I2O 



in een pot van aardewerk gestaan had en daarna ook in Maaswater, putwater, 

 sneeuwwater en zeewater geschept te Scheveningen, levende wezens zoo klein, dat 

 zij alleen met zijn eenvoudige maar uitmuntende mikroskopen konden gezien worden. 



Een eeuw later n.l. in 1760 gaf Ledermuller 1 ) daaraan den naam van 

 Infusionsthierchen en in 1765 werden zij door den Deen Wrisberg 2 ) ani- 

 malcula infusoria genoemd, welke naam voor een groep van de grootere dezer 

 organismen verder bewaard is gebleven. L i n n e , die zich met het mikroskoop niet 

 bezighield, ofschoon hij het zeer bewonderde, vatte op echt karakteristieke wijze 

 alles, groot en klein, samen onder den naam Chaos infusiorum 3 ). 



Als eerste publicatie dezer ontdekking moet gelden de brief van Leeuwen- 

 hoek van 9 October 1676 aan den secretaris der Royal Society te London, 

 Thomas Gale, opgenomen in de Philosophical Transactions van 1676 4 ). Maar 

 bovendien bevindt zich in de Oeuvres completes de Christiaan Huygens 

 van de Hollandsche Maatschappij van wetenschappen (T. 8, Pag. 22, No. 2100) 

 ten bijna gelijkluidende brief door Leeuwenhoek gericht aan Constantijn 

 H u y g e n s , den vader van Christiaan, en door den laatsten in het fransch 

 vertaald, gedateerd 7 November 1676, die de engelsche editie eenigszins aanvult 5 ). 



Alvorens dezen brief nader te beschouwen moge het volgende worden op- 

 gemerkt. 



In L e e u w e n h oe k's tijd was onder de geneeskundigen de humoraalpatho- 

 logie in eere, dat is, men bracht den toestand van ziekte of gezondheid van het 

 lichaam, zeer terecht, in verband met de geaardheid der verschillende vochten, zooals 

 het bloed, de urine, de gal en het speeksel en dat gaf veelvuldig aanleiding tot het 

 onderzoek der stoffen, vooral van de kristallen, die bij het verdampen dier vochten 

 achterblijven. 



Leeuwenhoek was in die soort van waarnemingen een meester en het laat 

 zich begrijpen, dat hij ook, zooals hij trouwens zelf vertelt, herhaaldelijk getracht 

 heeft het bijtende beginsel van peperkorrels op die wijze te zien te krijgen. 



Zoodoende had hij aanleiding eerst ongemalen en later ook gemalen peper, onder 

 water te bewaren en te trachten in dat water of na het verdampen ervan met zijn 

 mikroskopen het een of ander bijzonders te vinden. 



Dat men bij het vervaardigen der infusies gedurende de i8de eeuw zoo veel- 

 vuldig gebruik maakte van aromatische planten, zal wel uit deze proeven van 

 Leeuwenhoek juist met peper moeten verklaard worden; wellicht heeft daartoe 



*) M. F. Ledermuller. Mikroskopische Gemiiths- und Augenergotzungen. Ntirn- 

 berg 1760. 



2 ) H. K. Wrisberg. Observationes de animalculis infusoriis natura. Gottingen 1765. 



8 ) Chaos: Corpus liberum, uniforme, redivivum, artubus, sensusque organis externis 

 nullis (Systema naturae, I2 druk 1767). 



*) Observations communicated to the Publisher (Thomas Gale) bij Mr. Antony 

 van Leeuwenhoek, in a Dutch Letter of the pth of Octob. 1676, here Enghsh'd: 

 Concerning little Animals by him observed in Rain-, Well-, Sea- and Snow-water; as 

 also in water wherein Pepper had lain infused. Philosophical Transactions, Vol. 12 No. 133, 

 pag. 821-831, London 1676. 



8 ) De kennis van de plaatsen in de werken en handschriften van Huygens, waar 

 gehandeld wordt over de infusies, heb ik te danken aan wijlen Prof, Bosscha en vooral 

 aan Professor D. J. Korteweg. 



