de Facvltatibvs Simpliciv 



m Lib. IV. 



53 



cit , quae ladcum trahens fuccum , ab oculisprorumpentibus , e trnnci intcrnodiis natis, hoc 

 liquore egregie intnmefcit. 



Terra minime giebofa autirrigua, utcannafaccharifcragaudct, fed ficca potius , fiticntc 

 & montofa , atque in tuberculos , quad a talpis , egefta . Adco humiditatis omnis inimica 

 eft, ut aeftivis dumtaxat menfibus, terrx committi velit , idquc locis apricis ac minime urn- 

 brofis. Quod,ficuti in hac,ita in quavis plantationc obfervandum , quia guttatim ex arbo- 

 ribus deftillans aqua perquam noxia habeatur. Cum adeo acclivc & arenofum folum requi- 



ratur, maluntincolxdenfifilmademolirincmora, demolita exurere , eaque arvis5c fegeti- 

 bus ( chocas Lufitanis ) deftinare. 



Tres hujus plants trunci , frondibus fpoliati , figura propemodum pyramidal! , haud pro- 

 funde fimui terrae grumis , trium circiter pedum inter fe diftantia , inferuntur , prominentef- 

 que ad palmae altitudinem , fuperius feinvicem ampleduntur. Qui foliis licet denudati, no- 

 vis tamen ilico veftiuntur , nee quicquam radix inde detrimentipatitur,modocaulis integer 



&illaefusmaneat. 



M 



Dignitate & mole excellit Mandihua , fianniterraeque temperies ficca fuerit: jiiic enim 

 quaelibet radix fefquipedem, vel duos, interdum etiam trcs pedes longaevadit, craflitiem 

 habens brachii vel etiam cruris humani , quando latis adoleverit. 



Ratio habenda ut ager a zizaniis, quae valde fuppullulant , ter quaterve repurgetur, do- 

 nee plantar adoleverint , ad odo nimirum vel decern menfium fpatium. Matutitatem afle- 

 cutae radices, quod annuo circiter a plantatione /pat' o fieri folet , adtertiumvixfub terra du- 

 rant j altero tamen plerumque anno pars illarum putrefcit & corrumpitur : ideo ad fummum 

 linquuntur annuo fpacio, & de novo per taleas plantantur. Ingruente nimiae humiditatis ne- 

 ceffitate , exfcindi ftatim poftulat , fex menfibus ante juftaematuritatis tempus. 



(JKandiba quae vocatut Mandiibumam omnium citiflime crefcit & maturefcit , atque opti- 

 ma indeconficitur farina. Hasc planta maximegaudet foloarenofo&magisambuflo quam 

 reliquae. Primatia omnium, inque quotidiano ufu&lucro, producitur quidem promifcue 

 in quavis terra , vocaturque Mandiibparati. 



E terra evulfae radices, vix per triduumdtirant,etiamfifidcliterhorreisrecondantur. Mun- 

 datae,& a cortice,quem tenuiulmum habent liberatae,moketrufatili. cujus Iconem hie daturi 

 fumus , a duobus hominibus circumadae, admoventur, fcrriqj culpide conteruntur 5 & contu- 



farum radicum farinam excipit alveus. Alii rad 



JO 



di pedctentim 



labores & fumtus. Pauperibus tamen ufus Scobinae manualis fupercft , quae ab Indigenis Ta- 

 piti nuncupatur. Rafiira deinceps torculari velpraelofiibjicitur, quo magna vi humor illefu- 

 perfluus & noxius exprimitur , ut ficca atque abfque ulla humiditatc maneat . Mox cribro, 

 Vrupebu didopercolatur. Exindeplanefadofidili aut aeneo in jicitur, in quo fubftrudo igne 

 circumagitatur tantifper donee coquatur. Semicoda vero&adhuc mollis cfcuknta eft , & 



v 



inharelada, quod eft farina coda non exficcata. Reliquum quod lupereft 



fervare volunt, fupra ma jorem vel minorem ignem pro^arbitrio mifcent , atque exade ficcant. 

 Farina cnimh.ee quo plus exficcata &excoda, eo durabilior eft. Optimc tamen ficcata & 

 fideliterab aeredefenfa, ultra annum vix fervari poteft : nam fi vel leviffima uligo eaminfe- 

 ccrit, corrumpitur, unde nonparvam militum ftragem in caftri exortamvidi. Quapropter 

 noftri , Barbaros imitati , earn in bolos , quos vocant Be jus , paftillos & liba cogunt , fuperquc 

 craticulos modico igneindurataminpenualiquandiurecondunt. 



Ex hoc frutice expreflb manat liquor UWanipuera Barbaris didus, qui vafi infufus poft 



duas horas fundo adhaerefcit : ex quo alia fit farina , melior priori , ac majoriaffl 



G 3 





quam 



