LXXVI 
At conversi jam ab orientali picturae nostrae 
tabula (XX.) ad occidentalem (XIX.) habemus ante 
nos suspectum in magnum sinum Rio de Janeiro, 
haud dubie illum ex venustissimis totius orbis terra- 
rum.  Propius a spectante procurrit meridionale lit- 
tus sinus, cui affine est suburbium Bota Fogo et ad 
sinistram magis ipsius urbis pars prominet. Ultimam 
quasi crepidinem in hac parte sinus meridionali versus 
mare effingit grandis granitis conus Pao d'assucar, 
qui quidem ex tanta altitudine despicienti minor appa- 
ret, quamquam nautae sub eo navigantes cum admira- 
tione praerupta ejus arduaque saxa contemplantur. 
Juxta isthmum, quo ille cum continenti cohaeret, Punta 
do Leme in mare procurrit, extra quam insula rotunda, 
Ilha da Cotintiba, conspicitur. Sinistrorsum e monte 
metae sacchari est peninsula, in qua imposita sunt ca- 
stella S. Joaó et S. Jozé, quibus una cum munimen- 
ts S. Cruz in septentrionali sinus ora introitus in por- 
tum defenditur. In hac parte septentrionali magis in 
occasum ascendunt terrae procursus vario modo dis- 
scissi ac dentati, cui ipsi impositum est oppidulum 
Praya Grande. In medio freto insula valde munita Vil- 
legagnou et magis adversus fundum sinus fere oculos 
subterfugientem cernuntur etiam insulae de Mucangue, 
da Conceição et do Viana tamquam natantes supra un- 
darum lucidum aequor. Nihil equidem dico de multis 
collibus ac montibus, varia forma mare inter et ex- 
tensa juga Organi montis interpositis, cujus ingentia 
lineamenta aspectus in septentrionali coeli parte finiunt. 
Ubi ne pictoris quidem ars naturae majestatem venu- 
statemque satis valet et vere repraesentare, ibi est, 
quod scriptor victus loco decedat: ibi 
Apparet divóm numen sedesque quietae 
Quas neque concutiunt ventei neque nubila nimbeis 
Aspergunt; neque nix aéri concreta pruina 
Cana cadens violat: semper sine nubibus aether 
Integer et large diffuso lumine ridet. 
XXI. CAMPI AESTATE. SICCA IGNIBUS ADUSTI IN PROVINCIAE 
MINARUM PARTE OCCIDENTALI, SPECTACULUM NOCTURNUM. 
Jam supra in explicanda tabula XVI. a nobis di- 
ctum est de ratione agros colendi in Brasilia vulgari 
et late simul descriptum, quo modo silvae, quippe quae 
pro solo frugibus progignendis amicissimo putantur, igni 
antea huic rei adaptentur. ltem ignis est, cujus ope 
campos et fertiliores et imprimis alendis pecoribus ac- 
commodatiores reddi existimant. Regiones interioris 
terrae late extensae eaeque arvali vegetatione vestitae, 
singulis modo locis conseruntur, et maxime, ubi rivo 
vel fluvio rigantur et hanc ob causam saepe humilio- 
ribus lucis occupantur — uti fere rivi Europae sep- 
tentrionalis alnetis utuntur vicinis — aut ubi silvae 
Capoés (cfr. supra tab. II.) instar insularum arboribus 
efformatarum ex arvis eminent; sed maxima multo 
pars illorum camporum nisi pascuis nulli rei inservit. 
TABULAE PHYSIOGNOMICAE EXPLICATAE. 
LXXV 
fabrica pulveris pyrii imperialis et hortus botanicus cum 
Theae sinensis plantationibus occupat; et pariter illa 
planities, quae in tab. XIX. a M. Pao d'assucar in terram 
interiorem versa, sepibus distincta et in cultos agros 
commutata apparet. 
Transeo ab hac tabulae nostrae parte ad Lagoa 
de Roderigo de Freitas. Hie lacus mediterraneus, fere 
'/, leucae diametro, ab Austro et Borea promontoriis 
Corcovado cinctus et obumbratus, oculis ex alto despi- 
cientis obversatur tamquam aqua plana, fusca, per- 
quam caerulea, ita seclusus et eo severo vultu, quo 
nou nullus e minoribus Alpium lacubus in Germania 
apparet. At coeli pellucidus aér supra eum diffusus, 
vegetatio troporum laetissima, quae per saxa stillantia, 
. fertilia arva, larga dumeta eum complectitur ambitiosa, 
addit profecto ornatum, quem in nostris plagis, mi- 
uoribus naturae donis extructis, frustra requires. A 
parte maritima accedit planities demissa et arenosa 
(Restinga), quam angustus canalis perrepit, quo ipso 
lacus et oceanus inter sese conjunguntur. Omnes res 
demonstraut, hunc lacum mediterraneum, etiam nunc 
salsuginosum, prius fuisse sinum oceani et paullatim ab 
eo esse sejuuctum. Tales lacus submaritimi syrtibus se- 
clusi ad omnem oram Brasiliae et in provincia Rio de 
Janeiro saepius occurrunt, sicuti paullo infra promon- 
torium Gabia versus meridiem Lagoa de Comarim (Ja- 
carépagua vel Jacarépauha) similis formationis repe- 
ritur. 
Prorsus singulari habitu sunt colles arenosi vel syr- 
tes (Restingas), humiles illae arenosaeque terrae partes, 
quas temporum decursus ex oceano quodam modo terrae 
continenti vindicasse videtur. Eae passim modo vestitae 
sunt propria quadam vegetatione, quae in interioribus 
terris nusquam aut perraro cernitur et physiognomiae 
tropicae Brasiliae singularem faciem impertit; ea di- 
gnissima est, quae a nativis botanicis accurate disqui- 
ratur. Eminent ibi juxta multas plantas maritimas, e. gr. 
Salicorniam, Convolvolum brasiliensem, Philoxerum 
rermicularem, Bucholziam maritimam, Portulacam 
pilosam, Molluginem verticillatam, certa Gramina et Cy- 
peracea, uti Stenotaphrum glabrum, Remirea mariti- 
ma, Oncostylis arenaria, bella filix Acrostichum au- 
reum, quae hie saepe in magno consortio crescit longe 
lateque, species quaedam Kriocauli, Xyris brevifolia, 
Utricularia, Coccocypselum, Hedyotis, Myrtaceae 
plures, inter quas Eugeniam Michelii nomino, cujus 
fructus Pitanga gratissimum pomum, Cestrum, Cas- 
sia, Jonidium, Loranthus rotundifolius, arbores 
depravatae et humiles Schini terebinthifolii, Sophorae 
littoralis, Humirii parvifolii et al. Passim deprehen- 
duntur manipuli palmae, quae Guriri vel ۵ 
vocatur, Diplothemii maritimi. Eaedem aut cognatae 
species sunt, quae in septentrionali magis parte Bra- 
siliae per colles arenosos in oceani littore vagantur. 
Ibi vero etiam frequentes vidi quasdam Pisoniae et 
Coccolobae species, Chrysobalanum Icaco et Ana- 
cardium occidentale. 
