LXIV 
nebulis obtecta, quo minus procedat opus impeditur. 
Quum illa silva longe abest ab incolae domo aut quum 
prima ibi colonia conditur, colonus operariis necesse est 
tenuia tuguria extruat in silvarum tenebris, quae tamen 
silva plane excisa rursus relinquuntur; nutrimenta nisi 
commeatu e vicinitate non possunt comparari. His re- 
bus omnibus aequum est saepius evenire, ut manus ista 
febribus, dysenteria. aliisve morbis corripiantur aut 
constituto siccae aetatis tempore nequeant prorsus sil- 
vam extirpare; quod si accidit, caudices nonnulli in- 
ter aliorum rumam stantes remanent, postea diffici- 
lius dejiciendi et comburendi; alibi quidem ut lignum 
caedatur contingit, non ut flamma comburatur. Vento 
enim mutato aut incidente imbre frequenter cohibentur 
flammae et plerique trunci igue non tacti in agris relin- 
quuntur, qui postea ingruente putredine aegrius arde- 
scunt; id quod utique pro magno censetur incommodo, 
quia ingentibus truncis passim hie illic dispersis justa 
colendi ratio pessumdatur. Verum ubi res prosperrime 
cessit, nihilo magis eum agrum (Roça) sibi comparavit 
colonus, qui pro prudenti ratione colendi potest existi- 
mari satis idoneus; potius ejusmodi solum minime apparet 
planum, sed fere inordinatum, hic illic collibus valli- 
busque discretum; radices ligneae truncorum frequen- 
tes illud perserpunt, ex quo arborum partes infimae 
plus minus in carbones mutatae varie eminent. Inter- 
dum conspicis ingentes etiam arbores, quae in tumultu 
rerum relictae nec nisi in extrema parte igne tactae 
in multos annos testantur vastationis genus asperum. 
In aliis locis solum cinere et carbone silvarum incen- 
dio efficto nutritur, in aliis priore manet conditione. 
In agris igitur eo modo satis perverse comparatis con- 
serit agricola plantas utiles, haud gnarus 'semper an 
soli aequam conditionem inveniant, nec respiciens an 
solis benignos radios ventorumque salubres vices re- 
cipiant (unde fruges nimia humiditate et putredine la- 
borant), nec curans ut fossis in vicinitate ductis hu- 
morem salubrem apportet, nimiumve devehat. Ce- 
teroquin quoniam solum ejusmodi per saecula plura 
primitivam modo silvarum vegetationem proferre quasi 
fuit assuefactum, utique est idoneum, quod plantarum 
genus novum eique alienum nutrimentis largioribus ex- 
iruat, quare ab initio tres quatuorve per annos laeta 
contingit messis colentibus. Ubi vero ii succi coe- 
perunt marcescere, qui plantis istis maxime deducun- 
tur, etiam messes evadunt magis exiguae atque co- 
lonus solum cum pernicie innumerarum antiquissimae 
aetatis arborum sibi conciliatum relinquit, alibi eandem 
vastationem moliturus. 
Ejusmodi loca silvis nudata atque deserta post 
aliquot annos alia teguntur silvarum vegetatione, a 
priore multum discrepante. Quae ibi arbores naseun- 
tur, eae incremento utuntur celeriore et graciliore 
atque universae offerunt plantarum formationem diver- 
sissimarum, silvam caeduam (Caa-apoera, corrupte 
Capoera), de qua jam supra p. XIII. XIV. fusius egimus. 
Octo vel duodecim annis eireumactis haec vegetatio abiit 
in densa virgulta, in quibus multae primariarum silvarum 
TABULAE PHYSIOGNOMICAE EXPLICATAE. 
LXIII 
XVI. SILVA CAESA, CUM FICU GRANDAEVA, AD 8. JOANNEM 
MARCUM, PROV. RIO DE JANEIRO. 
Silvarum primitivarum nativa venustate atque uber- 
tate jam in pluribus tabulis pictura expressa haud vi- 
sum est absonum illius quoque vastationis proponere 
imaginem, quae in istis silvis superbientibus hominum 
efficitur manibus aut ferro eas aut igne aggredientium, ut 
novae culturae locum spatiumque aperiant. Quod ut cer- 
natur, partem elegimus provinciae Sebastianopolitanae, 
qua primaevae silvae nobis praesentibus magna vi at- 
que, uti saepius cum dolore animadvertimus, nimia in- 
curia et negligentia excidebantur. 
Adspectus integrae silvae, quam vocant virgineam 
(Mato Virgem), quemadmodum habet divini quidquam 
et quod castum nominaveris, ita excisae silvae primi- 
livae daemonice (daruorinoç) apparent. Nam quum 
cogites de naturae praeclara magnitudine ac sublimi- 
tate, interjicitur simul humani generis habendi cupido, 
quae, omnibus despectis, nihil sinit intactum, quod utili- 
tati possit inservire. Quae res licet videatur esse minus 
acerba et dura considerantibus, hominem naturae quodam- 
modo esse praefectum, tamen non possumus quin sentia- 
mus, illum quasi contumacem naturae dominum parum 
computare, suum esse, qui sit mentis rationisque compos, 
non inconsulto ea destruere, quae ut proferret natura 
multa exigebantur saecula, verum eadem potius parsi- 
monia, qua ipsa natura, munera illa paulatim collecta 
congestaque caute ac provide consumere. Illud vero 
nequaquam obtinet in Brasilia, cujus cultores nihil 
aliud agunt, nisi ut silvis primaevis flamma deletis so- 
lum eo ipso male affectum incolant ; in qua re cum ma- 
gna utautur festinatione et securia, efficitur, ut nobi- 
lissimae arbores, quae per multos annos a natura ta- 
cite laborante in altitudinem sunt evectae, nulla mora 
ignium vi absumantur atque ea, quae recte sapienter- 
que collocata pro ingentibus essent divitiis, paucis in- 
terjectis horis fumo flammaque abrepta evanescant. 
Hac data opportunitate non possumus quin de ratione 
agros in Brasilia colendi latiora afferamus, quippe quae 
eo potissimum tendat, ut silvarum primariarum eae par- 
tes, quae respectu habito loci singulis colonis praeci- 
pue videntur esse accommodatae culturae, ita appa- 
rentur, ut cuncta aliqua silva succisa lignisque combu- 
stis tellus Zea Maide, Gossypio, Coffea, Saccharo, Fa- 
bis, Manihot aliisque quae in tropicis regionibus ex- 
coluntur plantis eonseratur. Ad arbores caedendas fere 
accedunt finitis imbribus, quod negotium aut servi ni- 
gritae exercitant aut Indiani, sicubi par habetur, sub- 
eunt. Propter ingentem arborum magnitudinem atque 
ligni firmitatem et densitatem saepe haud exiguus labor 
est exantlandus; nec raro in una arbore caedenda 
multi servi hebdomadem integram conficiunt. Immo 
ubi caudex inferior stellae instar distensus est, ut ni- 
mia planities securi persecetur oporteat, lignarii terrae 
insistere nequéunt, quapropter circa arborem extruere 
solent tabulatum 10 — 15 pedes elatum, quo insistunt 
operae, ut caudex caedatur, ubi in cylindri formam 
abire incipit. Nec minus terra humida, paludinosa vel 
