138 



roodvonk, van mazelen en gele koorts, het actieve bestanddeel der vaccinelymfe, zijn 

 andere voorbeelden. 



Daar de zichtbaarmaking dezer deeltjes door het gewone en het ultramikroskoop 

 met gelukt, evenmin als het kultiveeren daarvan in vloeibare of op vaste voedings- 

 bodems, kunnen het geen mikroben in den gewonen zin van het woorcl zijn en is ook 

 de naam ultramikroben daaraan ten onrechte gegeven. Zij deelen echter met de 

 gewone mikroben van vele besmettelijke ziekten, die door aanraking kunnen over- 

 gebracht worden, zoo vele eigenschappen, dat zij met recht contagien kunnen 

 genoemd worden. 



Met uitzondering van het contagium der hondsdolheid, dat in de volwassen 

 cellen van het zenuwstelsel zich uitbreidt en aangroeit, is de vermeerdering dezer 

 deeltjes tot nu toe alleen waargenomen in het binnenste van groeiende organismen 

 en, naar het schijnt, uitsluitend binnen in cellen, die zelve in een toestand van groei 

 en deeling verkeeren. Zij herinneren in vele opzichten aan de enzymen, die evenmin 

 buiten de levende organismen, waarin zij ontstaan, tot vermeerdering konden 

 gebracht worden. Het is echter nog niet gelukt om vreemde enzymen met 

 zerkerheid binnen in de groeiende cellen van planten, dieren of mikroben te 

 brengen. Wellicht zou daardoor, in bepaalde gevallen, een nieuwe toestand kunnen 

 geboren worden, het enzym een deel gaan uitmaken van het levend protoplasma en 

 in het vermeerderings- en deelingsproces daarvan worden medegesleppt, op dezelfde 

 wijze als dit met de bovengenoemde contagien het geval is. 



Het bestaan dezer contagien bewijst, dat het begrip van het leven, indien men 

 voeding en geschiktheid tot vermeerdering als kriterien daarvan beschomvt, niet 

 onafscheidelijk verbonden is met dat van struktuur, ook met den vloeibaren toestand 

 zijn de kenmerken van het leven, zooals wij dit bij deze laagste vormen aantreffen, 

 vereenigbaar. 



Even als in de kristallografie de erkenning van het bestaan der vloeibare kristallen 

 onvermijdelijk is geworden, waardoor het begrip kristal niet langer alleen aan een 

 vereeniging van molekulen, maar in bepaalde gevallen, ook aan het molekuul zelve 

 moet verbonden worden, zoo zijn de biologen gedwongen het bestaan van vrij levende 

 molekulen, van biomolen, aan te nemen, die ook in vrijen toestand, onafhankelijk van 

 raidere organismen bestaanbaar zijn. 



In zijn laagsten vorm is het leven dus niet meer aan de eel verbonden, de eel, 

 die struktuur bezit en vergeleken kan worden met een samengesteld raderwerk, met 

 een horloge, dat ophoudt te bestaan, wanneer het in een vijzel gestampt wordt. 



Maar in dien lagen toestand is het leven als het vuur, als een vlam, die gedragen 

 wordt door levende stof ; - - als een vlam, die in oneindige verscheidenheid voorkomt, 

 en toch het specifieke in zich draagt ; - - die de vormen kan aannemen van de 

 organische wereld, van het spichtige grasblad en den stam van den boom; die groot 

 kan zijn en klein: een molekuul kan in vlam staan ; - - die lauw genoeg kan wezen 

 om de menschelijke hand niet te schroeien; - - die gebonden is aan een stoftelijken 

 grondslag en onstoffelijke gevolgen veroorzaakt; die energie voorbrengt en in 



andere energievormen omzet; zich gedraagt als een katalysator, welke in de 



omgeving veranderingen aanbrengt, niet in verhouding tot eigen grootte ; - - die 

 zuurstof in- en koolzuur uitademt; die zich voedt, zich vermenigvuldigt en zich 



