 

 Praeterea non omnis quoque arbor foliis fimul omnibus orbatur,fed parte una decidente,altera 



tamdiu manet, donee prior rep ullulat. A ccedit quod varii generis phafeoli,Arundines pi 



3 



He 



