Vorming van eiwitten, koolhydraten en vetten 



door mikroben. 



25e Jaarverslag (1915 1916) van het Technologisch Gezelschap te Delft, biz. 104 129, 



Lezing, gehouden op 10 Februari 1916. 



Inleiding. 



Van het groote aantal organische stoffen, die door de levende organismen worden 

 voortgebracht, zijn de eiwitten, de koolhydraten en de vetten zonder twijfel 

 de belangrijkste. De verschillende wijzen, waarop zij in de mikrobenwereld ontstaan, 

 zullen het onderwerp zijn van de volgende beschouwingen. 



Daar de oorsprong van de organische stof, in welken vorm men die ook op de 

 aarde moge aantreffen, is het atmosferische koolzuur, moet bij het ontstaan ervan 

 steeds kolzuurreduktie plaats hebben, waarvoor energie noodig is. Bij de groene 

 planten is deze energie afkomstig van het licht. 



In de mikrobenwereld kan de energie zoowel het licht zijn, als energie voort- 

 gebracht door zekere chemische processen, zooals de oxydatie van waterstof of van 

 zwavel. Of ook andere energiebronnen in den hier bedoelden zin werkzaam kunnen 

 zijn, is nog onbekend. De groene mikroben, waartoe de lagere groenwieren behooren, 

 de blauwe bekend als blauwwieren of Cyanophyceen (Myxophyceen) en de bruine, 

 waartoe vooral de Diatomeen of kiezelwieren moeten gebracht worden, zijn door het 

 bezit van bladgroenkleurstof en daarmede verwante pigmenten, op het licht als 

 energiebron aangewezen. Het proces zelve, dat is dus de vorming van organische 

 stof uit koolzuur met licht als energiebron, wordt photosynthese genoemd. 



Daarnaast staat dan het in de tweede plaats genoemde proces, dat als chemo- 

 synthese bekend is, en waarbij, voor zoover de wetenschap dit tot nu toe aan het 

 licht heeft gebracht, alleen een gering aantal soorten van uiterst kleine in de wateren 

 en in den grond levende bakterien werkzaam zijn. 



Het chemisme, volgens hetwelk de photosynthese en de chemosynthese plaats 

 hebben, is nog niet opgeklaard. Een ding staat echter vast ; het afgewerkte produkt, 

 waarmede wij in het organische leven te maken hebben, is altijd het protoplasma dus 

 chemisch gesproken eiwitachtige stof. Bij de photosynthese, gaat aan de eiwitsynthese 

 vooraf de vorming van suiker, glycogeen, zetmeel of vet, uit het atmosferische kool- 

 xuur, waarbij ongetwijfeld tusschentrappen doorloopen moeten worden. Baeyer 

 heeft omstreeks 1870 de hypothese opgesteld, dat tot deze tusschenproducten het 

 formaldehyd zou behooren, dat door een p'roces van polymerisatie in suiker zou 

 overgaan, hetgeen ook tegenwoordig nog door vele onderzoekers als waarschijnlijk 

 wordt beschouwd. Zelfs buiten het organisme schijnt de bladgroenkleurstof, na met 

 krijt vermengd te zijn, bij blootstelling aan het licht uit koolzuur een weinig formal- 



