E 
b 
* 
t 
l. 
25 
3. 
-—I 
i05 
qe 
OBSERVATIONES 
IN. | 
NU A TES 
Zoologia , pars illa Hiftorie Naturalis Nobiliffima, longe minus exculta eft, quam dux reliqua ejus partes. Si tamen vel motum, vel me- 
chanifmum , vel fenfus externos internofque , vel denique figuram Animalium , ceteris praftantiorem , refpiciamus , omnibus in aprico 
erit, Animalia effe fumma & perfecliffima Creatoris opera. 
5i Zoologias Auctorum fub examen revocemus , maximam partem nihil nifi narrationes fabulofas , diffufum fcribendi modum, Chalcogra- 
phorum Icones & Defcriptiones imperfectas ,. ac fxpe nimis extenfas , inveniamus. Pauciílimi vero funt, qui Zoologiam in Genera & Spe- 
cies fecundum leges Sy ftematicas redigere tentarunt , fi Nobiliff. W//ugbbejum 8: Clariff. Rajum cxcipiamus. 
Hinc Obíervationibus , quas unquam propria autopfia obtinere potuerim adjutus , Syftema quoddam "Zoologia conícribere coept , quod 
heic Tibi fifto Illuftris Lector. In Jetrapodologia Ordines Animalium à Dentibus; in Orztbologia à figura Roftri ; In Extomologia ab. Anten- 
nis & Alis &c. inprimis defumfi. 
In Jchtbyolosia nullam ipfe elaboravi Methodum , veram Suam nobiftum communicavit fummus noftri temporis Ichthyologus Cl. D. Por: 
Artedi , Sucus, qui in diftinguendis Generibus Pifcium Naturalibus, & Specierum differentiis parem fui vix habuit. Hanc Curiofo Lectori 
jam fifto , ut ideam totius operis heic videat. Plura Ill. Lect. brevi ab Eodem exfpectabit , Jffitutioties nempe totius Icbtbyologie. 
. Sunt qui putent Zoologtam minus utilem effe , quam rcliquas Hiftorie Naturalis partes , inprimis ad minutiffima Animalcula quod attinet ; 
fed f1 hucuíque notiffimorum tantummodo Infectorum Noxam , Utilitatem & Proprietates confideremus , facile apparebit, quantam utilita- 
tem , eamque magni momenti futuram , affunderent irre eorum , que nondum probe cognita nobis funt. 
. Noxa (5) Infectorum ex fequentibus fatis fuperque patet: ex. gr. D/z/fa in Finlandia Ruffiaque & panes, & omnis generis. veftimenta 
coníumit , ita ut Incolz intenfiffima hieme domicilia fua ad tempus relinquere coacti fint , ufque dum frigore pereat. Ocffrum. Lapponicum 
tertiam circiter. partem. Cezvorum | Rangiferorum feu pecudum Lapponicarum , dum adhuc juvenes exiftunt , deftruit. — Teredo Naviun 
quantam derrimentum navibus & palis attulerit , omnibus in confeffo eft. —Cu/res quanta moleftia homines & pecudes in provinciis 
Lapponie finitimis afficiant , dicere vix poíffum.  Gry/i doue[lici , notiffimi illi murorum incole , quam moleftum ftridorem edant , & 
quam multas infomnes noctes dormituris creent , res notiffima eft, Aufras domeflicas , in Finmarkia Norvegica, totas domos impleviffe & 
nihil intactum reliquiffe , ipfe in itinere Lapponico vidi. — Prices Mulieribus , Pez/cu// Nautis & Militibus quantum laborem. & moleftiam 
multis in locis facefcant , nulli non conftat. Imo Quadrupedia quoque , Áves &c. propriis pe/cul/s moleftantur. —4cari Infe£torum mi- 
nima animalcula , ipfa exanthemata corporis humani Ízpiffime caufant. Quanto agmine Locufhe Africae paucis abhinc annis in quibufdam 
Europz locis vegetabilia devaftarint , & quanta ftrage Ergce papilioum quotannis arborum folia exedant , notiffimum cft. Gyrinus ter- 
refiris Noftr. quomodo Plantarum. Embryones tenellos primo vere deftruat , Hortulani optime nofcunt. Dermefles pretiofiffimas pelles 
Quadrupedum & Avium miro modo dilacerat. — Ocflrz Bovinum moleftia maxima defatigatos boves aítivo tempore afücit. Quam mul- 
tos homines Zraget & Scorpii necarint , & Tarantttla infaniá affecerint , obfervationes Medicorum teftantur , ut fexcenta ejufmodi praeteream, 
. Ufus (5) vero Infectorum maximos in arte Tinctoria praebent Coccronella , Kermes , Galle ab Ichneumonibus producte. Cantbaridum ufus in 
P P 
Chirurgia , AMe/os in Medicina , Dombycum in arte Textoria , mellis Apuin in Oeconomia &c. notiffimus eft. 
