238 



elkander verschillen. Dit blijkt vooral, als men de zuivere dextranbakterien der 

 suikerfabrieken, die Lactococcus dextranicus (Fig. 8 en 9) genoemd worden, op 

 vaste kultuurgronden aankweekt, waarbij alle mogelijke overgangen tusschen van de 

 platen afloopende slijmen en samenhangende, bijna kraakbeenachtige kolonien, die 

 aan de welbekende kefyrkorrels doen denken, voorkomen. In rietsuiker houdende 

 plantensappen, zooals bietensap, ontwikkelen zij zich dikwijls spontaan, en de tijd 

 ligt nog niet ver achter ons, dat zij de schrik der suikerfabrikanten waren, die, wan- 

 neer zij het suikersap lang zagen worden, - - dat was de technische naam voor de 

 dextranvorming uit rietsuiker, - - wisten dat zij moeilijkheden en verliezen tegemoet 

 gingen. Maar de kennis van de oorzaak bracht eenvoudige tegenmiddelen aan het 

 licht. Wenscht men dextran te bereiden, dan gaat men als volgt te werk. 



Men vult een stopfleschje met gistwater (verkregen door 20 gr. gist in 100 c.c. 

 water te koken en te filtreeren) en voegt daaraan 10% rietsuiker toe en brengt daarin 

 een weinigje rioolmodder, waarin zeker wel enkele dextranbakterien zullen voor- 

 komen. Kultiveert men bij 30 C. dan vermeerderen deze dextranbakterien zich veel 

 sneller dan de andere mikroben en dikwijls wordt reeds het eerste het beste aldus 

 behandelde fleschje lang. 



In elk geval heeft er zuurvorming in plaats, hetzij door de dextranbakterien 

 zelve, die ook steeds melkzuur en azijnzuur voortbrengen, of door gewone melkzuur 

 fermenten, die nog veel algemeener in het rioolslijk zijn dan de dextranvormers. Ent 

 men een enkel droppeltje uit het le fleschje in een tweede met dezelfde kultuurvloei- 

 stof, waaraan nog bovendien wat krijt is toegevoegd en bewaart weder bij 30 C., 

 dan ontwikkelt zich de dextranbakterie nog meer en uit den dikken of slijmigen in- 

 houd kunnen de dextranbakterien dan met verdunden alkohol geprecipiteerd worden. 

 Na drogen verkrijgt men daaruit een sneeuwwit poeder, dat zoo arm is aan eiwit- 

 achtige stof, dat men bij de elementairanalyse tot de formule C 6 Hi O 5 komt, hetgeen 

 niet anders zou zijn als het dextran in zuiveren toestand ware geanalyseerd. Het 

 is een in kokend water zeer weinig oplosbare stof, die door behandeling met zuren ge- 

 makkelijk in glukose overgaat, en wel onderhevig is aan boterzuurgisting, maar niet 

 aan melkzuur- en alkoholgisting. 



Bijzondere toepassingen heeft het tot nu toe niet gevonden, maar de eigen- 

 schappen ervan zijn zoo verschillend van die van celstof, zetmeel en dextrine, dat 

 het zeer wel mogelijk is, dat in later tijd de fabrikage ervan noodig zal worden. 

 Thans is de beteekenis dezer stof nog op wetenschappelijk gebied gelegen en het 

 moet uit een biologisch en chemisch oogpunt als een der belangrijkste polysacchari- 

 den worden beschouwd. 



Laevulan. Omtrent het laevulan, dat het gepolariseerde licht sterk naar links 



draait, kan bijna hetzelfde worden opgemerkt als over het dextran, ofschoon er heel 



wat verschillen bestaan die de aandacht verdienen. Laevulan is een specifieke wand- 



stof van verschillende sporen vormende bakterien, maar ontstaat evenals dextran 



alleen uit rietsuiker. Het is in warm water vrij goed oplosbaar. Men kan gemakkelijk 



laevulan verkrijgen door een rietsuikerhoudende voedingsvloeistof met tuingrond te 



cteeren, eenige sekonden te koken en dan bij 20 a 30 C. te plaatsen. Men be- 



dan spoedig een witte opaliseering, die uit laevulan bestaat. Bewaart men de 



kulturen langdurig bij lagere temperatuur, dan blijkt, dat zij bijv. 10% rietsuiker- 



oplossingen geheel kunnen stollen. 



