





84 



fentit, fed et &b illis riuuli , amnes, imo maxima flumina parti m faltem originem 

 dueunt. Musci, vt omnibus notum, fumma vi humiditatem e terra, vel acre attra- N 

 hunt; hinc in locis humidis praecipue in montium cacuminibus nebulis vel nubi- 

 bus continuo fere coopertis lub.entitfime viuunt. Aqua autem, quam ex acre nebu- 

 lofo fucunt, quamque omnem prae copia poris capere ncn poffunt, e foliis ramu- 

 lisque defluens in terrae fiffuris et cauernis colligitur, inferioraque petens fub fon- 

 tis vel fcaturiginis fpeciem tandem porumpit. Plures inde fontes in riuulurn et 

 riuuli in amnem vel fluuium concrescunt. Adeo natura e minimis maximeque in- 

 confpicuis caufis grauiffimos effectus producere nouit! Inter muscos, qui bus ilia ad 

 im finem vtitur, Sphagnum paluftvc et Milium fontanum primas partes obtinent. 

 Hinc nulla fere in montofis regionibus fcaturigo iis caret. Quin ex eorum prae- 

 fentia faepe foli naturam dignofcimus. Sic ybi Milium paluflre crefcit a quam 

 fubire nouimus, et Milium fontanum puras fcaturigines indicat, vnde in fyluis et 

 paludibus Sueciae Septemtrionalis folo hoc musco fontes frigidi, quorum magna ibi 

 copia eft, indagari poffunt. In locis vero ftercoratis Splaehmim anipulhiceuuM eius 

 vices gerit, vt in tractibusLaponiae finitimis^ Splachniwi vasculofun. ' Putrescentem 

 etiam in paludibus aquam musci abforbent, ficque puram praeftant, ita vt his de- 

 ftituta regio ornamento non exiguo careret. 



Nee minus aer eorum ope purior et nobis fpiralis euadit. Aerem athtrios- 



phaericum e"duabus al : ris fpeciebus nempe gaze azoto lethali et gaze oxygcueo vi* I 



quibuS 





tali proportione inaequali commixtis componi recentiores chemici demonftrant. 

 Copia autem gazis oxygenei nobis ad halitum vitamque neceffaria in nu mens, caufis f 

 indefinenter operantibus ex: gr; combuftione, fermentationibus omnigenis ilia 

 praefertim, quam acetefam (fermentation aceteufe Gall.) vocant, et ex iis orta putre- 

 factione, continuo minuitur. Hinc vitale illud principium cito nos deficeret, n* 

 benigna prouiclensque natura elus renouationi et reftaurationi confuluiffet. Hoc 

 praecipue vegetabilium fit ininifterio, quorum plfcraque,- fitngis tamen bifjfisquz 

 plurimis exceptis, foliis gaz carboneum abforbent et gaz oxigeneum luminis vel 

 gazis hydrogenei ftimulo fibi ademptura exhalant. Muscos etiam eadem propria 

 tate gaudere obferuationibus conftat. Hinc magna naturae erga ros benigcitate, 

 bruma recurrente inerte, plantisque aeftjualibus, quarum ope gaz oxvgeneurc reno- 

 vabatur, emortuis, in eorum vices musci fubeunt incredibilique copia exiguita-^ 

 tern compenfantes nobis at-rem fpirabilem praeftant, Eos autem acl a£ris falubri- 

 tatern conferuandam et reftituendam fufficere crediderim * cum p]urimae!caufae f 





