22Q 



dehyd voort te brengen, waarbij volgens C h o d a t tevens waterstofsuperoxyd on- 

 staat. Maar ik zocht vergeefs naar formaldehyd. 



Voor ons doel behoeven wij echter bij deze chemische theorieen niet stil te staan, 

 daar het miskroskoop ons als ontwijfelbaar produkt van de synthese het protoplasma 

 doet kennen, dat is dus zooals gezegd de eiwitachtige stof. 



I. Photosynthese: Koolzuur is koolstof bron ; licht is energiebron. 



Gaan wij thans na op welke verschillende wijzen deze eiwitsynthese tot stand 

 komt, daarbij opklimmende van het eenvoudigste tot de meer samengestelde gevallen. 



i. Photosynthese met vrije stikstof als stikstofbron. 



In zekeren zin wordt de allereenvoudigste wijze, waarop de photosynthese kan 

 geschieden, aangetroffen bij die mikroben, die met behulp van het licht hun proto- 

 plasma vormen uit de anorganische voedingszouten, die in den grond voorkomen 

 en de vrije atmosferische stikstof. Dit geval komt voor bij sommige blauwwieren van 

 de geslachten Nostoc (Fig. i) en Anabaena, die algemeen zijn in de oppervlakte van 

 vruchtbaren grond. Deze merkwaardige mikroben hebben niet alleen het vermogen om 

 het koolzuur te reduceeren, maar zij kunnen, gelijk gezegd, bovendien de vrije atmo- 

 sferische stikstof binden, waarbij zij, waarschijnlijk voor beide processen als energie- 

 bron het licht vereischen. Natuurlijk is dit laatste zeker het geval ten opzichte der 

 koolzuurreduktie. De volgende opmerkelijke proeven berusten op dit dubbele ver- 

 mogen. Men vulle een glaskolf halverwege met leidingswater, waaraan een weinigje, 

 bijv. 1 / 20 % kaliumfosfaat is toegevoegd, en infekteere met wat tuinaarde. Plaatst 

 men de kolf dan voor een venster, zoodat het licht op het bezinksel valt, dan hebben 

 na twee of drieweken de in den tuingrond aanwezige kiemen \anNostoc en Anabaena 

 zich reeds zoo sterk vermeerderd, dat overal aan den glaswand een blauw neersFag 

 van deze wieren zichtbaar wordt, en weldra de geheele vloeistofmassa in een donker 

 leigrijze brei verandert. De stikstofbinding is hierbij niet onbelangrijk ; Kjeldah- 

 liseert men en berekent bij benadering uit de gevonden ammoniak hoeveel atmo- 

 sferische stikstof per jaar per hektare bouwgrond moet gebonden worden, dan komt 

 men tot hoeveelheden van minstens 40 a 50 Kilo per hektare. Daar deze stikstof 

 door het afsterven der wieren ten slotte wel grootendeels in nitraten zal moeten ver- 

 anderen, moet daaraan ongetwijfeld eenige beteekenis voor het leven der hoogere 

 planten worden toegekend. Welke de tusschentrappen zijn, die in dit geval tusschen 

 de stikstof en het protoplasma gelegen zijn, is nog geheel onbekend. 



2. Photosynthese met een stikstofverbinding als stikstofbron. 



De tweede vormingswijze van het organische verschilt daardoor van de voor- 

 gaande, dat in plaats van de vrije atmosferische stikstof een anorganische stikstof- 

 vcrbinding vereischt wordt, zooals chloorammonium of salpeter, terwijl de koolstof- 

 bron evenals in het vorige geval weder het atmosferische koolzuur is. Bij de groene 

 planten en de groene mikroben werkt hierbij het licht weder als energiebron. Het 



