Grundziige einer Monogr. ub. d. Laubmoos - Gattung Thamnium. 215 
Folia acuta, superne dentata; cellulae alares haud vel vix distinc- 
tae; costa prope apicem evanida, saepius dentata. 
Folia caulina ovata vel ovato-oblonga, haud vel brevissime acu- 
minata, superne (saepius ad l /s) dentata, inferne denticulata vel prope 
basin integerrima; cellulae inferiores sublineares, mediae subrhombeae, 
summae plurimae subrotundae paullo majores, circiter 0,008 mm 
latae, haud numerosae; cellulae apicales paucae interdum pblongae. 
Folia ramea sat similia sed paullo longiora et breviter acuminata. 
Capsula saepius oblonga declinata et parum asymmetrica ; dentes 
lutei, demum brunnei; processus endostomii pallidi; cilia 2 vel 3, 
longa et interdum appendiculata; annulus revolubilis; operculum 
conicum; seta 1—2 cm longa; calyptra medium capsulae attingens. 
Dioicum, rarius fertile. 
Caulis rarius paraphylliis praeditus; rami saepius parum turgidi. 
Squamae inferiores stipitis (madidae) patentes, saepius ovato-oblongae 
acutae vel breviter acuminatae; cellulae paene omnes plerumque 
sublineares; costa abbreviata. 
Saepe valde speciosum sed valde variabile. 
Stipites stricti vel curvati vel declinati vel penduli vel decum- 
bentes, 0,5 — 5 cm longi, distantes vel conferti; squamae scariosae 
vel virentes, cuspidatae vel subobtusatae acutae. 
Frons saepius irregulariter divisa, interdum pinnata vel bipinnata, 
stipite brevior vel longior, subrotunda vel ovalis vel ovata vel obverse 
subtriangularis vel oblonga vel lanceolata, interdum duplex (in duas 
frondes divisa) vel prolifera; rami turgidiusculi vel parum turgidi vel 
leviter compressi, obtusi vel acuminati acuti, inderdum llagellis aut 
brevibus (0,5 — 1 cm) aut longis (interdum 10 cm) praediti, con- 
ferti vel laxe dispositi, sicci interdum curvati. 
Folia saepissime sat magna, rarius parva, plerumque margine 
plana, interdum uno latere inferne involuta, rarius leviter revoluta. 
Folia ramea plurifaria vel subdistichacea, valde vel parum con- 
cava, dense vel laxe disposita. 
Folia perichaetialia subintegerrima , sicca patentia vel paene 
appressa; costa interdum deftciens. 
Capsula declinata vel suberecta, asymmetrica vel subsymmetrica, 
oblonga vel ovalis vel subglobosa vel obovata vd piriformis vel 
ubcylindrica, (sicca) haud vel distincte strangulata; collum interdum 
distinctum; operculum recte vel oblique rostratum vel rostellatum 
vel apiculatum; seta apice valde vel parum curvata. 
Euro pa. In partibus calidioribus vulgatius, in temperatis rarius, 
in frigidioribus et in regionibus alpinis deficiens; in montanis altitu- 
dinem (supra mare) 1000—1200 metr. attingens. Crescit ad rupes 
humidas et in cavernis earum , rarius in fundo lacuum, ubi habitum 
valde mutat. 
