VALERIANA. 765 



1895, Carmigg.; - Harderwijk 1864, R.B.; Nijmegen, 

 N. en Th. Abel.; - ' de Grebbe, Fockema, Linie- 

 dijk Amersfoort, G ar j. ; Amersfoort, R. B. ; Utrecht, C. 

 A. Bergsma; v. H.; Rhoodenstein bij Neerlang- 

 broek, v. d. T.; - ' Naarden 1864,0.; Uithoorn 1870, 

 Boerl.; Oud Diemen 1877, 0.; jaagpad, Sloterweg 

 1838, Fl. Amst.; 1842, A. N. Teengs (P. N. S); 

 Muiderberg 1870, Hoek; Haarlem, Kerb.; 1884, 

 Groll; - Leiden 1830, Forsten; 1833, Mb.; Dz.; 



soort, thans .ils V. excelsa Eoir. bekend. Gaat men de beschrnvingen 

 na, dan wordt het er niet duideljjker op. Hock in Koch's Synopsis 

 onderscheidtdebeidesoorteninhoofdzaakaldus: V. officinalis: „meist 



mit kurzen, unterirdischen auslaufern Blatter 6-11 jochig mit 



kleinerem Endblattchen" en V. excelsa: „Grundachse mit langen, 

 oberirdischen ausliiufern; Bliitter 3-5 jochig, Endblattchen am 

 grossten." Bij Ascherson Fl. der Prov. Brand. II Aufl. vindtmenom- 

 trent V. excelsa: „Grundachse langere, unterirdische Auslaufer 

 treibend." Bti Garcke zfln ze weer bovenaardsch, terwijl ook hier V. 

 officinalis heeft: „Wurzelstockmitkurzen unterirdischen Auslaufern 

 oder ohne Auslaufer." Hetzelfde trouwens vindt men bfl de overige 

 Duitsche en Oostenrijksche auteurs terug. In Frankryk schynt de plant 

 niet voor te komen, althans noch Grenieren Godron noch meer 

 recente schrflvers noemen deze soort. In Engeland beschrjjft ook Ba- 

 b i n g t o n haar en waar hy b\j V. o f f i c i n al i s van geen wortelstok spreekt, 

 zegt hfl bfl V. sambucifolia: „root with long stoles usually not b u- 

 ried." In Joh. Lange's Haandbog heeft V. officinalis weer wor- 

 telstokken met of zonder onderaardsche, kortere uitloopers, terwjjl 

 V. sambucifolia afgeschilderd wordt als te hebben wortelstokken 

 met boven- of onderaardsche, lange uitloopers. In het getal der 

 bladjukken stemmen alle schryvers overeen. Uit alles blflkt dat een 

 van de kenmerkende verschilpunten, het al of niet onder den grond 

 zjjn der uitloopers, vervalt; alleen blykt dat V. excelsa lange uitloo- 

 pers heeft en b\j V. officinalis, indien aanwezig, die uitloopers kort 

 zyn. Wat aangaat het getal der bladjukken, schflnt my dit niet zulk 

 een gewichtig kenmerk om daarop een soortsverschil te bouwen. Het 

 schynt mij toe dat jonge, of slecht gevoede exemplaren over 't geheel 

 kleinere bladen met minder jukken hebben dan oudere, krachtigere 

 planten. Voor nnj zfln derhalve twee dingen mogelflk, 6f V. excelsa 

 bestaat niet als soort, en hiermede wyk ik dan af van de meeste auteurs, 

 6f w;j hebben deze plant niet onder onze indigenen. Volgens Beeky 

 in Journ. of Bot. XXVI. p. 340 is V. sambucifolia veel algemeener 

 dan V. Mikanii, zooals aldaar de Kochsche V. off icin al is heet. 



