de Fa?vltatibvs Simp li civ 



M 





■LIB. IV. 



^ T 





iuxuriantcs, hifce fativis admodum obetfe folcnt. Proindefingulisannistcr quatcrvc • imo 

 Scfaepiusaliquando, fi terra poftulet , agera noxiisherbis liberetur, idquc tantifper , cloned 

 adtantam matuntatem pervenerint talca:, ut fuo robore Zizaniis obniti poffint. Terra fi- 

 quidem earum hcrbarum quas fpontc profcrt mate*: eft , cxterarum vero quas quafi vi eoada 

 fufcipit , faepeque invita fovet, novcrca judicatur. 



Porro canna: mature fadae , circa fundam ac in ipfo geniculo abfeinduntur , quod in eb 

 aqueus quidam humor contineatur. Mox amputate, frortdibufque, quibus maximam partem 

 vcftiuntur, refedis, in fafciculos coguntur & currui imponuntur. 



Molendina tribus graviffimis axibusex folidiflimo ligno confedis , circulifquc ferrcisob- 

 dudis , nituntur. Inter quos arundo continenter inferta & axium fe contingentium angu- 

 fh'a comprefTa, liquoremfundit dulciffimum. Mola aquaria nullis indiget jumentis. aqua: 

 fiquidemimpetucircumagitur, quaelongifiimo canale deduda ,' lapfu impctuofa c ctc oin 

 fuper nos eximiae magnitudinis rotae lintres decidit. Quod quidem licet Celerius fiat , j'^fque 

 facchari inde rcdundet , quamafexvelodorobuftiflimisbobus; eorum tamen contentione 

 exadius & fidelius canna exprimitur. * 



Caeterum liquor hie qui in Saccharum ipfum poftea abit , ad viginti quatuor duntaxat horas 

 durat , moxque acefcit , & ad conficiehdum Saccharum prorfus fit inidoneum : fed fi diutius 

 fcrvctur, bonum inde nalcitur acetum. 



Axes afierefque per quos fuccus expreflfus fluit, tun Sr alveus, per quern decidit , bis 

 fpacio viginti quatuor horarum, veluna Tareffa (Tareffa eftfpacium terne, cujus quadra 

 viginti circiter eft pafllmm , & tot cannas profcrt , quot per diem Naturalem moli polfunt) 

 lavari debet. 



Canna primo a tergo axium excepta , vicino denuo immittitur, ut fi quidfucci in ea fit 

 reliquum , penitus exprimatur , tunc Bagajfo vocatum , quod tanquam inutile excremen- 

 turn flammis abfumitur. Adeo corufcantes & formidabiles , node dieque conftruuncur 

 ignes, quiahenis fubjiciuntur, utaquindecim lignorum vehibus adquadragi \ ufquc fpa- 

 cio diei naturaiis, pro ut cruditas liquoris requirit, abfumantur, integraque fi 1 exfein- 

 dntur. 



>uccus quern Caldo vocantHifpani, percanalcs& dudusligneos, in amplimmos aereos 

 caeabos derivatur , in quibus continenter, nunc vchementius nunc lenius, toto quo molae 

 agitantur tempore, fervefcit , frigidaeque aiperfione intenfior ebullitio coercetur , ut fubftantia 

 minus coniumatur. Abhoc fucco in primo aheno confiftente , modicoque fubftrudoigne, 

 paulo foeculentior & copiofior fpuma aufertur , vocaturque Cagaffa , quae folis pecoribus 

 clcam potumque fuppeditat. 



Sublata Cagaffa , liquor feu Caldo in proximum ahenum, Caldera de mellar Lufitahis , erTuil- 

 ditur, in quo coquitur & pra^randi cochlear! , crebris foraminibus pertufo , a fordibus libe- 

 ratur. Utexquifitiusimmunditiesfecernatur, forte quoddam lixivium affunditur. Hincper 

 linteum percolatur , ac tandem fuccus eo pado novifiimum excrementum , fi quod habet, 

 deponit. Hx faeces mancipiis vidurn fufficiunt , qui iis contend tam improbos atque inde- 



feflbs labores exhauriunt : quippe toto femeftri aeftivo, nodes atque dies perpetuo molendina 



agitantur. VinumquoqueexindcvulgoC^r^didum, conficiunt, intermifcendoaquam: 

 quod avidifllme expetunt incolas , eoque , fi vetus fit redditum , fe incbriant. Vinum iraque 



liquore concinnari poffunt 



acetum, mel codum, ipfumque Saccharum ex primo 



G 



Po 



