136 



voor chemische energie toe te passen en wel op een wijze, die het duidelijkst zal 

 worden door een voorbeeld. De zwavel is een element, dat bij de verbranding tot 

 groote energie ontwikkeling in den vorm van warmte aanleidihg kan geven ; bestaan 

 er mikroben, die in staat zijn op in water gesuspendeerde, fijn verdeelde zwavel, 

 zuurstof over te dragen en te oxydeeren, dan laat zich voorzien, dat daardoor in die 

 mikroben genoeg chemische energie kan ontstaan om deze voor de ontleding van het 

 vrije koolzuur dienstbaar te maken, gelijk dat in de groene en blauwe organismen 

 onder den invloed van het licht geschiedt. Daar vrije zwavel in onze wateren, tenge- 

 volge van de ontleding van de zoo algemeen verspreide zwavehvaterstof in betrek- 

 kelijk groote hoeveelheid voorkomt, was te verwachten, dat in den loop der tijden in 

 dezen zin bepaalde aanpassingen, men kan zeggen een zwavelflora zou kunnen 

 ontstaan zijn. 



Inderdaad is een dergelijke flora gevonden *), bestaande uit zeer kleine, bewege- 

 lijke bakterien, die in de diepte der wateren vooral in de modder der grachten, in de 

 klei der \vadden en in de schorren onzer rivieren voorkomen. Zij leven in het duister 

 en zijn geheel ongekleurd. Men kan op de volgende wijze een aan deze organismen 

 zeer rijke infusie verkrijgen. 



Aan leidingswater voege men een weinig kaliumfosfaat en een rlinke hoeveelheid 

 bloem van zwavel, dat is sulfur precipitatum der apotheken, toe, en evenveel krijt, 

 en infekteere met grachtmodder. Men drage zorg voor sterke luchttoetreding door 

 slechts een dunne vloeistoflaag te gebruiken. Bij 30 C. geplaatst, vindt men reeds 

 na weinig dagen de zwaveldeeltjes geheel omhuld met bakterien. Bij het oxydatie- 

 proces ontstaat vrij zwavelzuur, dat zich aan het krijt bindt en als gips neerslaat, en 

 ten slotte is de hoeveelheid bakterien, wier lichamen grootendeels ten koste van het 

 gereduceerde koolzuur ontstaan zijn, zoo belangrijk, dat men daarvan, na verwijdering 

 van de zwavel door oplossing in zwavelkoolstof, omvangrijke huiden en vliezen in 

 de infusies terug vindt. 



In deze proef is een wijziging te brengen, die het verloop ervan nog belangrijker 

 maakt. Het is r.amelijk mogelijk om de zwavel bij volledige luchtafsluiting te doen 

 oxydeeren, waarbij de zuurstof ontleend kan worden aan salpeter, terwijl de bij dit 

 proces betrokken mikroben de salpeter ontleden, onder afscheiding van vrije stikstof, 

 wat denitrificatie genoemd wordt, en waarbij de uit de salpeter afkomstige zuurstof 

 weder op de zwavel wordt overgedragen onder zwavelzuurvorming. Ook hier wordt 

 chemische energie in vrijheid gesteld, die gedeeltelijk gebruikt kan worden voor 

 reductie van koolzuur, gevormd uit het krijt, dat tevens weder client pm het zwavel- 

 zuur te binclen. 



Dit alles kan plaats hebben in een gesloten flesch bij 30 C., waarin zich dan 

 bfvindt een mengsel van water met poederzwavel, krijt, 0.1% salpeter en wat kalium- 

 fosfaat, terwijl een weinig slootmodder dient voor aanvoer der mikroben. De gang van 

 de omzetting laat zich beoordeelen door de vorming van de stikstof, die men als 

 gasbellen ziet opstijgen. Natuurlijk is de invloed van de koolstofhoudende vcront- 

 reinigingen, die in de lucht voorkomen op den groei der bakterien in dit geval vol- 

 komen uitgesloten. 



') Phenomenes de reduction produits par les microbes. Archives Neerlandaiscs. 

 Ser. 2, T. 9, pag. 150, 1903. Folia microbiologica. Bd. i, pag. 487, 1912. 



