wohl niemand den Nutzen mikroskopischer Beobachtungen bestreiten wollen ; aber 

 man sollte doch endlich zur Einsicht kommen, dasz man Ursachen auch mit dem 

 Mikroskop nicht sehen kann. 



Ofschoon P a s t e u r's uitmuntende biografen, zijn leerling en vriend E m i 1 e 

 D u c 1 a u x 1 ) en zijn schoonzoon en bewonderaar Rene V a 1 e r y R a d o t 2 ) dit 

 niet zeggen, komt het mij voor, dat de voorbereiding tot zijn ontdekking gelegd moet 

 zijn op de looierij van zijn vader te Arbois. Daar moet hij het eerst gezien hebben, 

 dat het looien der huiden alleen goed gaat, wanneer er in de kuipen een behoorlijke 

 melkzuurgisting plaats vindt en het oorzakelijke verband daarvan hebben opgemerkt 

 met de mikroskopisch daarin betrekkelijk gemakkelijk zichtbare melkzuurstaafjes. 



Dit moet hem op de gedachte gebracht hebben infusies te maken, waarin melk- 

 zuurfermenten zich konden vermeerderen en zuur vormen. 



Pasteur zelf geeft een anclere verklaring van de reclen waarom hij als 

 chemicus zich met de gistingsprocessen is gaan bezighouden, waarbij zijn doordrin- 

 gingsvermogen prachtig tot uiting komt. 



Toen ter tijde werd algemeen aangenomen, dat de foeselolie, die als bijproduct 

 der spiritusfabrikate verkregen wordt, door gisting uit suiker ontstaat. Die olie is 

 echter in hoofdzaak uit de optisch aktieve en de inaktieve amylalkoholen samen- 

 gesteld en nu achtte Pasteur de chemische struktuur dezer alkoholen zoo ver- 

 schillend van die van de suiker dat het hem onmogelijk scheen, dat levende organis- 

 men de diepe omzetting van het suikermolekuul, die daarvoor noodzakelijk zou zijn, 

 kunnen bewerken. Hij zelf heeft het daaruit voortvloeiende vraagstuk niet opgelost, 

 want de wederlegging van de toen zoo hardnekkig verdedigde spontane generatie, had 

 al zijn werkkracht in beslag genomen. 



Eerst in Mei 1905 werd de oorsprong van de amylalkoholen door Felix 

 E h r 1 i c h opgehelderd en het bewijs geleverd, dat Pasteur juist had gezien: Zij 

 ontstaan niet uit de suiker der gistende vloeistof maar uit de daarin steeds aanwezige 

 leucinen, de draaiende amylalkohol uit de het gepolariseerde licht draaiende a-leucine, 

 en de niet draaiende amylalkohol uit de isoleucine. 



Maar hoe dit zij ik blijf er bij, dat, als Pasteur niet op een looierij was op- 

 gevoed zijn groote mikrobiologische ontdekkingen niet met de melkzuurfermenten 

 zouden begonnen zijn en ook later een geheel ander verloop zouden hebben genomen 

 dan geschied is. 



Zijn beschrijving van de melkzuurgisting is voortreffelijk. Hij bewijst, dat in 

 een oplossing, waarin behalve suiker zekere eiwitachtige stoffen voorkomen, b.v. in 

 suiker opgelost in een infusie van gist, en waaraan tevens krijt is toegevoegd om 

 het melkzuur te binden, bij 30 a 35 een geweldige vermenigvuldiging der melk- 

 xuurfermenten kan plaats hebben. Van de regelmatigheid en de groote intensiteit 

 dezer gisting, voegt hij er bij, zullen de scheikundigen verwonderd zijn, indien het 

 melkzuurferment maar alleen, zonder door andere fermenten gestoord te worden, 

 tot ontwikkeling komt. 



Wei was reeds in 1841 door D u j a r d i n opgemerkt, dat stikstof als ammonium- 

 nitraat aan sommige infusies toegevoegd den groei der mikroben sterk begunstigt, 



J ) Histoire d'un esprit. Sceaux 1896. 

 2 ) La vie de Pasteur. Paris 1900. 



