CVI 
Supra fastigia illarum arborum quasi in sinuosum 
fornicem commeantia passim palmae Baxiuba (Iriar- 
tea exorrhiza), Jussara (Euterpe oleracea) et Mi- 
riti (Mauritia flexuosa) in columnaribus caudicibus 
efferunt coronae suae caesariem; contra prope ab litore 
Jubati (Raphiu taedigera) inter frondes aculeatas 
arduumque erectas praefert grandem spadicem fructuum, 
tamquam abietis, aut Ubussu (Manicaria saccifera) 
extendit coutra lucem folia simplicia, ventis tempesta- 
tibusque dilacerata, qualia ipsa imago exhibet. 
XLI. PALMETUM MAURITIAE FLEXUOSAE IN INSULA PAU- 
TINGA ARCHIPELAGI PARAENSIS, 
Qüum quae proxime antecedit tabula, ostendat ar- 
tum fretum inter densam ac variam vegetationem, hicce 
vides nonnisi extensa aequora et unam modo plantam, 
in silvae simplicitatem congregatam — ac tamen ambo 
loca unius tantum diei iter dirimit. Ubi enim ex in- 
sularum quodammodo labyrintho ab australi ora iusu- 
lae Marajó versus occidentem tendens exieris, ex- 
cipit te immensum aequor. Kst illud mare aquae dul- 
cis, quod validus amnis Tocantins in ostio efficit. 
Cujus ingentis alvei ora orientalis dicitur Bahia de 
Marapatá, adversa occidentalis Bahia do Limoeiro: 
neque tamen has oras humiles totas, quantum porrec- 
tae sunt, conspicis, compluribus insulis majoribus, uti 
Uararahy, aut minoribus interjectis. Ab una ora in 
alteram ut pervenias, integrum unius aestus spatium 
(Maré) consumitur, quapropter transitus, nisi propitio 
caelo, non audendus est, ne tempestate in vada ibi 
frequentia aut in arenas ejiciaris. Ia nos providi per 
duo Marés trajecimus, prope iusulam parvam Pau- 
tinga nave appulsa, qua conditione nobis data fuit 
opportunitas contemplandi singularem loci naturam, quam 
hac tabula reddere studuimus. Insula arenosa, plaua 
ac depressa, ostenditur obtecta silva densa et mirae 
altitudiuis, quam efficit palma Miriti, Mauritia fle- 
xuosa L. fil. (Mart. Hist. Palm. II. 44. t. 40.) 
Haec regia, ut ita dicam, arbor hic aliis plantis 
fere omnibus semotis humum occupaverat, ut parva 
insula horridae solitudinis speciem offerret. Caudices 
cani et laevigati, 1'/,—2 pedum diametro, qui amplis- 
simam ingentium foliorum flabelliformium comam in sub- 
lime tollunt, tam spissi constiterant, ut saepius instar 
palorum vasta munimenta viderentur imitari. Capita 
comata, aëre quem amnis movet perculsa, singulari 
modo consonabant: putares adesse chorum Dryadum 
seriora carmina canentium; accedebant modo murmura 
amnis fluctuantis crocitabantque una numerosae Aras 
(Macrocerci hyacinthini), quae in illis arboribus 
nidificant. ‘Solitado insulae desertae alitumque qui 
unice eam incolunt, singularitas, aequoris deinde ma- 
gnitudo, quod oceanum dulcis aquae nominaveris, cuncta 
omnino hic ita comparata sant, ut ۵ naturae 
CV TABULAE PHYSIOGNOMICAE EXPLICATAE. 
hoc cum Amazonas quasi per retia conjungunt, in 
aestus vicibus modo ab hoc imperatore modo ab illo 
reguntur, ita ut fluctus aquarum modo ab oriente modo 
ab occidente aut impellantur aut Jeniantur. Inde fit, 
ut istic in canalium angustiis saepius, praecipue in in- 
sularum angulis, aestus accessus recessusque uno loco 
sibi occurrat. Sic vides hac parte undas, juxta ripas 
densis silvis coopertas, magna celeritate defluentes, 
subito vero fluctus, qui ex alio canali feruntur, magna 
vi illis obnitentes; illa navigas secundo flumine eoque 
tamquam ab aestu commoto et rapido, simulac vero 
superasti insulae angulum et adis aliam alvei partem, 
aquae aut prorsus quiescunt aut in contrarium agun- 
tur. Mirum profecto spectaculum; nec litoris affinis vita 
expers est hujus ludibrii, quippe fruticum rami in 
aquam usque pendentes aut huc aut illuc sequuntur 
motum. Idem nobis fere accidit, Spixio socio itineris 
et mihi, ut ab occidente pagi parvuli, Frequezia 
de S. Anna, in canalibus, qui dicitur Uanapú, 
primo aestu (Euchente), tum recessu (Vazante) 
ejus promoveremur. 
` Vegetatio, qua litora horum canalium amicta sunt, 
praestat incrementi copia, formarum varietate, ubertate 
frondium. Est silva, non ea quidem celsitate ac ma- 
jestate qua altior illa in continenti terra, et quae pro 
illa plus fruticum alit pluresque arbusculas humiles. 
Solum constituit fere lutum alluviale, humo refertum 
ac pingue, alibi passim gerit argillam et arenam quar- 
zosam. Alit herbas modo eas, quae frequenti inunda- 
tioni resistere valent tuberosas Caladia, Heliconias, 
Crina, Xiphidium, nonnulla gramina ac Cyperaceas, 
ilico post illuviem progerminantes. E limo passim pro- 
tuberat ibi Helosis gujanensis, Balanophorea fungi 
specie. (Mart. N. Gen. III. t. 300.) Largior adest silva 
humilis, in qua multae Acanthaceae thyrsis belle dis- 
tinctis, Rubiaceae et Melastomaceae inter Convolvu- 
lacearum funes crebrae cernuntur, 
Aquarum oram ipsam occupant Leguminosae, densa 
fronde comatae, uti Moutouchia Draco, Hecastophyl- 
lon Brownei, Drepanocarpus inundatus, Triptolomea 
myriantha, species Echitis, Hippocrateae et aliae. 
Passim dispandit Pachira ramos curtos, magnificis flo- 
ribus ornatos, qui in petalis loriformibus, extra olivaceo- 
fuscis, intra albis manipulum gestant staminum longo- 
rum, purpurae splendorem referentium. Inter eas Bi- 
gnoniae, florum magnitudine insignes, miro saepe an- 
fractu sursum evolvuntur, florum serta juxta illos Bau- 
hiniae gujanensis emittentes in summa fastigia aliarum 
arborum, magis intus positarum. 
Inter eas eminent Laurineae quaedam, modo fronde 
viridissima (Nectandra cuspidata), modo subcana (Nec- 
tandra Amazonum), modo candore salicis (Ocotea gu- 
Janensis); tum Erisma floribundum florum variegato- 
rum luxuriantibus racemis, Macrolobium bifolium binis 
foliolis nitentibus, Myristica sebifera floribus fuscis, 
species Vochysiae auro-flavescentibus. 
