5 



rapii 



GVILIELMI PISONIS 



qui fubfequuntur cacabi, Taehas appellant , quida.n font ad 

 'dam parati. In quibus fuccus |am diftus tantifpcr, canden 

 hari confiftentiam acquirat. Adhtfcvchcmcnti &arduo 

 n in minoribus ahenis inter coquendum, capaculin 



num. 



pedum attollitur , undc rui il 



vafaprolab ur intcnfl ffi mU m vehemcntioris cbullitioms habenda eft 



ratio, ft^^X'iat. Obfervatu dignum, quod oleum fi majoribus indcrctur ahenis, 

 rum ahqud dctru "^^ didus purific & atU r , Saccharo conficiendo plane forct incptus. 

 ViSfim So S^ficu^ioribus/tnfbndatur, .queimpombile, Saechaium 

 Ion£e' sXique momentum fucci Limonii , velacidi quid injiciatur, Sacchan confc 



*%Z%Sfi&£^ ^c^n ***** -eperunt, ordinc anions pe, 

 forati PPamplimmis sdibus(G*A W rvulgo);nponuntur 5 mox fuperimpofito Into 

 SSflS vafa, a melle, quod fubfufci antea colore ;^^W^ 

 « -mis excuftum . candidum a n^ieante, ^^^^^^ 



ponitur,pro 



praeterquam quod operariorum multitudo 



affluentia, - iltum ex emoluments 



o 



Mcdica Sacchari auxilia, quoniam maximam partem Buropaeis cognita, P a « cis ""^ 

 funt perftringenda. Canns viridis fuccus frigidus eft , multoquc fi deftillctur per Alembicum 

 durabilior&emcaciorj multis oculorum malis , turn hepatis , rcnumquc ardonbus medetur. 

 Sedcum medulla haec cannarumtotmutationesfubeat, antequamrepurgatain grana redu- 

 r^tur primam naturam deponit , imo alienam induit , palatomagis grata m, quam valetudini 

 oficuam. Saccharumenim,multalixiviifortifnmivialbefadum, indelicns quidem opta- 

 Htis. fed aualitatem facile acrem, vifceribus& capiti infeftam retinet. Quamobrem illud 



P 



Ddfanitatis gratia culin x velPharmaciae infertur, prxftat ut modice tantum rep 

 ppe quod ingenitas refervet vires , intenfiufque ferapia , eleduaria & fimilia 



V * 



Imo rubrum Saccharum , alias inferius habitum (ficut & illud quod exlnfula S.Thomaeaf- 

 fertur , omnis lixivii expers) minime contemnendum , praecipue in clyfteribus. Saccharum 

 itaque primo gradu licet calidum & humidum , tamen quo antiquius & defecatius eo calidius 

 eft, faciliufque in bilem convertitur , atque intenfius digerit & folvit. Recens vero non folum 

 pedori & Stomacho , fed & veficae renibufque prodeft. In omni denique segrorum condi- 

 mento, veteri Saccharo & melli lonee debet anteferri. 



t 



Cap. II. 



T>e Mandihoca 



Rumento complures Indiarum regiones ad haec ufque tempora caruerunt : ea tamen , qui- 

 bus hominum & animalium fuftentatur vita , defiderari , benigna mater Natura noluit. Ra- 

 dix enim fativa feu altilis , quae Mandihoca Barbaris appellatur, in farinam redada tritici 

 locum fupplet. Qua planta licet Angolae & Hifpaniolae atque aliarum Infularum incolae gau- 

 deant (ubi radicem hanc Hiuccam , praeparatam &in farinam redadam CaJJavi vocari Mo- 

 nardes teftatur ) Brafiliae tamen naturaiem , fummoque ftudio excultam conftat. 



Plures hujus fruticis, quem Maniiba & Manduba Brafiliani vocant , dantur fpecies: quae 

 licet prima fronte inter fe haud difFerre videantur , tamen ab experientibus agricolis dignitate r 

 caule , & colore diftinguuntur ac diverfa fortiuntur nomina , quorum haec praecipua Tunt: 

 Prima , CMandiibabuard. Secunda , CMandiibparati , albicantibus radicibus & ttuncis. Tertia 

 Mttndiibucu. Quarta ,CMandubumana. Quinta , o^/tf. Scxta,Tapccima. Scptima, Arpipocr. 

 Odava , Mandtfupeba . Nona , Macaxera. Hae feptem pofteriores rubentibus funt & lade- 

 fcentibus radicibus & caulibus. Omnium harum ftirpium radicibus folum Af.mdihoa nomen 

 inditum, & alimentofis, medicamentofis , venenofifque qualitatibns , licet tmpari inter ic 

 gradu, pollent. Quas proprietates , utpote admiratione digniffimas , penitius intro/pexiflc 

 opetaepretium erit. Hse ft' tices omnes eleganti acftellatimfefc explicanu funt folio. Caul< 

 redo, nodofo , hominis ftaturam raro excedente. Ejus craflities pro foecunditate loli, coe- 

 lique temperie, varia. Floremfertexiguum,femenautcm> RiciniAmcru w mini fimilc, 

 fed mutile. Reliqua ex ipfa planta ad vivum depida cognofecre licet. Frudum veto fabtcrra 

 neum, ipfam fcilicet radicem efculentam Mandihocam, paftinacs hand dillimilcm produ 



tit 



