de Medicina Brasil. Lib. T 



21 



aegri, fi febris acceflcrit ; quae non talis fit , utfruftra cicndotenaces humorcs opprcflioncm 



feciat, fed acuta quae nervos & mufculos iis libcrare, intempcriemque frigidam cxficcando 



corrigcre valcat. Illis vero qui calori diurno aut frigori nodurno caput & iumbos dcrcpcntc 

 cxponunt, folutione vel compreffione pituita in nervos partefquc vicinas labitur , ibiquc ra- 

 dices agit. Adcout paucos ante trium vel quatuor menfium decurfum , quofdam ncanni 

 quidem intervallo , reflitutos viderim. Vix fubito unquam , fed plcrumquc fenfim & por 

 gradus invadit magnus hie morbus, ac magnis generofifque remediis propulfari poftulat, qui- 

 bus defedus virium non raro contradicit. 



Primo , aer non niii a folis radiis rcpurgatus admittatur, ventus imprimis nodurnus, aura 

 frigidiufcula excludatur, quodfudantibus illis maxime obfir,porofque pcrmeando perfpiratio- 

 ni refiftat. Nodu aer fuftimigiis tcpefiat. Potus fitvinumdilutumaducalidumvcldecodum 

 ligni Salfafras nativi. Cibus optimi , fieri tameneftonutrimenti. Avesmontanx, perdices, 

 phafiani , palumbi , caeterique id genus alites tofti aegro exhibcantur. Si elixatis plus dclcdc- 

 tur, roremarino , falvia, majorana & aromatibus condiantur. Allium quoque & ccpas pi- 

 perquc Brafilienfc, (\ febris non impediat , atquc evacuationes jaminftitutae fucrint , adjician- 

 tur, qua: ex jufculis & lade caprino pota , roburaddidifleac multum profuifie memini. Se- 

 mcl atquc iter urn purgationes inftittiantnr ex Mechoacana indigena, qua; recens & fucculcnta 

 fit , additis corrcdoriis e fpica Nardi & Zinzibcre , turn & ftimulis ex Hermodadiiis &. colo- 

 quintide , fi extradum Mechoacanx in pilulas redigatur. 



Ad haec balneis & fuffimigiis ficcis potius quam humidis , nempe (lercorc caballino , cum 

 thure , myrrha caeterifque Gmilibus accenfis ad decern plus minufve dies utatur. Moxpoft 

 hauftum decodum Sarfaparillae & Salfafras, altis fridionibusfudores abftergantur, colium, 

 fcapulx > totaque dorfi fpina ad focum fideliter inungantur : accedente adipe colubrorum in- 

 digenarum. Confultum quoque validiflimo percucurbitas corneas fudu fpiritus attrahcre, 

 turn imprimis per altas illas fcarificationcs partem affedam libcrare. Tandem fi neceffitas ur- 

 gcat, ferrocandenticutempertundente, membra languida roboranda , lentaque nervorum 

 pituita digerenda eft. Convalefcentc aegro, nodes diefque partes affedaeita obtedaefmtut 

 nullum aerem admittant, fitque exercitium &membrorum perpetua agitatio. Mira equidem 

 turn tuendae fanitatis ergo , turn in plerifque morbis (anandis , fridione & undione frcquenti 

 incolse pracftarit 5 illam in frigidioribus & chronicis, hanc in acutioribus adhibentes. Qux 

 rcmedia lubentes advenae imitantur , & ut par eft ex legibus artis , hax & pli \ medendi Em- 



pyricorum genera moderantur. Quae paflimdocet Galen, lib.,2. De fanitate tuenda, &Cel- 

 fus cap. 14. 



C A P. V. 



Arifllmis deftillationibus veterani incolae, creberrimis advenae juvenes & puerimole- 

 ftantur : Eaeque vel a frigore nodumo,aftrido & compreffo capite : vel a caloribtis acftivis, 

 rarefadis carnibus exoriuntur. Quae plurimas faepe noxas vel per le vel ratione partis in quam 

 fluunt , fecum trahunt. Aftivo acque tempore , ac pluviofo oriuntur , humoribus capitis in 

 fauces , quandoque in afperam arteriam partefque diftltas decidentibus. Quemadmodum 

 enim omnia oppleti capitis fymptomata in primigenia febre ( telle Hippocrate & Galeno) fta- 

 tim enafcuntur 5 ita non minus aliquando vis Solis ciere catarrhos animadvertitur, e cu jus a£ 

 fiduitate maxima interdum mala oriri folent. Ut enim aquae ftillatitiae , fubtrado aut extindo 

 igne , profluere cefiant 5 ita catarrhus ab intenfiffimo folis calore fufcitatus, nonpriusfub- 

 fiftit quam xft us deferbuerit. Hyeme pluviofa , perpetui rcdundantcs humorcs vifcera laxiora 

 pervadunt , unde tufies , tabes praecordioram , maxime vero ventriculi opplctiones , alvique 

 albi fluxus (qui cerebrates vulgo pradicis didij cum phlegmate ex capite defcendente , profi- 

 ifcuntur: ( videAphoriC 30. lib. 7.) Quid quod ipfa nervorum paria , fpinalemquc mcdul- 

 lam invadunt , quod humores oppido mobiles , partiumquc facultatcs rctcntrices minus va- 

 lid* in his terris deprehendantur. Maxime vero homines recens fanitati reflitutos , recidive 

 quafi iteratoque corripiunt Catarrhi , tantoimpctu, utomnespene nervos joccupent , unde 

 caecitates in opticis, ftupores & tarditates in fenforiis & mototiis excitantur. Atquc haec om- 

 nia sraviora oriri cxiftima, fi ventus e continenti oriundus ante diluculum, apcrtis fudariis 



c 



caput & pedus frigido malignoque vapore fubito feriat, tranfpirationemque cohibcat. Porro 

 fiquandocontingatvirilem vel fenilem aetatem flillicidiis e capite , vagifque artuum dolori- 

 bus (Curimentos vocant Lufitani) tentari , diuturni & curatu difficiles eife folent : qui tempore 



plenilunii , turn accedente & retrocedente man , prxfertim poll folis occafum , cxafperantur 



C 3 ufque 



