240 



veel glycogeen voort. Daar de ontwikkelingssnelheid dezer mikroben groot, hun 

 levensbehoeften gering zijn, kunnen zij met kleine maar goed ingerichte glycogeen- 

 fabriekjes vergeleken worden. De figuren toonen den rijkdom der cellen aan glycogeen 

 aan door de groote donkere vlekken, die door de jodiumreaktie zijn verkregen. 



Vetvorming. 



Naast de reeds boven besproken vetvorming door mikroben uit het koolzuur met 

 licht als energiebron, staat het proces der vetvorming door deze organismen met an- 

 dere organische stoffen als uitgangspunt. Daarover hebben wij in den laatsten tijd 

 verschillende berichten in de dagbladen kunnen lezen, afkomstig uit het Instituut voor 

 de Gistingsindustrie te Berlijn, waarin proeven genomen zijn om door middel van 

 dit vermogen van sommige soorten, in den vetnood van Duitschland te voorzien. 

 Zulke proeven zijn overigens niet nieuw en sinds jaren zijn zij ook reeds uitgevoerd 

 in het Laboratorium voor Mikrobiologie der Technische Hoogeschool. Het principe 

 ligt voor de hand: aan mikroben, die bijv. uit koolhydraten vet kunnen vormen de 

 gelegenheid te geven zich te vermenigvuldigen door voeding met vetvrij voedsel van 

 geringe waarde, bijvoorbeeld melasse als koolstofbron en ammoniumsulfaat als stik- 

 stof-, een \veinig kaliumfosfaat als fosforbron. Yerschillende soorten komen hierbij 

 in aanmerking, in het bijzonder een gistsoort, die Saccharomyces pulcherrimus (Fig. 

 15, 16, 17) is genoemd, verschillende Oidium soorten (melkschimmel Fig. 14) en 

 zekere vormen van Endomyces zooals E. Magnusii (Fie. 13) en E. vernalis, die 

 overigens moeielijk van Oidium te onderscheiden zijn. Het zal voldoende zijn hier 

 de genoemde gistsoort lets nader te beschouwen ; het vetvormend vermogen is daarvan 

 bijzonder groot en de omstandigheden, waaronder het meeste vet ontstaat, zijn bij 

 de andere genoemde soorten ongeveer dezelfde als hier. 



Saccharomyces pulcherrimus is de bewoner van de oppervlakte van zoete vruch- 

 ten, zooals druiven. Brengt men in September of October Westlandsche druiven in 

 zwak aangezuurd moutextract, dan geraakt de vloeistof bij 30 C. na ongeveer 24 

 uur in alkoholgisting en wanneer men daaruit door middel van de gelatine-methode 

 de aktieve gistsoorten isoleert, verkrijgt men daaruit meestal de genoemde gistsoort, 

 maar gemengd met veel Saccharomyces apiculatus, die niet tot de vetvormers be- 

 hoort. De toestand, waarin de pulcherrimus gist zich in de vloeistof vertoont, is 

 echter niet die van vetvormende cellen (Fig. 15), maar die van een schijnbaar gewone 

 gistsoort, waarin van vet niets is te bemerken (Fig. 17). Deze toestand kan Sac- 

 charomyces pulcherrimus secundarius genoemd worden en is te beschouwen als een 

 langwerpig-kleincellige mutant, metende 3 bij 4 jj, van den vetvormenden hoofdvorm, 

 die rond is en een middellijn van ongever 7 ja bezit. Om dezen laatsten uit de 

 seciuidarins-gist te verkrijgen, is het noodzakelijk herhaaldelijk op een vasten ku!- 

 tuurbodem, die zeer rijk aan voedsel is, bijv. op moutextrakt gelatine uittezaaien, 

 waarbij in sommige secundariits-kolonien een mutatieproces in tegengestelde richting, 

 blijkbaar een atavisme, wordt waargenomen, ten gevolge waarvan vetcellen ontstaan, 

 die een zekeren graad van erfelijkheid bezitten, hoezeer de meerderheid der gistcellen 

 bij dc voortgezette vermenigvuldiging weder in den niet vetvormenden secundarius- 

 toestand overgaat. Ook de vetcellen zelve werpen bij het voortgroeien voortdurend 

 nietvetvormende af, zoodat het op hoogte houden van het kenmerk vetvorming 



