126 



brief ook nog om een andere reden merkwaardig is, laat ik een gedeelte van den 

 inhoud hier volgen 1 ). 



Na dat ik verstaan hadde de verscheide gevoelens over de voortelinge van 



de kleine dieren, en wel voornamentlijk dat seker Heer geschreven hadde datter geen 

 levend schepsel en kan voortkomen soo men eenig vat of fles wel digt toe stopt, daar men 

 alvorenseenig nat, of vices in hadde gedaan. Hiervan heb ik mede eenige preuven willen 

 nemen hebbende dan genomen twee glase tube ABCDEFGHIKL. die na dat deselvige 

 beide onder aan AL waren toe gemaakt gevolt met gestoote Peper tot BK. en voort ge- 

 volt tot aan CI. met schoon regenwater dat soo aenstonts op den 26 Mei in een schoone 

 Porceleine Schotel (in de welke in geen thien jaren eenige spijs en 

 hadde geweest) was gevangen, en als doen door de hitte van het vuur 

 het glas de figuur gegeven van ABCDGHIKL hebbende het sel- 

 vige aan het spitse einde G. een kleine opening uit consideratie, dat 

 het glas warm sijnde, de lugt die binnen het glas was, soude gelijke 

 koude aan nemen met de lugt die buiten het glas was; en na verloop 

 van ontrent een quartier van een ure, heb ik de openheid aan G. 

 door het vuur digt toegesloten. Ik heb mij ook bereid een tweede 

 glas, en daar insgelijkx mede gehandelt, uitgezondert dat ik aan het 

 laatste de opening aan G. heb open gelaten, omme was het mogelijk 

 waar te nemen waar eerst levende dierkens in 't water soude komen, 

 maar na dat het selvige soo drie dagen hadde gestaan, en in die tijd 

 verscheide observatien daar ontrent hadde gedaan, oordeelde ik dat 

 schoon daar seer kleine levende dierkens in dit water waren, dat het mij 

 onmogelijk soude wesen omme die te ontdecken, om redenen dat het glas 

 te dik was, en om veel kleine deeltgens van de peper van binnen tegen 

 het glas aan lagen, sodanige naaukeurige observatien als hier toe vereiste, 

 voor mij niet doenlijk was te weeg te brengen. Derhalven nam ik 

 door de kleine opening aan G. uit het tweede glas een weinig water, en ontdeckte 

 in 't selvige een groote menigte van seer kleine dierkens, en dat van verscheidene 

 soorten die door malkander haar beweegden, hebbende yder soort hare bysondere 

 voortgang. Dog alsoo de eerste tube wat dunner was van glas, heb ik de selvige tot 

 den vijfden dag toe gesloten gelaten, en sedert dien tijd nog verscheide observatien 

 gedaan, maar geen levende dierkens daar inne konnen ontdekken, als wanneer ik 

 resolveerde het glas aan G. ontstukken te breken, in welk breeken, de lugt die 

 in het glas dus 5 dagen hadde besloten geweest (en die door de lugtbelletgens die 

 doorgaans uit het water omhoog quamen seer in een gedrongen was) met force uit 



*) Het begin van dezen brief, dat hier weggelaten is, bevat de zeer gebrekkige 

 beschrijving van de ontdekking der biergist. It gebruikte hierbij den tweeden druk der 

 Ontdekkingen en Ontledingen, Deel i, tot Leiden, bij Cornelis Boutestein, boek- 

 verkooper 1696, aanwezig in de Biblioteek der Technische Hoogeschool en beginnende 

 met den 28e sendbrief van 25 April 1679. In de uitvoerige biografie van Leeuwenhoek , 

 bewerkt door P. J. Haaxman, Apotheker te Rotterdam (A. van Leeuwenhoek, de 

 ontdekker der infusorien, Leiden S. C. van Doesburgh 1875) wordt nog niet van de 

 ontdekking der bakterien gesproken. Naar ik meen is Lof f ler, bovengenoenid, de eerste 

 geweest, die de aandacht gevestigd heeft op de bakterienfiguren van Leeuwenhoek 

 van 1683 en 1692. 



