241 



volstrekt niet gemakkelijk is. Bij uitzaaiing der vetcellen in een voor alkoholgisting 

 geschikte vloeistof, verkrijgt men niets anders dan vetvrije cellen van den secun- 

 darius-vorm. 



Er zijn echter nog andere vindplaatsen van S. pulcherrimus van waar men dit 

 organisme direkt in den vetcelvorm isoleeren kan, namelijk het stof der mouterijen en 

 de kropmaag van bijen en hommels. Wrijft men een hommel in een mortier fijn en 

 zaait de verkregen zelfstandigheid op moutgelatirie uit, dan is de kans groot, dat men 

 daaruit pulcherrimus-kolomen ziet opkomen. Het woord pulcherrimus beteekent zeer 

 fraai en met recht is het in den soortnaam van onze gist gebracht, want de op deze 

 wijze ge'isoleerde kolonien maken onder het mikroskop een buitengewoon sierlijken 

 indruk. Zij bestaan uit aan elkander volkomen gelijke kogelronde cellen, die elk een 

 grooten vetdroppel bevatten, welke meer dan 50 of 60% van het volume der eel 

 inneemt. De regelmatigheid van zulke preparaten is zeer opvallend, vooral omdat 

 reeds bij een enkele overenting dezer kolonien op denzelfden kultuurgrond, het boven- 

 genoemde mutatieproces daaruit meerendeels weder de niet vetvbrmende secundarius- 

 kolonien voortbrengt. Enkele kolonien blijken echter ook in dit geval slechts ten 

 deele te zijn veranderd en kunnen dan weder als uitgangspunt voor nieuwe vet- 

 kolonien dienen. Daar het niet gelukt is dit voortdurend teruggaan van het kenmerk 

 vetvorming te verhinderen, is het niet mogelijk pulcherrimus-gist met een constant 

 gehalte van 50 of 60% vet aan te kweken. Zelfs onder de gunstigste kultuurvoor- 

 waarden is dit gehalte veel kleiner en zeer veranderlijk. Daarbij komt, dat een hoog 

 vetgehalte ook een rijken voedingsbodem vereischt, bijv. moutextraktgelatine, hetgeen 

 de praktische waarde dezer gistsoort natuurlijk sterk vermindert. Er zijn echter nog 

 zoovele nog niet gevolgde wegen voor de kultuur van de vetgist mogelijk, dat zich 

 thans niet zeker zeggen laat of er ten slotte niet een praktisch belangrijk resultaat 

 mede te bereiken zou zijn. In dit verband wensch ik er aan te herinneren, dat bier- 

 gist, waarvan het vetgehalte onder gewone omstandigheden gering is, en niet meer 

 dan 2 a 3% bedraagt, bij zeer langdurig bewaren van reinkulturen in rietsuiker- 

 oplossing zonder verdere voedingsstoffen, wel langzaam te gronde gaat, maar juist bij 

 dit langzame afsterven 40 a 50% vet ophoopt. Als wij beter begrepen waarop dit 

 proces berust, zouden wij het wellicht met vrucht kunnen toepassen op de pulcher- 

 rimus-gist, die een zooveel sterker vermogen tot vetvorming bezit dan de biergist. 



Overzien wij nog eens het voorafgaande en vragen wij naar het praktische resul- 

 taat onzer beschouwingen, dan komen wij tot de volgende slotsom. Allerlei merkwaar- 

 dige koolhydraten worden door mikroben voortgebracht, \vaaronder sommige wand- 

 stoffen, zooals het laevulan, het dextran en de cellulose, die in zekere gevallen tot 

 nuttig gebruik aanleiding kunnen geven. Als mogelijke voedingsstof voor menschen 

 en dieren verdient het glycogeen, dat bij zeer veel mikroben als inhoudsstof der eel 

 voorkomt, aandacht. 



Het vraagstuk om ammoniakzouten in voor den mensch of voor het vee voed- 

 zaam eiwit om te zetten, is door middel van verschillende mikroben oplosbaar. De 



J ) Bij deze proef kan men nog een andere vetgist vinden, waarvan de cellen, niet 

 zooals in het beschreven geval een enkelen vetdroppel bevatten, maar een groot aantal 

 kleinere droppels. De cellen zijn daarbij niet rond, doch lang gestrekt van vorm, zooals 

 bij Saccharomyces mycoderma. Ook deze vorm vertoont groote veranderlijkheid in het 

 vetgehalte. 



M. W. Beijerinck, Verzamelde Geschriften; Vijfde Deel 



16 