Proprictates ( 5) Infe£torum qui confiderare velit curiofus Scrutator , vix ullibi majori afficiatur voluptate. Examina modo : Roftrum Cur- 
culionts , Cornua Lucani , Antennas Tragoceri, Articulos Meloes , Alas. Forficu/e , Plumas Papiliozis , Oculos Tabani , Ventricalum | Rzcig ; 
Aculeum Crabrons , Colorem Cantharidis , Flafticitatem Notopedee , Stridorem Gry//; , Odorem Cimicis , Exilitatem Acari , Coitum Libel. 
[ue , Nidum lcbnueumons , Vavos pum , Hibernaculum Ocffr: , Edificium Vefpe , Teftam Eremite , Vitam Epbemere , Acervum Formi- 
& 
c£ , Foveam Jormice-Leonis , 'Yelam. rane? , atatum. Mosoculi , Curfum Gyrimi 4qv.. Phofphorum Lampyridis , Scintilas Scolopeudree , 
Renovationem Cazerz , Motum Spiralem Erace ex Mfca cerulea proventeutis , Vitam fere indeftructibilem Eruce aquatice Tabaui , & Me- 
tamorphofes fic dictas fere omnium Znfecloruu:. 
. Ova plurimorum Infectorum triplici Integumento obducuntur ; abfcedente Integumento Primo appellatur Frgcz , Secundo Propolis , & 
Tertio tandem /fecitrm perfectum ; hinc in ejufmodi ovis triplex exclufio Pulli. 
In Tubo Inteftinali Hominum tres Species animalium occurrunt , Lumbrici nempe, Afcarides, & Tznix. Quod Zombricus inteftinorum una 
cademque fit fpecies cum. Lumbrico terreftri vulgatiffimo , monftrat figura omnium partium. Quod Afcarides idem fint cum Lumbricis 
illis minutiffimis, in locis paluftribus ubique obviis , ex autopfia clariffime patet. — 7 cia hucufque pro fpecie parafitica habita eft, quum 
in Hominibus , Canibus , Pifcibus &c. frequentiflime folitaria reperta fuerit, & maximum negotium illis facefcat , 
ratione Animalium diligentem operam contulerunt. Feo vero in itinere Reuterholmiano-Dalekarlico Ann. 1 
tem Sociorum meorum hanc inter Ochram acidularem Jernenfem inveni, 
qui in indaganda Gene. 
7 34. conftitutus in pracfentia Sep. 
quod maxime miratus fum ; quum aqua acidulari ejufmodi 
Tanis expellere plurimi tentant. Hinc fequitur Vermes non oriri ex ovis Infectorum , Mufcarum & fimilium ( quod fi feret nunquam 
multiplicat poffent intra Tubum Inteftinalem , & fecundum gradus metamorphofes perirent ) fed ex ovis vermium predictorum , unà cum 
aqua bibendo hauftis ; unde patet medicamenta Infectis adverfa non per confequens vermes necare, 
